جلسه ترکیبی حضوری و آنلاین؛ نکات برگزاری بدون حاشیه برای میزبان و شرکت‌کننده

جلسه ترکیبی حضوری و آنلاین یعنی بخشی از آدم‌ها دور یک میز نشسته‌اند و بخشی دیگر از خانه یا شهر دیگر وصل شده‌اند. اگر این وضع بی‌برنامه رها شود، کسانی که پشت صفحه‌اند نصف حرف‌ها را نمی‌شنوند و حاضران اتاق هم ناخودآگاه فقط با هم حرف می‌زنند. این راهنما می‌گوید قبل از جلسه چه چیزی را آماده کنید، اتاق را چطور بچینید، میزبان چه نقشی دارد و وقتی ابزار شما تماس گروهی ندارد چه راه ساده‌ای هست.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۴ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

جلسه ترکیبی حضوری و آنلاین دقیقاً چیست و چرا سخت‌تر از دو حالت دیگر است؟

در جلسه‌ی کاملاً حضوری همه شرایط یکسانی دارند و در جلسه‌ی کاملاً آنلاین هم همه پشت یک مربع کوچک‌اند. جلسه ترکیبی حضوری و آنلاین این برابری را به هم می‌زند: گروه داخل اتاق زبان بدن، نگاه و حرف‌های کنار گوشی را دارد و گروه آنلاین فقط آنچه دوربین و میکروفون به او می‌رسانند. اسم دیگرش جلسه هیبریدی است و در شرکت‌های کوچک، دانشگاه‌ها و حتی خانواده‌ها زیاد پیش می‌آید؛ مثلاً وقتی دو نفر از اعضا مسافرت‌اند یا یکی از همکاران فقط آن روز در شهر نیست.

مشکل اصلی فنی نیست، رفتاری است. وقتی چند نفر در یک اتاق‌اند، صحبت‌هایشان خیلی سریع‌تر و پراکنده‌تر می‌شود. کسی که از دور وصل است نه می‌تواند وسط حرف بپرد، نه می‌فهمد چه کسی صحبت را شروع کرد. پس برگزاری جلسه ترکیبی بیشتر از جلسه‌ی معمولی به ساختار نیاز دارد: ترتیب صحبت، یک مسئول ارتباط و تجهیزاتی که کار خودشان را بکنند.

کی ترکیبی بهتر از آنلاین کامل است؟

اگر بخش مهمی از موضوع جلسه به دیدن یک چیز فیزیکی، دست‌به‌دست‌شدن مدارک یا گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره‌ی چند نفر نیاز دارد، حضوری‌ها را نگه دارید و بقیه را وصل کنید. اگر همه جدا از هم‌اند و فقط یک نفر به اتاق آمده، بهتر است او هم از پشت لپ‌تاپ خودش وصل شود تا تصویر برابر بماند.

قاعده‌ی کاربردی: اگر بیشتر از نصف جمع آنلاین است، جلسه را مثل جلسه‌ی آنلاین طراحی کنید و حاضران اتاق را هم مثل یکی از شرکت‌کننده‌ها حساب کنید، نه برعکس.

قبل از شروع؛ آماده‌سازی جلسه حضوری و آنلاین همزمان

بیشتر خرابی‌های جلسه حضوری و آنلاین همزمان در ده دقیقه‌ی اول اتفاق می‌افتد، و بیشترشان با یک آزمایش کوتاه روز قبل جلوگیری‌شدنی است. این مراحل را به همان ترتیب بروید.

  1. تکلیف قالب جلسه را روشن کنید

    در دعوت‌نامه بنویسید چه کسی در اتاق است، چه کسی آنلاین است، لینک یا شماره‌ی اتصال چیست و مدت جلسه چقدر است. آنلاین‌ها باید بدانند جلسه ترکیبی است تا انتظار تصویر و صدای کامل داشته باشند.

  2. یک نفر را مسئول صفحه کنید

    کسی که کارش دیدن آنلاین‌هاست: دست‌بالا‌بردن آن‌ها را می‌بیند، مشکل صدا را اعلام می‌کند و حرف‌شان را به میزبان می‌رساند. اگر این نقش مشخص نباشد، همه فکر می‌کنند یکی دیگر دارد نگاه می‌کند.

  3. صدا را قبل از همه چیز امتحان کنید

    ده دقیقه زودتر از زمان جلسه با یکی از آنلاین‌ها صحبت کنید و از دو سر اتاق حرف بزنید. صدای ضعیف از انتهای میز اولین دلیل خسته‌شدن آنلاین‌هاست.

  4. زاویه‌ی دوربین را تنظیم کنید

    دوربین باید جمع را نشان بدهد، نه سقف یا پشت سر یک نفر. اگر فقط یک لپ‌تاپ دارید، آن را روی انتهای میز بگذارید تا چهره‌ها از روبه‌رو دیده شوند.

  5. مواد جلسه را از قبل بفرستید

    دستورکار، فایل‌ها و لینک‌ها را برای همه بفرستید؛ آنلاین‌ها نمی‌توانند برگه‌ی روی میز را ببینند و حاضران هم نباید فقط به آن تکیه کنند.

تجهیزات جلسه ترکیبی؛ حداقل لازم چیست؟

لازم نیست برای شروع اتاق کنفرانس مجهز داشته باشید. تجهیزات جلسه ترکیبی را از ضروری به اختیاری مرتب کنید و اول فقط اولین‌ها را بخرید یا فراهم کنید.

میکروفون یا بلندگوی اتاق

مهم‌ترین قطعه همین است. میکروفون لپ‌تاپ فقط برای کسی که جلوی آن نشسته مناسب است؛ یک میکروفون محیطی یا اسپیکرفون، صدای همه‌ی دور میز را یکنواخت‌تر می‌گیرد.

دوربین رو به جمع

وب‌کم لپ‌تاپ برای دو سه نفر کافی است. اگر جمع بزرگ‌تر است، دوربین بیرونی با زاویه‌ی بازتر کمک می‌کند که چهره‌های گوشه‌ی اتاق بریده نشوند.

نور یکنواخت

پنجره‌ی پشت سر حاضران آن‌ها را سیلوئت می‌کند. بهتر است نور از جلو یا کنار بیاید و پرده کمی کشیده باشد.

صفحه‌ی بزرگ برای آنلاین‌ها

یک تلویزیون یا مانیتور که چهره‌ی آنلاین‌ها را هم‌اندازه‌ی آدم‌ها نشان دهد، باعث می‌شود حاضران آن‌ها را فراموش نکنند.

گوشی یا لپ‌تاپ اضافه

یک دستگاه جدا برای مسئول صفحه که فقط آنلاین‌ها و چت را نشان دهد و روی اشتراک صفحه یا ارائه نباشد.

هدست برای هر آنلاین

خود شرکت‌کننده‌ی دورکار با هدست ساده‌ی بلوتوثی یا سیمی، بازخورد صدا و پژواک را به‌شدت کم می‌کند.

چیدمان اتاق و اشتراک صفحه در جلسه هیبریدی

چیدمان اتاق ثابت می‌کند که جلسه هیبریدی برای چه کسی طراحی شده است. جدول زیر تفاوت دو رویکرد را در موارد مشخص نشان می‌دهد.

موضوعچیدمان ضعیفچیدمان درست
جای دوربینروی یک گوشه‌ی دور، همه ریز و کوچکمقابل جمع و هم‌ارتفاع صورت‌ها
جای میکروفونکنار یک نفر؛ دیگران نامفهوموسط میز یا نزدیک تر به همه
ارائه و اسلایدفقط روی پرده‌ی اتاق، آنلاین‌ها نمی‌بینندهم‌زمان با اشتراک صفحه برای آنلاین‌ها
نوشتن روی تختهروی تخته‌ی سفید که از دور خوانا نیستتخته‌ی دیجیتال یا عکس واضح که بعد از هر مرحله فرستاده شود
نشستنحاضران پشت‌به‌دوربین یا کجنیم‌دایره، رو به دوربین و صفحه‌ی آنلاین‌ها

اشتراک صفحه یکی از نقطه‌های حساس است: اگر ارائه‌دهنده در اتاق است، فایل را باید روی لپ‌تاپی باز کند که به جلسه وصل است تا آنلاین‌ها هم همان اسلاید را ببینند، نه اینکه دو نسخه‌ی جدا روی پرده و صفحه‌ی خودشان باشد.

نقش میزبان در برگزاری جلسه ترکیبی

میزبان در جلسه‌ی ترکیبی فقط دستور کار را نمی‌خواند؛ نگهبان برابری است. اولین کارش این است که در شروع، ترتیب حرف‌زدن را اعلام کند: «اول هر کس دست بالا می‌برد، من اسم می‌برم؛ حرف‌هایتان را به ترتیب می‌شنویم.» این جمله ساده است ولی جلو رها شدن جلسه را می‌گیرد.

کار بعدی میزبان نگاه‌کردن مرتب به صفحه‌ی آنلاین‌هاست. هر چند دقیقه یک بار بپرسد: «کسی از آنلاین‌ها نظر یا سؤالی دارد؟» اگر جلسه طولانی است، این سؤال را اول هر بخش تکرار کند. آنلاین‌ها عادت دارند بدون دعوت چیزی نگویند، پس دعوت مستقیم تنها راه شنیده‌شدن‌شان است.

حاضر بودن در اتاق را از شنیده‌شدن جدا کنید

یک اشتباه رایج این است که کسی در اتاق نظر می‌دهد و فکر می‌کند همه شنیده‌اند؛ ولی میکروفون او را نگرفته است. میزبان باید قاعده بگذارد: هر کسی که صحبت می‌کند، نزدیک میکروفون بنشیند یا بلندتر و رو به دوربین بگوید، و اگر آنلاین‌ها چیزی را نشنیدند، یک نفر جمله را تکرار کند.

اگر میزبان خودش آنلاین است، یک نفر از اتاق را مسئول مدیریت حضوری‌ها کنید تا جلسه در دو سمت هماهنگ بماند.

چک‌لیست قبل و حین جلسه ترکیبی حضوری و آنلاین

این فهرست را روی کاغذ یا در یادداشت گوشی نگه دارید و قبل از هر جلسه‌ی ترکیبی مرور کنید. بیشتر موارد کمتر از پنج دقیقه زمان می‌برند.

  • دعوت‌نامه شامل ساعت، لینک یا شماره‌ی اتصال و اسم‌هایی است که حضوری یا آنلاین هستند.
  • صدا پیش از شروع صدای هر دو سمت امتحان شده و پژواک قطع شده است.
  • تصویر دوربین جمع را از روبه‌رو نشان می‌دهد و نور از پشت سر نیست.
  • مسئول صفحه مشخص است چه کسی آنلاین‌ها را زیر نظر دارد و دست بالا‌بردن آن‌ها را اعلام می‌کند.
  • ارائه فایل روی دستگاه متصل باز است و اشتراک صفحه قبل از شروع امتحان شده است.
  • ترتیب صحبت میزبان در دقیقه‌ی اول شیوه‌ی نوبت‌گرفتن را گفته است.
  • جمع‌بندی در پایان، تصمیم‌ها و کارهای هر نفر کتبی برای همه‌ی حاضران و آنلاین‌ها فرستاده می‌شود.
  • برنامه‌ی جایگزین اگر اینترنت اتاق قطع شد، شماره‌ی تماس یک‌به‌یک یا پیام‌رسان آماده است.

مثال نمونه؛ جلسه هفتگی یک تیم کوچک

این نمونه فرضی است و فقط برای نشان‌دادن جزئیات ساخته شده است.

سناریوی نمونه

تیم طراحی با شش نفر؛ چهار نفر در دفتر، دو نفر در شهر دیگر

مریم میزبان جلسه است و در دفتر نشسته. او یک لپ‌تاپ را روی انتهای میز گذاشته تا هر چهار نفر در کادر باشند و گوشی خودش را با بلندگوی بیرونی به‌عنوان میکروفون محیطی کنار میز گذاشته است. نیما، که یکی از دو آنلاین است، وظیفه‌ی مسئول صفحه را هم گرفته؛ چون کارش در بخش اول جلسه کمتر است. مریم در دقیقه‌ی اول می‌گوید که هر بار اول آنلاین‌ها نظر می‌دهند و بعد اتاق. وسط جلسه یکی از همکاران اتاق شروع می‌کند به صحبت با فاصله‌ی زیاد از میکروفون و نیما فوراً علامت می‌دهد. مریم از او می‌خواهد کمی جلوتر بیاید و جمله را دوباره بگوید. در پایان فهرست تصمیم‌ها در یک پیام کوتاه برای هر شش نفر می‌رود.

سناریوی نمونه

مشاوره‌ی خانوادگی؛ پدر در خانه، دو فرزند در شهرهای مختلف

در این نمونه فقط یک نفر حضوری است و دیگران آنلاین‌اند؛ پس بهتر است پدر هم مثل بقیه با گوشی یا لپ‌تاپ جدا وصل شود تا زاویه‌ی تصویر برابر شود. اگر ابزار جلسه گروهی نیست، می‌توانند نوبتی تماس تصویری یک‌به‌یک بگیرند و تصمیم را بعد برای همه یادداشت کنند.

اشتباه‌های رایج در برگزاری جلسه ترکیبی

این‌ها خطاهایی است که تقریباً در هر جلسه‌ی ترکیبی بدون تمرین تکرار می‌شود.

فراموش‌کردن آنلاین‌ها

وقتی اتاق گرم می‌شود، میزبان فقط حاضران را می‌بیند. یک جمله‌ی هر ده دقیقه برای آنلاین‌ها کافی است تا حضورشان یادآوری شود.

صحبت‌های جانبی داخل اتاق

حرف‌های زیرلبی برای کسی که از دور وصل است غیرقابل‌شنیدن است. هر حرف مهم باید به‌صورت رسمی و بلند گفته شود.

اسلاید فقط روی پرده

آنلاین‌ها وقتی نمی‌بینند، بعد از چند دقیقه ارتباط ذهنی را قطع می‌کنند.

همه‌چیز را پشت یک اتصال ناپایدار گذاشتن

اگر اینترنت دفتر ضعیف است، یکی دو آنلاین مهم را با گوشی و اینترنت خودشان وصل کنید و اتاق را جداگانه راه بیندازید.

نبودن جمع‌بندی

آنلاین‌ها بیشتر از همه به متن پایانی نیاز دارند؛ بدون آن نصف جلسه از یادشان می‌رود.

وقتی ابزار شما فقط تماس یک‌به‌یک دارد؛ فینگت چه کمکی می‌کند؟

فینگت یک اپ تماس است و تماس صوتی و تصویری آن فقط بین دو نفر برقرار می‌شود؛ فعلاً تماس گروهی یا کنفرانس چندنفره ندارد. پس برای جلسه‌ای که چند نفر آنلاین دارد، فینگت جای ابزار جلسه‌ی گروهی را نمی‌گیرد. ولی در سه حالت واقعاً به کار می‌آید.

اول، جلسه‌ی ترکیبی کوچک دو نفره: یک نفر در اتاق و یک نفر دورکار. این‌جا یک تماس تصویری یک‌به‌یک با تماس تصویری فینگت کافی است و لازم نیست ابزار سنگین نصب کنید. دوم، تماس پشتیبان: اگر ابزار اصلی جلسه قطع شد یا یک نفر صدایش نیامد، یک تماس صوتی رایگان با تماس صوتی رایگان مسئله را سریع حل می‌کند. سوم، هماهنگی پیش از جلسه: قبل از شروع، با یکی از شرکت‌کنندگان تماس بگیرید تا صدا و دوربین را امتحان کنید.

قدم‌های عملی

برای هر دو طرف لازم است فینگت نصب شود؛ روی اندروید از صفحه‌ی دانلود فینگت و برای آیفون یا کامپیوتر از نسخه‌ی وب. در تماس می‌توانید دوربین جلو یا عقب را عوض کنید، صدا را قطع کنید، از بلندگو یا هدست بلوتوثی استفاده کنید و صفحه را به اشتراک بگذارید. بیشتر این کنترل‌ها برای نشان‌دادن یک سند یا اسلاید به همان فرد دورکار هم کافی‌اند.

اگر جمع آنلاین بیشتر از یک نفر است، ابزار گروهی دیگری برای خود جلسه انتخاب کنید و فینگت را فقط برای تماس یک‌به‌یک جانبی نگه دارید.

کدام جلسه برای حالت ترکیبی مناسب است؟

همه‌ی جلسه‌ها از حالت ترکیبی سود نمی‌برند. این دو ستون کمک می‌کند تصمیم بگیرید.

مناسب است

  • جلسه‌ی هفتگی تیم که یکی دو نفر دورکارند و بیشتر گزارش و هماهنگی است.
  • جلسه‌ی خانوادگی یا مدرسه که پدر و مادر در دو مکان مختلف‌اند.
  • ارائه‌ای که مخاطب اصلی‌اش در اتاق است و چند نفر آنلاین فقط می‌شنوند و گاهی سؤال می‌پرسند.

بهتر است جلسه کاملاً آنلاین یا کاملاً حضوری باشد

  • بحث‌های پرتنش یا مذاکره که همه باید تصویر برابر داشته باشند.
  • کارگاه با کار گروهی ریز که تعامل بین آنلاین‌ها و حاضران را سخت می‌کند.
  • جلسه‌ای که بیشتر از نصف جمع آنلاین است و اتاق کوچک است.

واژه‌نامه‌ی کوتاه جلسه‌های هیبریدی

جلسه هیبریدی
جلسه‌ای که بخشی از جمع حضور فیزیکی دارد و بخشی از راه دور وصل می‌شود.
مسئول صفحه
کسی که آنلاین‌ها را زیر نظر دارد، دست‌بالابردن آن‌ها را می‌بیند و مشکل فنی را به میزبان می‌گوید.
پژواک
صدایی که از بلندگو بیرون می‌آید و دوباره وارد میکروفون می‌شود و تکرار می‌شود؛ با هدست یا میکروفون جداگانه کم می‌شود.
اشتراک صفحه
نمایش صفحه‌ی یک دستگاه برای بقیه‌ی شرکت‌کننده‌ها؛ برای ارائه ضروری است.
میکروفون محیطی
میکروفونی که صدای همه‌ی اطراف خود را تقریباً یکنواخت می‌گیرد، برخلاف میکروفون جلوی یک نفر.

برنامه‌ی پیشنهادی ۶۰ دقیقه‌ای برای یک جلسه ترکیبی

یک چارچوب زمانی ساده کمک می‌کند آنلاین‌ها وسط جلسه گم نشوند. اعداد فقط نمونه‌اند و با موضوع جلسه‌ی شما تغییر می‌کنند.

  1. ۱۰ دقیقه قبل

    آزمایش فنی

    صدا و تصویر را با یک آنلاین امتحان کنید و لینک را بفرستید.

  2. دقیقه ۰

    شروع و قواعد

    ترتیب صحبت، مسئول صفحه و مدت جلسه را اعلام کنید.

  3. دقیقه ۵

    بخش اول

    گزارش کوتاه؛ اول از آنلاین‌ها سؤال بپرسید.

  4. دقیقه ۳۰

    تصمیم‌ها

    موارد مهم را روی صفحه‌ی مشترک بنویسید تا هر دو سمت ببینند.

  5. دقیقه ۵۰

    جمع‌بندی

    کارها و مسئول‌ها را بلند بخوانید.

  6. دقیقه ۶۰ و بعد

    ارسال خلاصه

    متن پایانی را برای همه بفرستید و برای جلسه‌ی بعد قرار بگذارید.

هماهنگی زمان و یادآوری برای جلسه ترکیبی

یکی از دلایل رایج غیبت آنلاین‌ها فراموشی ساده است. وقتی نصف جمع در دفتر است، حضوری‌ها یکدیگر را به‌هم یادآوری می‌کنند ولی آنلاین‌ها چنین فشار محیطی ندارند. برای همین یادآوری باید ساختار داشته باشد: یک پیام روز قبل و یک پیام کمی قبل از شروع که لینک را دوباره می‌فرستد.

اگر از اپ اندروید فینگت استفاده می‌کنید، تب تقویم شمسی آن می‌تواند رویداد جلسه را با عنوان و ساعت اختیاری ثبت کند، از مخاطبان فینگت دعوت کند و یادآور محلی روی گوشی بگذارد؛ گزینه‌ی «قرار تماس» هم برای هماهنگی یک تماس یک‌به‌یک مناسب است. تکرار هفتگی خودکار ندارد، پس برای جلسه‌ی هفتگی باید هر هفته رویداد را دوباره بسازید. برای نوشتن متن خود دعوت می‌توانید از متن دعوت به جلسه آنلاین نمونه بردارید.

در حالت ترکیبی، دعوت‌نامه را به این شکل بنویسید که آنلاین‌ها بدانند باید خودشان را آماده کنند: «لطفاً ده دقیقه زودتر وصل شوید و هدست داشته باشید.» این جمله‌ی کوتاه خیلی از سؤال‌ها را حذف می‌کند.

چطور بعد از جلسه ترکیبی بازخورد بگیریم؟

برگزاری جلسه ترکیبی هیچ‌وقت بار اول کامل نیست. بهترین راه برای بهتر شدن، یک سؤال کوتاه پایان جلسه است: «از دید شما، چه چیزی بیشتر از همه صدا یا دیدن را سخت کرد؟» جواب آنلاین‌ها معمولاً دقیق‌ترین فهرست اصلاحات را می‌دهد، چون دقیقاً همان مشکلات را تجربه کرده‌اند.

نتیجه را در یک یادداشت کوتاه نگه دارید و جلسه‌ی بعد دو چیز را عوض کنید: همان چیزی که بیشتر آزار می‌داد و یک چیز آزمایشی. اگر هر بار سه تغییر بزرگ بدهید، نمی‌فهمید کدام کار می‌کند. با تکرار همین چرخه، بعد از سه چهار جلسه یک روال ثابت و راحت پیدا می‌کنید که تازه‌واردها هم به‌سرعت آن را می‌گیرند.

برای جلسه‌هایی که بخش مهمی از آن‌ها تصمیم‌گیری است، پیشنهاد می‌کنیم یک صفحه‌ی دستور جلسه و صورتجلسه را از قبل باز کنید تا هر دو سمت به‌یک نسخه نگاه کنند. این کار بحث «من چیز دیگری فهمیدم» را کمتر می‌کند.

پرسش‌های متداول درباره جلسه ترکیبی حضوری و آنلاین

جلسه ترکیبی حضوری و آنلاین یعنی چه؟

یعنی جلسه‌ای که یک بخش از شرکت‌کننده‌ها در یک مکان فیزیکی کنار هم‌اند و بخش دیگر از راه دور با صدا و تصویر وصل می‌شوند. به آن جلسه هیبریدی هم می‌گویند.

مهم‌ترین تجهیزات جلسه ترکیبی کدام‌اند؟

میکروفون یا اسپیکرفون مناسب اتاق، دوربینی که جمع را از روبه‌رو نشان دهد، نور یکنواخت و یک صفحه که آنلاین‌ها را برای حاضران نمایش دهد. صدا مهم‌تر از تصویر است.

چطور جلوی نشنیدن آنلاین‌ها را بگیرم؟

یک نفر را مسئول صفحه کنید، ترتیب حرف‌زدن را در ابتدای جلسه اعلام کنید و هر چند دقیقه مستقیم از آنلاین‌ها سؤال بپرسید. اگر کسی در اتاق دور از میکروفون حرف زد، جمله تکرار شود.

فینگت برای جلسه ترکیبی چند نفره مناسب است؟

فینگت فعلاً فقط تماس صوتی و تصویری یک‌به‌یک دارد و تماس گروهی ندارد. برای جلسه‌ی دو نفره یا تماس پشتیبان مناسب است؛ برای چند آنلاین همزمان باید ابزار گروهی دیگری بگیرید.

اگر اینترنت اتاق قطع شود چه کنم؟

از قبل یک راه جایگزین بگذارید: مثلاً شماره‌ی تماس یک‌به‌یک یا پیام‌رسان. در فینگت می‌توانید با یک تماس صوتی رایگان، جلسه را برای شخص آنلاین ادامه دهید، به شرطی که هر دو اپ را داشته باشید.

برای جلسه‌ی کوتاه هم این‌همه آماده‌سازی لازم است؟

نه؛ برای جلسه‌ی ده دقیقه‌ای کافی است صدا را یک بار امتحان کنید و ترتیب حرف‌زدن را بگویید. هر چه جلسه طولانی‌تر یا مهم‌تر باشد، چک‌لیست کامل‌تر ارزش بیشتری دارد.