STUN و TURN چیست؟ چطور دو گوشی پشت NAT و فایروال به هم وصل می‌شوند

STUN و TURN چیست؟ دو نوع سرور کمکی‌اند که به تماس‌های اینترنتی کمک می‌کنند دو دستگاه پشت مودم، فایروال یا اینترنت همراه همدیگر را پیدا کنند. STUN فقط به گوشی می‌گوید از بیرون با چه آدرسی دیده می‌شود تا تماس مستقیم شود؛ TURN وقتی مسیر مستقیم ممکن نیست، خودش صدا و تصویر را رد و بدل می‌کند. در این صفحه مسئله‌ی NAT را از صفر باز می‌کنیم، می‌گوییم ICE چطور بین این دو انتخاب می‌کند، چه وقت تماس کند یا قطع می‌شود و فینگت در این میان چه می‌کند.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۳ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

STUN و TURN چیست؟ پاسخ کوتاه بدون اصطلاح سنگین

STUN و TURN چیست؟ اگر بخواهیم در یک جمله بگوییم: دو سرور کمکی که به تماس‌های اینترنتی اجازه می‌دهند از میان مودم‌ها و فایروال‌ها راهشان را به هم پیدا کنند. بدون آن‌ها، بسیاری از تماس‌های تصویری فقط بین دو دستگاهی کار می‌کردند که هر دو آدرس عمومی مستقیم دارند، و این در عمل برای تقریباً هیچ‌کس برقرار نیست.

مثال ساده: فرض کنید دو نفر در دو ساختمان بزرگ با تلفن داخلی کار می‌کنند و هر کدام فقط شماره‌ی داخلی خودش را می‌داند. نفر اول نمی‌تواند به نفر دوم زنگ بزند چون نشانی بیرونی او را ندارد. STUN مثل یک آینه‌ی بیرون ساختمان است که می‌گوید «از بیرون، آدرس شما این است». TURN مثل یک منشی در میانه است که اگر دو نفر نتوانستند مستقیم صحبت کنند، پیام‌ها را برای هم رد می‌کند.

این دو سرور محتوای تماس را نمی‌شنوند؟

سرور STUN اصلاً در مسیر صدا و تصویر نیست؛ فقط یک سؤال کوچک جواب می‌دهد. سرور TURN اما بسته‌های رسانه را عبور می‌دهد. اما در WebRTC این بسته‌ها رمزگذاری‌شده‌اند و رله فقط آن‌ها را جابه‌جا می‌کند، نه اینکه محتوا را بخواند. جزئیات این بخش را در رمزگذاری تماس تصویری می‌بینید.

مشکل از کجا شروع می‌شود؟ NAT چیست و چرا مانع اتصال می‌شود

برای فهمیدن نقش این دو سرور باید اول NAT را بشناسید. تقریباً همه‌ی ما پشت یک مودم یا شبکه‌ی اپراتور هستیم و گوشی‌مان آدرسی داخلی مثل ۱۹۲.۱۶۸.۱.۲۰ دارد که بیرون از شبکه معنایی ندارد. مودم با فناوری NAT (ترجمه‌ی آدرس شبکه) آدرس داخلی را به یک آدرس عمومی مشترک تبدیل می‌کند و رفت‌وآمد بسته‌ها را به خاطر می‌سپارد.

این ترتیب برای باز کردن یک سایت عالی است، چون شما شروع‌کننده‌اید. ولی در تماس دونفره، هر دو سر شروع‌کننده‌اند و هیچ‌کدام آدرس بیرونی دیگری را نمی‌شناسد. مودم هم بسته‌ی ناخوانده‌ای که از بیرون برسد را معمولاً دور می‌ریزد. نتیجه اینکه دو گوشی پشت دو NAT بدون کمک بیرونی همدیگر را پیدا نمی‌کنند. این همان مسئله‌ای است که با عنوان NAT traversal یا عبور از NAT شناخته می‌شود.

اینترنت همراه سخت‌تر هم هست. بسیاری از اپراتورها چند مشترک را پشت یک آدرس عمومی قرار می‌دهند و رفتار این NAT از مودم خانگی سخت‌گیرانه‌تر است. به همین دلیل ممکن است تماستان روی وای‌فای خانه عالی باشد ولی روی اینترنت همراه یا در یک شبکه‌ی اداری دیرتر وصل شود.

سرور STUN چه کار می‌کند؟

سرور STUN کوچک، سبک و ارزان است و کارش فقط پاسخ دادن به یک پرسش است: «بسته‌ی من از بیرون با چه آدرس و پورتی دیده شد؟»

  1. گوشی درخواست می‌فرستد

    برنامه‌ی تماس از داخل شبکه یک بسته‌ی کوچک برای سرور STUN در اینترنت می‌فرستد.

  2. STUN آدرس بیرونی را می‌خواند

    سرور می‌بیند بسته از چه آدرس عمومی و پورتی رسیده است. این همان آدرسی است که مودم ساخته.

  3. پاسخ برمی‌گردد

    سرور همین آدرس را در جواب برای گوشی می‌فرستد. حالا گوشی می‌داند از بیرون چه نشانی‌ای دارد.

  4. آدرس‌ها رد و بدل می‌شوند

    هر دو گوشی آدرس بیرونی خود را از طریق سرور سیگنالینگ به هم می‌دهند.

  5. تلاش برای اتصال مستقیم

    هر طرف به آدرس بیرونی طرف دیگر بسته می‌فرستد. اگر مودم‌ها اجازه بدهند، اتصال مستقیم برقرار می‌شود.

پس سرور STUN وقتی تماس شروع شد کنار می‌رود و هیچ صدا و تصویری از آن نمی‌گذرد؛ بار آن بسیار کم است. نقطه‌ضعفش این است که فقط وقتی جواب می‌دهد که NAT از نوع نرم‌تری باشد. در NAT های سخت‌گیر، مثلاً بعضی شبکه‌های اپراتوری، آدرسی که STUN می‌بیند برای طرف مقابل کاربردی نیست و مسیر مستقیم شکست می‌خورد.

سرور TURN چه کار می‌کند و چرا هزینه دارد؟

وقتی مسیر مستقیم بسته است، نوبت سرور TURN می‌شود. سرور TURN یک واسطه است: هر دو گوشی به آن وصل می‌شوند و سرور بسته‌های صدا و تصویر یکی را برای دیگری می‌فرستد. اسمش از Traversal Using Relays around NAT می‌آید، یعنی «عبور از NAT با رله».

تفاوت اصلی با STUN در حجم کار است. STUN فقط یک پیام کوچک می‌فرستد، ولی TURN تمام جریان تماس را حمل می‌کند. یک تماس تصویری دونفره یعنی حجم زیادی ترافیک رفت‌وبرگشت که از سرور می‌گذرد. پس سرور TURN به پهنای باند بالا، پردازش و مدیریت نیاز دارد و برای سرویس‌دهنده گران‌تر از STUN است.

در عوض، TURN چیزی را حل می‌کند که STUN نمی‌تواند: تماس را حتی پشت فایروال‌های سخت‌گیر برقرار نگه می‌دارد. چند سرور TURN معمولاً روی چند پورت، از جمله پورت‌هایی که شبیه ترافیک وب‌اند، گوش می‌دهند تا فایروال‌های محدودکننده را هم دور بزنند.

رله همیشه بدتر است؟

نه لزوماً. رله یک «پرش» اضافه به مسیر می‌دهد و ممکن است تأخیر کمی بیشتر شود، به‌ویژه اگر سرور از هر دو کاربر دور باشد. ولی اگر سرور نزدیک و با کیفیت باشد، تفاوت برای مکالمه‌ی روزمره قابل‌توجه نیست. مهم‌تر از همه این است که تماس اصلاً وصل شود. در تماس P2P یا از طریق سرور این مقایسه را بازتر می‌خوانید.

ICE چیست؟ چطور بین مسیر مستقیم و رله انتخاب می‌شود

ICE یا Interactive Connectivity Establishment چارچوبی است که WebRTC برای انتخاب بهترین مسیر به کار می‌برد. هر مسیر ممکن در ICE یک «کاندید» نام دارد و ICE همه را می‌آزماید، چون از قبل معلوم نیست کدام در شبکه‌ی خاص شما جواب می‌دهد.

سه نوع کاندید اصلی وجود دارد. اول کاندید محلی (host): آدرس خود دستگاه، که اگر دو نفر در یک شبکه‌ی خانگی باشند همین کافی است. دوم کاندید بازتابی (srflx): آدرس بیرونی که سرور STUN فاش کرده است. سوم کاندید رله (relay): آدرسی روی سرور TURN. ICE جفت‌های ممکن را امتحان می‌کند و از میان آن‌هایی که جواب می‌دهند، معمولاً بهترین را برمی‌دارد.

ترتیب ترجیح هم تقریباً این است: ابتدا مسیر مستقیم محلی، بعد مسیر مستقیم از طریق آدرس بیرونی و در آخر رله. به همین دلیل بیشتر تماس‌ها بدون TURN برقرار می‌شوند و سرور رله فقط پشتیبان است. این همان اتصال تماس پشت NAT است که کاربر از آن چیزی نمی‌بیند؛ همه‌ی این آزمون‌ها در کسری از ثانیه انجام می‌شود.

مراحل یک تماس: از سیگنالینگ تا برقراری مسیر

برای اینکه ببینید این‌ها در یک تماس واقعی کجا قرار می‌گیرند، ترتیب رویدادها را مرور می‌کنیم. جزئیات بیشتر پروتکل را در WebRTC چیست می‌توانید ببینید.

  1. ۱

    زنگ زدن

    طرف اول تماس را شروع می‌کند. سرور سیگنالینگ به طرف دوم خبر می‌دهد و زنگ می‌خورد. این سرور فقط پیام‌های هماهنگی را می‌رساند، نه صدا و تصویر را.

  2. ۲

    جمع کردن کاندیدها

    هر دو دستگاه آدرس محلی خود را می‌گیرند، از STUN آدرس بیرونی را می‌پرسند و در صورت نیاز یک آدرس رله هم از TURN رزرو می‌کنند.

  3. ۳

    تبادل کاندیدها

    فهرست کاندیدها از راه سیگنالینگ بین دو طرف رد و بدل می‌شود.

  4. ۴

    آزمون جفت‌ها

    ICE جفت‌های ممکن را آزمایش می‌کند. بسته‌های کوچک رفت‌وبرگشت می‌شوند تا ببیند کدام مسیر کار می‌کند.

  5. ۵

    انتخاب و شروع رسانه

    بهترین جفت انتخاب می‌شود و صدا و تصویر از آن مسیر می‌رود. اگر مسیر خراب شود، ICE می‌تواند مسیر دیگری را امتحان کند.

مقایسه‌ی STUN و TURN در یک جدول

ویژگیسرور STUNسرور TURN
کار اصلیگفتن آدرس عمومی گوشی به خودشرد کردن صدا و تصویر بین دو طرف
در مسیر رسانه است؟نه، فقط در شروع تماسبله، در تمام مدت تماس
مصرف پهنای باند سروربسیار کمزیاد؛ متناسب با تعداد تماس‌ها
هزینه‌ی اجراپایینبالاتر، به‌خاطر ترافیک
وقتی کار می‌کندNAT نرم‌تر و مسیر مستقیم ممکنحتی پشت NAT یا فایروال سخت‌گیر
اثر روی تأخیرتقریباً ندارد، چون خارج از مسیر استیک پرش اضافه؛ بسته به فاصله‌ی سرور
نیاز به احراز هویتمعمولاً نداردمعمولاً دارد، چون منبع پرهزینه است

اگر یک جمله خواستید: STUN مسیر را پیدا می‌کند و TURN وقتی مسیری نیست، خودش پل می‌شود. هر دو لازم‌اند چون هیچ‌کدام به‌تنهایی همه‌ی شرایط شبکه را پوشش نمی‌دهد.

نشانه‌های اینکه تماس شما پشت NAT یا فایروال گیر کرده

اتصال تماس پشت فایروال یکی از جاهایی است که کاربر کمتر می‌فهمد چه شده. همیشه معلوم نیست مشکل تماس از اینترنت است یا از مسیریابی. چند الگو معمولاً به NAT و فایروال اشاره می‌کنند. اگر تماس روی وای‌فای خانه وصل می‌شود ولی روی وای‌فای شرکت یا دانشگاه نه، یا روی اینترنت همراه نه، احتمالاً فایروال یا NAT سخت‌گیر در کار است. اگر زنگ می‌خورد و جواب می‌دهید اما چند ثانیه «در حال اتصال» می‌ماند و بعد قطع می‌شود، ICE ممکن است همه‌ی مسیرها را آزموده و به نتیجه نرسیده باشد.

نشانه‌ی دیگر این است که تماس وصل می‌شود ولی یک طرف صدا نمی‌شنود. این می‌تواند به این معنا باشد که یک جهت بسته‌ها عبور می‌کند و جهت دیگر مسدود است. در این موارد معمولاً کمک کردن به مسیر رله یا تغییر شبکه جواب می‌دهد، نه تغییر تنظیمات برنامه. برای عیب‌یابی عملی‌تر به قطع شدن تماس تصویری و تماس تصویری با اینترنت ضعیف سر بزنید.

یک نکته‌ی مهم: VPN هم مسیر را تغییر می‌دهد. گاهی کمک می‌کند، گاهی کار را خراب می‌کند. اگر در این باره سؤال دارید، تماس تصویری بدون VPN را بخوانید.

فینگت در این تصویر کجاست؟

فینگت تماس‌های صوتی و تصویری یک‌به‌یک را روی WebRTC اجرا می‌کند، پس همین چارچوب ICE را به کار می‌برد. مسیر ترجیحی تماس مستقیم است و اگر شبکه اجازه ندهد، تماس از یک رله‌ی TURN که خود فینگت اداره می‌کند عبور می‌کند. سرور سیگنالینگ فقط برای برقرار کردن تماس لازم است و صدا و تصویر را ضبط یا ذخیره نمی‌کند.

برای کاربر این‌ها نامرئی‌اند: لازم نیست چیزی تنظیم کنید و نیازی به دانستن نوع NAT نیست. برای بهتر شدن اتصال در مناطق مختلف، رله‌ها می‌توانند بر اساس نیاز اضافه یا کم شوند. شفاف هم بگوییم: فینگت اطلاعات فنی تماس مثل زمان، مدت، وضعیت و آمار کیفیت (تأخیر و افت بسته) را برای نگهداری و عیب‌یابی ثبت می‌کند، ولی محتوای صدا و تصویر را ثبت نمی‌کند. رسانه با همان رمزنگاری استاندارد WebRTC، یعنی DTLS-SRTP، محافظت می‌شود.

چیزی که فینگت ندارد

فینگت فقط تماس یک‌به‌یک است و هر دو طرف باید فینگت داشته باشند. تماس گروهی و اتاق چندنفره در آن نیست. اگر جلسه‌ی چندنفره می‌خواهید، به ابزار دیگری نیاز دارید. اپ رسمی برای اندروید است و از صفحه‌ی دانلود فینگت دریافت می‌شود؛ برای آیفون نسخه‌ی وب و برای کامپیوتر پنل وب وجود دارد.

چند موقعیت نمونه برای فهمیدن نقش هر سرور

سناریوی نمونه

هر دو روی وای‌فای یک خانه

دو هم‌خانه در یک وای‌فای با هم تماس می‌گیرند. کاندید محلی کافی است و تماس مستقیم وصل می‌شود. نه TURN لازم است و نه STUN کار مهمی دارد. این نمونه فرضی است و فقط ترتیب انتخاب را نشان می‌دهد.

سناریوی نمونه

یکی در خانه، دیگری روی اینترنت همراه

سارا از وای‌فای خانه و پدرش از اینترنت همراه استفاده می‌کند. STUN آدرس بیرونی هر دو را نشان می‌دهد و اگر NAT اپراتور نرم باشد، تماس مستقیم برقرار می‌شود. اگر نرم نباشد، ICE به کاندید رله می‌رسد و تماس از TURN می‌گذرد. سارا فقط می‌بیند که تماس چند ثانیه دیرتر وصل شد.

سناریوی نمونه

یکی پشت فایروال شرکتی

مهدی در شبکه‌ی شرکت با فایروال سخت‌گیر است و فقط پورت‌های محدودی باز است. مسیر مستقیم شکست می‌خورد و فقط رله می‌ماند. اگر رله هم روی پورت مجاز در دسترس نباشد، تماس برقرار نمی‌شود و بهتر است مهدی به اینترنت همراه یا شبکه‌ی دیگر برود.

اشتباه‌های رایج درباره‌ی STUN و TURN

فکر کنید همه‌ی تماس‌ها از سرور می‌گذرند

در اکثر شرایط مسیر مستقیم برقرار می‌شود و رله فقط وقتی لازم است که اتصال مستقیم نشود. این را با اینکه سرور سیگنالینگ همیشه هست اشتباه نگیرید.

STUN را جایگزین TURN بدانید

سرور STUN مسیر را نمی‌سازد؛ فقط آدرس را می‌گوید. اگر NAT سخت‌گیر باشد، بدون TURN تماس برقرار نمی‌شود.

سرور TURN را رایگان و بی‌هزینه فرض کنید

رله ترافیک واقعی را حمل می‌کند و هزینه‌ی پهنای باند دارد. به همین دلیل سرویس‌های جدی آن را مدیریت‌شده و محدود ارائه می‌دهند.

رله را به معنای شنود بدانید

رله بسته‌های رمزگذاری‌شده را جابه‌جا می‌کند. این به معنای دسترسی به محتوا نیست، ولی در مورد هر سرویس باید سیاست ثبت اطلاعات را بخوانید.

هر تماس ناموفق را مشکل STUN بدانید

کندی اینترنت، مجوز میکروفون و قطع شدن شبکه هم همین علامت‌ها را می‌دهند. اول مجوزها و اینترنت را بررسی کنید.

چک‌لیست وقتی تماس فقط روی یک شبکه وصل نمی‌شود

اگر مشکل در یک شبکه‌ی خاص دارید، این مراحل را به همین ترتیب امتحان کنید. بیشتر وقت‌ها یکی‌شان جواب می‌دهد و نیازی به دانش فنی ندارد.

  • همان تماس را روی شبکه‌ی دیگری مثل اینترنت همراه امتحان کنید تا معلوم شود مشکل از شبکه است.
  • VPN را روشن یا خاموش کنید و نتیجه را مقایسه کنید.
  • مطمئن شوید مجوز میکروفون و دوربین برای برنامه فعال است.
  • اگر در شبکه‌ی شرکت یا مدرسه هستید، از مدیر شبکه بپرسید ترافیک زنده‌ی صدا و تصویر مسدود شده است یا نه.
  • برنامه را بروز کنید تا آخرین تنظیمات اتصال را داشته باشد.
  • اگر با وای‌فای ضعیف مشکل دارید، وای‌فای یا اینترنت همراه برای تماس را ببینید.

اگر در همه‌ی شبکه‌ها مشکل دارید، احتمالاً علت NAT نیست و باید به سراغ کیفیت اینترنت یا خود دستگاه بروید.

واژه‌نامه‌ی کوتاه

این اصطلاح‌ها در متن‌های فنی تماس اینترنتی زیاد می‌آیند.

NAT
ترجمه‌ی آدرس شبکه؛ مودم یا اپراتور آدرس داخلی را به آدرس عمومی مشترک تبدیل می‌کند.
STUN
پروتکل و سرور کوچکی که آدرس عمومی دیده‌شده‌ی شما را برمی‌گرداند.
TURN
پروتکل و سرور رله که در صورت بسته بودن مسیر مستقیم، ترافیک تماس را عبور می‌دهد.
ICE
چارچوب آزمودن مسیرها و انتخاب بهترین مسیر بین دو دستگاه.
کاندید
یک مسیر ممکن برای اتصال؛ محلی، بازتابی یا رله.
سیگنالینگ
تبادل پیام‌های هماهنگی برای شروع تماس، جدا از صدا و تصویر.
پورت
شماره‌ای که یک سرویس را روی یک آدرس مشخص می‌کند و فایروال بر پایه‌ی آن اجازه یا مسدودی می‌دهد.

پرسش‌های متداول درباره STUN و TURN چیست

STUN و TURN چیست؟

دو سرور کمکی در تماس‌های WebRTC‌اند. STUN به دستگاه می‌گوید از بیرون با چه آدرسی دیده می‌شود تا اتصال مستقیم ممکن شود. TURN وقتی مستقیم شدن ممکن نباشد، صدا و تصویر را از خود می‌گذراند.

تفاوت STUN و TURN چیست؟

STUN فقط در شروع تماس یک پرسش کوچک پاسخ می‌دهد و از مسیر رسانه بیرون است. TURN در تمام تماس ترافیک را حمل می‌کند و به همین دلیل هزینه‌ی بیشتری دارد. اولی راه‌یاب است و دومی واسطه.

بدون سرور TURN هم تماس کار می‌کند؟

بله، اگر شبکه‌ی هر دو طرف اجازه‌ی اتصال مستقیم بدهد. ولی در شبکه‌های سخت‌گیر مثل بعضی اینترنت‌های همراه یا فایروال‌های شرکتی، بدون TURN تماس ممکن است اصلاً وصل نشود.

ICE دقیقاً چه کاری می‌کند؟

ICE مسیرهای ممکن را فهرست می‌کند، آن‌ها را آزمایش می‌کند و بهترین مسیر کارا را انتخاب می‌کند. اگر مسیر انتخاب‌شده در میانه‌ی تماس خراب شود، می‌تواند به مسیر دیگری برگردد.

چرا تماسم روی یک شبکه وصل می‌شود و روی دیگری نه؟

چون نوع NAT و قوانین فایروال در هر شبکه فرق دارد. وای‌فای خانه معمولاً آسان‌تر است و شبکه‌ی شرکتی یا اپراتوری ممکن است مسیر مستقیم را ببندد و فقط رله بماند.

آیا سرور TURN صدای من را می‌شنود؟

رله بسته‌های رمزگذاری‌شده را عبور می‌دهد و در WebRTC محتوا با DTLS-SRTP محافظت می‌شود. با این حال، هر سرویس ممکن است اطلاعات فنی تماس را ثبت کند؛ سیاست هر سرویس را بخوانید.

فینگت از سرور TURN استفاده می‌کند؟

بله. فینگت اول مسیر مستقیم را امتحان می‌کند و اگر شبکه اجازه ندهد، تماس از سرور رله‌ی TURN خود فینگت عبور می‌کند. محتوای صدا و تصویر ضبط یا ذخیره نمی‌شود.

برای تماس گروهی هم STUN و TURN لازم است؟

همین مفهوم‌ها در تماس گروهی هم کاربرد دارند، ولی فینگت فعلاً تماس گروهی ندارد و فقط تماس یک‌به‌یک را ارائه می‌دهد.