بیگ‌بلوباتن و جایگزین‌های کلاس آنلاین؛ کدام ابزار به کار شما می‌خورد؟

بیگ‌بلوباتن نامی است که بیشتر در دانشگاه‌ها، مدرسه‌ها و مؤسسه‌های آموزشی شنیده می‌شود؛ سامانه‌ای متن‌باز برای برگزاری کلاس آنلاین که معمولاً روی سرور خود مجموعه نصب می‌شود. اگر شما معلم خصوصی، مشاور یا دانشجویی هستید که فقط می‌خواهید با یک نفر صحبت کنید، شاید نصب و نگهداری یک سامانه‌ی کامل بیش از نیازتان باشد. این صفحه بدون اغراق و بدون قیمت و عدد قطعی توضیح می‌دهد بیگ‌بلوباتن کجا می‌درخشد، چه گزینه‌هایی کنارش هست، و تماس تصویری یک‌به‌یک فینگت دقیقاً کدام بخش از ماجرا را پوشش می‌دهد.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۱ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

بیگ‌بلوباتن چیست و برای چه کسانی ساخته شده؟

بیگ‌بلوباتن (BigBlueButton) یک نرم‌افزار متن‌باز برای کلاس‌های آنلاین است. فکر اصلی‌اش این است که معلم بتواند اسلاید ارائه کند، صفحه‌اش را نشان دهد، تخته‌ی سفید مشترک داشته باشد، دانش‌آموزان را در اتاق‌های کوچک‌تر تقسیم کند و بعد از جلسه ضبطش را در اختیار دیگران بگذارد. چون متن‌باز است، مؤسسه‌ها می‌توانند آن را روی زیرساخت خودشان بالا بیاورند یا از شرکت‌هایی که این کار را به‌صورت سرویس انجام می‌دهند کمک بگیرند.

نکته‌ی مهم این است که بیگ‌بلوباتن اساساً برای آموزش طراحی شده و به همین دلیل با ابزارهایی مثل سامانه‌ی مدیریت یادگیری هم‌خوان می‌شود. اگر مدرسه یا دانشگاه دارید، این پیوند با کلاس‌ها و کاربران موجود ارزش واقعی دارد. اگر فقط یک معلم خصوصی هستید، همان پیوند ممکن است به کاری اضافه تبدیل شود.

چرا درباره‌اش دقیق صحبت می‌کنیم؟

امکانات، نسخه‌ها و روش نصب بیگ‌بلوباتن با گذر زمان عوض می‌شود و این صفحه جای مستندات رسمی آن نیست. برای هر جزئیاتی مثل نیازمندی‌های سرور یا نحوه‌ی اتصال به سامانه‌ی آموزشی، به سایت و مستندات خود پروژه مراجعه کنید. ما اینجا فقط نقشه‌ی کلی تصمیم را می‌کشیم تا بدانید اصلاً باید دنبال چنین ابزاری باشید یا نه.

پیش از مقایسه‌ی ابزارها، سؤال ساده‌ای بپرسید: در کلاس من چند نفر هم‌زمان حرف می‌زنند؟ پاسخ این سؤال نصف تصمیم را می‌گیرد.

جایگزین بیگ‌بلوباتن را از چه راهی پیدا کنیم؟

کسی که عبارت «جایگزین بیگ‌بلوباتن» را جست‌وجو می‌کند معمولاً یکی از سه دلیل دارد: نصب و نگهداری سرور برایش سنگین است، سرویس میزبانی‌شده‌ای که استفاده می‌کرد دردسر داشته، یا واقعاً به سامانه‌ی ساده‌تری نیاز دارد. هر کدام مسیر متفاوتی می‌طلبد.

دسته‌ی اول به دنبال سرویس آماده است: ابزاری که بدون نصب، با یک لینک کلاس را باز کند. دسته‌ی دوم می‌تواند به همان بیگ‌بلوباتن برگردد ولی با میزبان دیگری، یا سامانه‌ی ایرانی مشابهی را امتحان کند. دسته‌ی سوم، که این صفحه برای آن‌هاست، متوجه می‌شود که نیازشان اصلاً کلاس نیست؛ یک گفت‌وگوی صوتی و تصویری مطمئن با یک شاگرد یا مراجع است.

برای رسیدن به تصمیم، سه چیز را روی کاغذ بنویسید: بیشینه‌ی تعداد شرکت‌کننده، نیاز به ضبط یا وایت‌برد، و اینکه شرکت‌کننده‌ها حاضرند اپ نصب کنند یا فقط لینک باز می‌کنند. بعد ببینید کدام ابزار با این سه سازگار است.

چهار نوع ابزار برای کلاس آنلاین

به‌جای فهرست‌کردن نام‌ها، ابزارها را بر اساس نوع کارشان دسته‌بندی کنیم تا مقایسه ماندگار بماند.

سامانه‌ی کلاس مجازی متن‌باز

مثل بیگ‌بلوباتن؛ کنترل بیشتر و نیاز به نصب یا میزبانی. مناسب مؤسسه‌هایی که کاربر زیاد و کلاس منظم دارند.

سرویس جلسه‌ی ابری عمومی

لینک می‌سازید و شرکت‌کننده‌ها وارد می‌شوند. سریع شروع می‌شود، ولی ابزارهای آموزشی‌اش بسته به سرویس فرق دارد و شرایط را باید از خودش خواند.

سامانه‌ی کلاس داخلی

سرویس‌های ایرانی با رابط فارسی و پشتیبانی هم‌زبان. بررسی کنید پهنای باند، ضبط جلسه و پرداخت‌ها چطور مدیریت می‌شود؛ این موارد را مستقیم از ارائه‌دهنده بپرسید.

تماس تصویری یک‌به‌یک

برای تدریس خصوصی و مشاوره. ساده، سبک و بدون تنظیمات کلاس. فینگت در این دسته است و گروهی نیست.

جدول مقایسه‌ی کلی: کلاس چندنفره یا گفت‌وگوی دونفره

جدول زیر مقایسه‌ی دو نوع ابزار است، نه ادعا درباره‌ی نسخه‌ی خاصی. هر جا مطمئن نیستید، مستندات رسمی هر سرویس را ببینید.

نیازسامانه‌ی کلاس آنلاین مثل بیگ‌بلوباتنتماس یک‌به‌یک مثل فینگت
کلاس با ده نفر و بیشترهدف اصلی این نوع سامانه‌هاست.پشتیبانی نمی‌شود؛ تماس گروهی نداریم.
تدریس خصوصی با یک شاگردممکن است، ولی راه‌اندازی‌اش سنگین‌تر از نیاز است.مناسب؛ تماس تصویری و صوتی دونفره.
وایت‌برد مشترکمعمولاً از ابزارهای اصلی است.ندارد؛ برای نمایش مطلب اشتراک صفحه هست.
ضبط جلسهدر بسیاری از نصب‌ها قابل پیکربندی است.قابلیت ضبط تماس اعلام نکرده‌ایم.
نیاز به نصب سمت معلماغلب نصب یا میزبانی سرور لازم است.اپ اندروید یا نسخه‌ی وب؛ بدون سرور شخصی.
هزینهبسته به میزبانی یا سرویس متفاوت است؛ از ارائه‌دهنده بپرسید.نصب و تماس رایگان است.

کلاس آنلاین خصوصی با تماس تصویری یک‌به‌یک

خیلی از معلم‌های خصوصی هنوز فکر می‌کنند برای تدریس آنلاین باید حتماً سامانه‌ی کلاس بگیرند. در عمل، جلسه‌ی دونفره‌ی معلم و شاگرد چیز زیادی از ابزار نمی‌خواهد: صدا و تصویر پایدار، امکان نشان دادن صفحه یا برگه، و اینکه شاگرد بدون راهنمایی طولانی وارد شود. همین‌ها را یک تماس تصویری خوب می‌دهد.

در فینگت می‌توانید تماس تصویری را با دوربین جلو یا عقب بگیرید؛ مثلاً دفتر حل‌المسائل را زیر دوربین عقب بگیرید و شاگرد ببیند چه می‌نویسید. اشتراک صفحه هم در اندروید و وب هست، پس می‌توانید اسلاید یا فایل را روی صفحه نشان دهید. هر دو طرف باید فینگت داشته باشند و با شماره‌ی موبایل ثبت‌نام کنند.

تدریس خصوصی آنلاین یک مزیت پنهان هم دارد: تمرکز. وقتی فقط دو نفر در جلسه‌اند، معلم می‌تواند به چهره و لحن شاگرد توجه کند، سرعت درس را همان لحظه تنظیم کند و لازم نیست مدام حواسش به میکروفون‌های باز و پیام‌های گروه باشد. بسیاری از معلم‌ها بعد از مدتی می‌بینند آنچه در سامانه‌ی کلاس سنگین می‌شد، در یک تماس ساده روان‌تر پیش می‌رود. فقط یادتان باشد پیش از هر جلسه صدا را امتحان کنید و از شاگرد بخواهید در جای ساکن و با نور کافی بنشیند؛ این دو مورد بیش از هر امکان دیگری روی کیفیت درس اثر می‌گذارد.

ضعف‌ها را قبول کنیم

در این مسیر وایت‌برد اختصاصی، اتاق‌های جانبی و فهرست حضور و غیاب نداریم. اگر کلاستان این‌ها را لازم دارد، فینگت را فقط برای پرسش‌وپاسخ دونفره بعد از کلاس در نظر بگیرید و برای خود کلاس از سامانه‌ی مخصوص استفاده کنید. ترکیب دو ابزار، گاهی بهترین جواب است.

کجا فینگت جواب می‌دهد و کجا نه؟

برای اینکه وقت‌تان تلف نشود، مرز را روشن می‌گوییم.

فینگت مناسب است وقتی

  • یک معلم و یک شاگرد یا یک مشاور و یک مراجع هستید
  • می‌خواهید بدون راه‌اندازی سرور، فقط زنگ بزنید
  • اشتراک صفحه و دوربین عقب برای نشان‌دادن برگه کافی است
  • اعلان تماس روی گوشی برایتان مهم است

فینگت مناسب نیست وقتی

  • کلاس چندنفره یا کارگاه گروهی دارید
  • وایت‌برد مشترک، اتاق‌های کوچک یا فهرست حضور لازم است
  • می‌خواهید کلاس با سامانه‌ی آموزشی مؤسسه یکپارچه شود
  • شرکت‌کننده‌ها نمی‌خواهند اپ نصب کنند یا حساب بسازند

نمونه‌هایی از انتخاب ابزار کلاس

این سه نمونه فرضی‌اند و فقط برای روشن‌شدن منطق انتخاب آمده‌اند.

سناریوی نمونه

نمونه‌ی اول: مؤسسه‌ی زبان با شش کلاس

مؤسسه‌ای کوچک چند کلاس هفتگی دارد و هر کلاس پانزده نفر است. او به حضور و غیاب، ضبط و تقسیم گروه نیاز دارد. این‌جا سامانه‌ی کلاس مجازی منطقی‌تر است و فینگت جای آن را نمی‌گیرد. شاید معلم‌ها فقط برای مشاوره‌ی خصوصی بعد از کلاس تماس فینگت بگیرند.

سناریوی نمونه

نمونه‌ی دوم: معلم ریاضی خصوصی

نگار هر روز با یک دانش‌آموز کار می‌کند. نصب سرور برایش بی‌معنی است. دانش‌آموز اپ را روی گوشی اندروید می‌گیرد، نگار تماس تصویری می‌زند و با دوربین عقب راه‌حل را روی برگه نشان می‌دهد. وقتی فایل پی‌دی‌اف دارد، اشتراک صفحه را روشن می‌کند.

سناریوی نمونه

نمونه‌ی سوم: مشاور تحصیلی با چند مراجع

مشاور هر مراجع را جداگانه ملاقات می‌کند. چون جلسه‌ها دونفره‌اند، لازم نیست سامانه‌ی گروهی داشته باشد؛ فقط باید قرارها را از قبل یادآوری کند. تب تقویم شمسی فینگت برای ثبت قرار تماس و یادآور روی گوشی به کارش می‌آید.

چک‌لیست انتخاب سامانه‌ی کلاس مجازی

پیش از تصمیم نهایی، با هر گزینه‌ای که در نظر دارید این فهرست را مرور کنید.

  • تعداد هم‌زمان شرکت‌کننده بیشینه‌ی واقعی کلاس خود را بنویسید و از ارائه‌دهنده بپرسید سرویس چه ظرفیتی را پشتیبانی می‌کند.
  • ابزارهای آموزشی تخته‌ی سفید، اسلاید، نظرسنجی و اتاق‌های کوچک را فقط در صورت نیاز واقعی وزن بدهید.
  • ضبط و بایگانی اگر دانش‌آموز غایب باید جلسه را ببیند، سیاست ضبط و نگهداری را پیش از شروع بپرسید.
  • پهنای باند و کیفیت یک جلسه‌ی آزمایشی روی اینترنت معمولی شرکت‌کننده‌ها بگذارید، نه فقط روی اینترنت پرسرعت اداره.
  • حریم خصوصی بدانید داده‌ها کجا نگهداری می‌شوند و چه کسی دسترسی دارد؛ به‌خصوص برای کلاس کودکان.
  • پشتیبانی و زبان اگر مشکل پیش آمد کسی به فارسی جواب می‌دهد؟ این را جدی بگیرید.

اشتباه‌های رایج هنگام کوچ از بیگ‌بلوباتن

تغییر ابزار کلاس آسان به نظر می‌رسد، اما چند لغزش معمولاً دردسر می‌سازد.

مقایسه‌ی ابزار تماس با سامانه‌ی کلاس

ابزار دونفره و سامانه‌ی کلاس هدف‌های متفاوتی دارند. مقایسه‌ی مستقیم‌شان به نتیجه‌ی غلط می‌رسد.

پاک‌کردن زودهنگام نسخه‌ی قبلی

ضبط‌ها و فایل‌های کلاس را پیش از قطع سرویس بردارید.

انتقال بی‌اطلاع شاگردها

قبل از تغییر لینک یا اپ، یک پیام ساده با دو سه قدم نصب بفرستید.

انتخاب بر اساس تبلیغ

ادعای ظرفیت و کیفیت را در یک جلسه‌ی آزمایشی خودتان بسنجید.

فراموش‌کردن مجوزها

در اپ تماس، دسترسی میکروفون، دوربین و اعلان را فعال کنید تا شروع کلاس بی‌صدا نشود.

قدم‌های شروع تدریس خصوصی با فینگت

اگر جلسه‌هایتان دونفره است، این مسیر را امتحان کنید.

  1. از شاگرد بپرسید

    مطمئن شوید گوشی اندروید یا مرورگر مناسب دارد و حاضر است اپ را نصب کند.

  2. اپ را نصب کنید

    از صفحه‌ی دانلود فینگت کافه‌بازار، مایکت یا فایل APK را بگیرید. روی آیفون و کامپیوتر نسخه‌ی وب در finget.ir/pwa/ باز می‌شود.

  3. ثبت‌نام با شماره

    با شماره‌ی موبایل و کد پیامکی حساب بسازید و بعد ورود با الگو یا اثر انگشت را روی اپ فعال کنید.

  4. تماس آزمایشی

    قبل از اولین جلسه چند دقیقه تماس بگیرید، دوربین عقب، بلندگو و اشتراک صفحه را امتحان کنید.

  5. زمان جلسه را ثبت کنید

    در تب تقویم شمسی اپ قرار تماس بسازید و شاگرد را دعوت کنید تا یادآور برایش هم بیاید.

واژه‌نامه‌ی کوتاه کلاس آنلاین

این اصطلاح‌ها در توضیح سامانه‌های کلاس زیاد می‌آیند.

متن‌باز
نرم‌افزاری که کد منبعش در دسترس است و هر مجموعه می‌تواند آن را نصب یا تغییر دهد.
میزبانی
اجرای سامانه روی سروری که یا خودتان دارید یا از شرکت دیگری سرویس می‌گیرید.
وایت‌برد
تخته‌ی سفید مجازی که معلم و دانش‌آموز هم‌زمان روی آن می‌نویسند.
اتاق جانبی
تقسیم کلاس به گروه‌های کوچک‌تر برای کار گروهی در طول جلسه.
WebRTC
فناوری ارتباط مستقیم صدا و تصویر در مرورگر و اپ؛ فینگت هم از آن استفاده می‌کند و رسانه‌ی آن رمز می‌شود.

جمع‌بندی: انتخاب بین سامانه‌ی کلاس و تماس ساده

بیگ‌بلوباتن و ابزارهای مشابه جای خودشان را دارند؛ اگر کلاس‌های منظم، چندنفره و مدیریت‌شده دارید، به‌دنبال همین نوع سامانه بروید و گزینه‌های متن‌باز، ابری و داخلی را در یک جلسه‌ی آزمایشی مقایسه کنید. هر ادعای قیمت و ظرفیت را از منبع رسمی همان سرویس بخوانید.

اگر کارتان تدریس یا مشاوره‌ی دونفره است، لازم نیست یک سامانه‌ی کامل بگیرید. با تماس تصویری فینگت یا تماس صوتی رایگان هم می‌توانید شروع کنید. برای دیدن گزینه‌های دیگر هم صفحه‌ی بهترین نرم‌افزار کلاس آنلاین و راهنمای تماس گروهی مفیدند.

یک راه کم‌خطر برای شروع این است که دو هفته، کلاس‌های دونفره‌تان را با اپ تماس و کلاس‌های چندنفره را با سامانه‌ی کلاس جلو ببرید. بعد از آن، از شاگردها بپرسید کدام روش راحت‌تر بود و بر اساس پاسخ آن‌ها تصمیم بگیرید، نه بر اساس فهرست امکانات.

در نهایت، ابزاری را برگزینید که شرکت‌کننده‌هایتان واقعاً باز می‌کنند. بهترین نرم‌افزار آن است که کلاس را بی‌دردسر راه بیندازد، نه آنکه فهرست امکانات بلندتری داشته باشد.

پرسش‌های متداول درباره بیگ‌بلوباتن

بیگ‌بلوباتن چیست؟

سامانه‌ی متن‌باز کلاس آنلاین است که برای آموزش طراحی شده و معمولاً روی سرور مجموعه یا از طریق ارائه‌دهنده‌ی میزبانی اجرا می‌شود. جزئیات امکانات را از مستندات رسمی آن ببینید.

جایگزین بیگ‌بلوباتن چه ابزارهایی هستند؟

بسته به نیاز: سرویس‌های جلسه‌ی ابری، سامانه‌های کلاس مجازی داخلی یا برای کلاس‌های دونفره یک اپ تماس تصویری ساده. ابتدا تعداد شرکت‌کننده‌ها را مشخص کنید.

آیا فینگت می‌تواند جای بیگ‌بلوباتن را بگیرد؟

برای تدریس خصوصی و مشاوره‌ی دونفره بله. برای کلاس چندنفره، وایت‌برد مشترک و مدیریت شرکت‌کننده نه؛ فینگت تماس گروهی ندارد.

تماس تصویری فینگت رایگان است؟

بله، نصب و تماس یک‌به‌یک رایگان است. مصرف اینترنت از بسته‌ی خود شما محاسبه می‌شود.

در تدریس خصوصی می‌توانم صفحه‌ام را نشان بدهم؟

بله. اشتراک صفحه در اندروید و وب هست و دوربین جلو و عقب را هم می‌توانید در همان تماس عوض کنید.

شاگرد باید حتماً اپ بگیرد؟

هر دو طرف باید حساب فینگت داشته باشند. روی اندروید اپ و روی آیفون یا کامپیوتر نسخه‌ی وب در finget.ir/pwa/ در دسترس است؛ اپ استور نداریم.

قیمت و ظرفیت بیگ‌بلوباتن چقدر است؟

عمداً عدد نمی‌نویسیم چون به نوع میزبانی و زمان بستگی دارد. از مستندات رسمی یا ارائه‌دهنده‌ی سرویس بپرسید.