دستور جلسه و صورتجلسه؛ راهنمای نوشتن برای جلسات آنلاین، قدم به قدم
دستور جلسه و صورتجلسه دو سر یک نخاند: اولی قبل از جلسه میگوید قرار است دربارهی چه چیزی حرف بزنیم، دومی بعد از جلسه ثبت میکند چه چیزی روشن شد و چه کسی چه کاری را تا کی انجام میدهد. وقتی طرفهای جلسه پشت صفحه نشستهاند و نه دور یک میز، این دو برگه از همیشه مهمترند، چون حافظهی مشترک تیم همینهاست. در این صفحه قالب سادهای برای هر دو میبینید، یاد میگیرید بندها را چطور زمانبندی کنید و تصمیمها را چطور طوری بنویسید که فردا هم قابل پیگیری باشد.
بروزرسانی: · زمان مطالعه حدود ۱۴ دقیقه · نوشتهی تیم فنی فینگت
دستور جلسه و صورتجلسه چیست و چرا بدون آنها جلسه گم میشود؟
دستور کار جلسه فهرستی کوتاه از موضوعهایی است که قرار است در جلسه بررسی شوند، همراه با زمانی که برای هر کدام کنار گذاشتهاید. صورتجلسه برگهای است که بعد از پایان نوشته میشود و فقط چیزهایی را نگه میدارد که بعداً به آنها نیاز دارید: چه کسانی بودند، چه چیزی تصمیم گرفته شد، چه کارهایی باقی ماند و جلسهی بعد کی است. یکی جهت میدهد، دیگری نتیجه را قفل میکند.
در جلسهی حضوری، حتی اگر کسی یادداشت نبرد، چهرهها و فضای اتاق چیزی از ماجرا را در ذهنها نگه میدارد. در جلسه آنلاین این پشتوانه کمتر است. کسی وسط حرفها پیام میدهد، یکی با اینترنت ضعیف دو دقیقه از دست میرود و دیگری فقط نیمی از بحث را شنیده است. نتیجه این میشود که چند روز بعد هر نفر روایت خودش را از جلسه به یاد دارد. دستور کار این روایتها را قبل از شروع همجهت میکند و صورتجلسه بعد از پایان یکیشان میکند.
لازم نیست رسمی باشد
تصور رایج این است که صورتجلسه یعنی سربرگ، امضا و چند صفحه متن اداری. برای بسیاری از جلسههای کاری، همکاریها یا حتی قرارهای خانوادگی و پروژههای دانشجویی، یک یادداشت نیمصفحهای کافی است. رسمی بودن وقتی لازم میشود که جلسه تعهد مالی یا حقوقی میسازد؛ آنجا باید ساختار سازمان خودتان را رعایت کنید. این راهنما برای حالت روزمره است: ساده، قابل خواندن در یک دقیقه و کاربردی.
اگر بعد از جلسه کسی نداند چه کاری با اوست، جلسه فقط وقت گرفته؛ کار پیش نبرده است.
نوشتن دستور کار جلسه؛ از هدف شروع کنید، نه از موضوعها
خطای معمول در دستور کار جلسه این است که فقط عنوانها را ردیف کنیم: «بودجه»، «بازاریابی»، «مسائل متفرقه». چنین فهرستی نمیگوید از جلسه چه میخواهیم. قدمهای زیر ترتیبی دارند که از هدف شروع میشود و به زمانبندی میرسد.
یک جمله برای هدف
بالای برگه بنویسید جلسه برای چیست: «تصمیم دربارهی زمانبندی انتشار نسخهی جدید» یا «گرفتن بازخورد روی طرح اولیه». اگر هدف را نتوانید در یک جمله بگویید، شاید جلسه لازم نباشد و یک پیام کتبی کار را راه بیندازد.
بندها را به پرسش تبدیل کنید
به جای «هزینهها» بنویسید «کدام هزینهها را این ماه کم میکنیم؟». پرسش ذهن شرکتکننده را آماده میکند و روشن میسازد خروجی بند، یک پاسخ یا تصمیم است، نه صرفاً مرور.
برای هر بند زمان و مسئول بگذارید
کنار هر بند عددی مثل ده دقیقه و نام کسی که آن را باز میکند بنویسید. مجموع زمانها از طول جلسه کمتر باشد، چون همیشه کمی وقت صرف سلام، اتصال و وقفه میشود.
مهمترین بند را اول بگذارید
تصمیمهای سنگین را به انتهای جلسه نگذارید؛ آن موقع همه خستهاند و جلسهی آنلاین بیشتر از حضوری افت تمرکز دارد. بندهای اطلاعاتی را اگر ممکن است قبل از جلسه بهصورت متن بفرستید.
مواد لازم را پیوست کنید
اگر برای بندی باید سندی یا عددی دید، لینک یا فایلش را کنار همان بند بگذارید تا کسی وسط جلسه دنبال آن نگردد.
قبل از جلسه بفرستید
دستور کار باید حداقل چند ساعت زودتر برسد؛ برای جلسههای بزرگتر بهتر است یک روز قبل. در متن دعوت هم یک جمله از هدف بیاورید. نمونهی متن را در متن دعوتنامهی جلسه آنلاین میبینید.
یک دستور کار جلسهی خوب بیشتر از یک صفحه نمیشود. اگر از این بیشتر شد، یا جلسه باید دو بخش شود یا بندهایی که فقط خبر هستند باید بیرون جلسه رد و بدل شوند.
قالب صورتجلسهی ساده که در پنج دقیقه پر میشود
قالب صورتجلسه نباید از خود جلسه سنگینتر باشد. قالب زیر را کپی کنید، در یادداشت گوشی، سند مشترک یا هر برنامهای که دارید بچسبانید و هنگام جلسه فقط جاهای خالی را پر کنید. بخش «تصمیمها» و «کارها» دو بخش اصلیاند؛ بقیهی سطرها برای شفافیتاند.
نمونهی قالب صورتجلسه
موضوع جلسه: ...
تاریخ و ساعت: ...
شرکتکنندگان: ...
غایبان: ...
هدف جلسه: ...
تصمیمها:
۱. ...
۲. ...
کارها (چه کسی، چه کاری، تا کی):
- نام: ... | کار: ... | مهلت: ...
- نام: ... | کار: ... | مهلت: ...
موضوعهای باز برای جلسهی بعد: ...
زمان جلسهی بعد: ...
اگر جلسهها تکرار میشوند، قالب را یک بار در یک سند بگذارید و هر بار یک نسخه از آن بردارید. نامگذاری یکدست مثل «تاریخ - موضوع» هم باعث میشود بعداً پیدا کردن صورتجلسهی دو ماه قبل سخت نباشد.
نوشتن صورتجلسه حین جلسه آنلاین؛ چه چیزی را بنویسیم و چه چیزی را نه؟
نوشتن صورتجلسه به معنای تایپ کردن همهی جملهها نیست. کسی که همه چیز را مینویسد، تقریباً هیچوقت در بحث شرکت نمیکند. قاعدهی کاربردی این است: فقط چیزهایی را ثبت کنید که اگر ثبت نشوند، فردا باید دوباره پرسیده شوند.
آنچه باید بنویسید
تصمیم نهایی هر بند، با یک جملهی روشن و بدون «به نظر میرسد».
هر کاری که برای کسی ایجاد شد، همراه نام او و مهلت.
عددها، تاریخها و نامهایی که بر اساس آنها تصمیم گرفته شد.
موضوعهایی که حل نشد و به جلسهی بعد رفت، با دلیل کوتاه.
آنچه میتوانید ننویسید
چه کسی چه حرفی زد، مگر تصمیم به آن حرف وابسته باشد.
مقدمهچینیها، شوخیها و بحثهایی که به نتیجه نرسید و دیگر موضوعیت ندارد.
جزئیات فنی طولانی که بهتر است در سند جداگانه بماند و فقط لینکش آورده شود.
یک نکتهی عملی برای جلسههای آنلاین: ثبتکننده را قبل از شروع مشخص کنید و بگویید. در جلسهی دونفره میشود نوبتی نوشت؛ یک طرف جلسهی این هفته را یادداشت میکند و هفتهی بعد دیگری. هر چند دقیقه یک بار هم با صدای بلند جمعبندی کنید: «پس تصمیم شد که ...». همین جملهی کوتاه، اگر چیزی را اشتباه فهمیده باشید، سر جا اصلاح میشود.
مقایسهی دو برگه: دستور جلسه یا صورتجلسه؟
موضوع
دستور کار جلسه
صورتجلسه
زمان نوشتن
قبل از جلسه، دستکم چند ساعت زودتر
حین جلسه یا بلافاصله بعد از آن
کار اصلی
جهت دادن و آماده کردن شرکتکنندگان
ثبت نتیجه و تعهدها
محتوای اصلی
هدف، بندها، زمان هر بند، مسئول بند
تصمیمها، کارها، مهلتها، موضوعهای باز
طول مناسب
حدود یک صفحه یا کمتر
نیم تا یک صفحه
چه کسی مینویسد
برگزارکنندهی جلسه
ثبتکنندهای که از قبل مشخص شده
خطای رایج
فقط ردیف کردن عنوانها بدون هدف
نوشتن همهی حرفها و جا انداختن مسئول کارها
این دو را جدا نگه دارید، ولی هر دو را به هم وصل کنید: بندهای دستور کار میتوانند سرفصلهای صورتجلسه باشند. اینطور فرم خالی بعد از جلسه تقریباً خودش پر میشود.
ثبت مصوبات و پیگیری مصوبات جلسه بعد از پایان تماس
ارزش صورتجلسه وقتی معلوم میشود که کسی آن را بخواند و طبقش عمل کند. برای همین بهتر است بعد از جلسه سه کار را پشت سر هم انجام دهید و بگذارید همان روز تمام شود، چون هر چه فاصله بیفتد جزئیات از ذهن میرود.
اول، متن را مرور کنید و جملههای مبهم را روشنتر بنویسید. «بررسی شود» یعنی هیچکس مسئول نیست؛ آن را به «سارا تا چهارشنبه سه گزینه را مقایسه میکند» تبدیل کنید. دوم، متن را برای همهی شرکتکنندگان بفرستید و از آنها بخواهید اگر چیزی جا افتاده یا اشتباه است همانجا بگویند. این بازخورد کوتاه، دعوای بعدی را پیشگیری میکند. سوم، مهلت هر کار را در جایی بگذارید که یادتان نرود.
پیگیری مصوبات جلسه تا جلسهی بعد
پیگیری مصوبات جلسه یعنی کارها بعد از ثبت، رها نشوند. دو راه ساده دارد. راه اول این است که جلسهی بعد را با مرور کارهای قبلی شروع کنید: هر مورد را بخوانید و فقط بپرسید انجام شد، در جریان است یا گیر کرده. راه دوم این است که برای کارهای مهم یادآور بگذارید. در اپ اندروید فینگت تب تقویم شمسی هست که میتوانید رویدادی با عنوان و ساعت بسازید، مخاطبان فینگتی را دعوت کنید و یادآور محلی روی گوشی بگیرید؛ برای مهلت یک کار یا زمان جلسهی پیگیری مناسب است. تقویم فینگت رویداد تکرارشونده ندارد، پس برای جلسهی هفتگی هر بار باید خودتان رویداد جدید بسازید.
هر کاری که پیگیری نشود، جلسهی بعد دوباره بهعنوان «موضوع باز» برمیگردد. اگر یک کار سه جلسه پشت هم جابهجا شد، یا مسئول مناسب نبوده، یا کار بزرگ بوده و باید به قدمهای کوچکتر شکسته شود.
چه کسی دستور کار جلسه را مینویسد و چه کسی صورتجلسه؟
جلسه آنلاین بدون نقشهای روشن زود به هم میریزد. لازم نیست نقشها رسمی باشند؛ فقط باید قبل از شروع مشخص شوند.
برگزارکننده
دستور کار را مینویسد، هدف را اعلام میکند و وقت را کنترل میکند. اگر بحثی از مسیر بیرون رفت، او با یک جمله برش میگرداند: «این را برای بعد میگذاریم».
ثبتکننده
صورتجلسه را مینویسد. بهتر است کسی باشد که نقش اصلی در بحث ندارد یا نوبتی انجام شود. در جلسهی دونفره هر دو میتوانند یادداشت بردارند و آخر تطبیق دهند.
زماننگهدار
در جلسههای کوچک این نقش را برگزارکننده میگیرد. اگر جلسه بیش از چند نفر دارد، یک نفر دیگر هم میتواند فقط به ساعت نگاه کند و هشدار بدهد.
شرکتکننده
قبل از جلسه دستور کار را میخواند، اگر چیزی لازم است آماده میکند و بعد از جلسه کار خودش را انجام میدهد. شرکتکنندهای که دستور کار را نخوانده، جلسه را کند میکند.
در جلسههای دو نفره این نقشها روی هم میافتند و لازم نیست همه را رسمی تقسیم کنید؛ مهم فقط این است که کسی مسئول نوشتن نتیجه باشد. برای نمونهی سادهتر به جلسهی یکبهیک سر بزنید.
نمونهای از دستور جلسه و صورتجلسه برای یک جلسهی نیمساعته
دو نمونهی فرضی زیر نشان میدهند همین قالبها در دو موقعیت متفاوت چطور به کار میروند. نامها و جزئیات ساختگیاند.
سناریوی نمونه
نمونهی اول: هماهنگی دو همکار برای نسخهی جدید سایت
مینا و کامران قرار است نیم ساعت دربارهی انتشار صفحهی جدید سایت حرف بزنند. مینا شب قبل چهار خط مینویسد: هدف جلسه تصمیم دربارهی تاریخ انتشار است؛ بند اول «کدام ایرادها باید قبل از انتشار رفع شوند؟» ده دقیقه؛ بند دوم «چه کسی متنها را بازبینی میکند؟» پنج دقیقه؛ بند سوم «تاریخ انتشار» پنج دقیقه. صبح در تماس تصویری فینگت وارد میشوند. در پایان، مینا سه خط مینویسد: انتشار پنجشنبه؛ کامران تا چهارشنبه متنها را بازبینی میکند؛ مینا ایرادهای فرم را رفع میکند. همان لحظه برای کامران میفرستد و او تأیید میکند. کل صورتجلسه از یک دقیقه کمتر زمان برد، ولی جلسهی بعد کسی نپرسید «قرار بود چه کار کنیم؟».
سناریوی نمونه
نمونهی دوم: جلسهی خانوادگی دربارهی سفر
سه برادر میخواهند دربارهی سفر تابستان تصمیم بگیرند و هر کدام در شهر دیگری است. دستور کار فقط دو بند دارد: بودجه و تاریخ. در جلسه یکی از آنها در یادداشت گوشی مینویسد: تاریخ پیشنهادی دوم مرداد؛ هر نفر تا جمعه هزینهی رفتوآمد خودش را اعلام میکند؛ رزرو اقامت با رضا. صورتجلسه فقط پنج خط است، اما از بحثهای بعدی در گروه جلوگیری میکند، چون هر کس میداند چه کاری با اوست.
اشتباههای رایج در دستور جلسه و صورتجلسه
دستور کار بدون هدف
فهرستی از عنوانها که نمیگوید جلسه برای چه نتیجهای است. هر بند را با «چه تصمیمی لازم است؟» بسنجید و اگر جوابی نداشت، بند را حذف یا به پیام کتبی تبدیل کنید.
بندهای زیاد در زمان کم
هشت موضوع در سی دقیقه یعنی هیچکدام درست بررسی نمیشود. بهتر است سه بند مهم را کامل ببندید و بقیه را به جلسهی بعد یا پیام بسپارید.
نوشتن صورتجلسه چند روز بعد
هر چه تأخیر بیشتر شود، جزئیات مبهمتر میشود و شرکتکنندگان روایتهای متفاوت پیدا میکنند. صورتجلسه را همان روز بفرستید.
کار بدون مسئول و مهلت
«باید بررسی شود» صورتجلسه نیست، آرزوست. کنار هر کار نام یک نفر و یک تاریخ بنویسید، حتی اگر تاریخ تقریبی باشد.
ثبتنشدن موضوعهای باز
بحثی که نیمهکاره ماند و در برگه نیامد، جلسهی بعد از صفر شروع میشود. موضوعهای باز را حتماً یک بخش جدا بدهید.
ضبط تماس به جای صورتجلسه
ضبط صدا جای یادداشت را نمیگیرد؛ هیچکس یک ساعت فایل را دوباره گوش نمیدهد. اگر ضبط میکنید حتماً با رضایت همه باشد و علاوه بر آن، خلاصهی نوشتاری هم بنویسید. فینگت ضبط تماس را بهعنوان قابلیت اعلام نکرده است، پس بر اپهای دیگر یا ابزارهای مجزا تکیه نکنید.
چطور از تماس فینگت برای جلسهی دو نفره استفاده کنیم؟
فینگت اپ تماس است و تماس صوتی و تصویری را فقط بهصورت یکبهیک بین دو کاربر فینگت ارائه میکند؛ تماس گروهی یا کنفرانس چندنفره فعلاً وجود ندارد. پس برای جلسهی دو نفره عالی است، اما برای جلسهی چندنفره باید ابزار دیگری انتخاب کنید یا چند تماس دونفره را پشت هم بگیرید.
برای این جلسهها مناسب است
جلسهی هماهنگی دو همکار، مشاور و مراجعهکننده، مربی و هنرجو یا شریکهای یک پروژه.
جلسهای که دستور کارش را در یک پیام فرستادهاید و میخواهید در همان تماس یادداشت کنید.
تماسی که در آن لازم است صفحه را نشان بدهید؛ اشتراک صفحه در اپ اندروید و پنل وب هست.
گفتوگویی که اینترنت ضعیفی دارد و اولویتش شنیده شدن صداست.
برای این جلسهها کافی نیست
جلسهی سهنفره یا بیشتر در یک اتاق مشترک؛ چنین قابلیتی در فینگت نداریم و نباید وانمود کنیم.
جلسهی رسمی که ضبط و آرشیو اتوماتیک لازم دارد.
وبینار یا ارائهی عمومی برای تعداد زیادی شرکتکننده.
طرفی که هنوز فینگت ندارد؛ هر دو طرف تماس باید حساب فینگت داشته باشند.
شروع کار ساده است: اپ را از صفحهی دانلود فینگت بگیرید (اندروید) یا نسخهی تحت وب را از finget.ir/pwa/ باز کنید، با شمارهی موبایل و کد پیامکی ثبتنام کنید و مخاطبی که فینگت دارد را از بالای فهرست انتخاب کنید. اگر جلسهی گروهی دارید، صفحهی تماس گروهی توضیح میدهد وضع فعلی چیست و چه باید کرد.
فهرست کنترل قبل و بعد از جلسه
این چکلیست را کنار دستور جلسه و صورتجلسه نگه دارید. هر مورد را که انجام شد تیک بزنید و اگر موردی را نمیتوانید، بدانید برای چه کاری چشمپوشی میکنید.
هدف جلسه در یک جمله نوشته شده است.
هر بند دستور کار زمان و مسئول دارد و مجموع زمانها از طول جلسه کمتر است.
دستور کار حداقل چند ساعت قبل برای همه رسیده است.
ثبتکننده و برگزارکننده از قبل معلوم شدهاند.
مواد لازم مثل فایل یا عدد، لینکشده یا پیوست شده است.
در جلسه، پایان هر بند با یک جملهی جمعبندی بسته شد.
همان روز صورتجلسه برای همه ارسال شد و تأیید گرفته شد.
برای هر کار، مهلت یا یادآور گذاشته شده است.
زمان جلسهی بعد و موضوعهای باز مشخص است.
واژهنامهی کوتاه جلسه و صورتجلسه
دستور کار
فهرست بندها و هدف جلسه که قبل از شروع فرستاده میشود.
صورتجلسه
گزارش کوتاه نتیجهی جلسه شامل تصمیمها، کارها و مسئولان.
مصوبه
تصمیمی که در جلسه گرفته و ثبت شده و برای اجرا باید پیگیری شود.
اقدام
کاری که بعد از جلسه به یک نفر سپرده میشود، همراه با مهلت.
موضوع باز
بحثی که در جلسه به نتیجه نرسید و به جلسهی بعد منتقل شد.
جمعبندی
جملهی پایان هر بند که تصمیم را بلند و روشن تکرار میکند.
دستور جلسه قبل از شروع نوشته میشود و میگوید قرار است دربارهی چه چیزهایی حرف بزنیم و هر بند چقدر زمان دارد. صورتجلسه بعد از جلسه نوشته میشود و تصمیمها، کارها، مسئولها و مهلتها را ثبت میکند. اولی جهت میدهد، دومی نتیجه را نگه میدارد.
یک دستور کار جلسه چند بند باید داشته باشد؟
برای جلسهی حدود نیم ساعت، سه یا چهار بند معمولاً کافی است. اگر بندها زیاد شد، یا باید جلسه را بلندتر کنید یا بندهای اطلاعاتی را بهصورت متن قبل از جلسه بفرستید.
صورتجلسه را چه موقع بنویسیم؟
یادداشتهای اصلی را حین جلسه بنویسید و همان روز مرتب و ارسال کنید. تأخیر چند روزه باعث میشود جزئیات فراموش شود و هر نفر روایت خودش را داشته باشد.
آیا برای هر جلسهی کوچک هم صورتجلسه لازم است؟
نه لزوماً رسمی. برای جلسهی کوتاه دو نفره، یک پیام سهخطی با تصمیم، کار و مهلت کافی است. هر جا کسی ممکن است بعداً بپرسد «قرار بود چه کار کنیم؟»، ثبت کوتاه ارزشش را دارد.
در فینگت میتوان جلسهی گروهی برگزار کرد؟
فعلاً نه. فینگت تماس صوتی و تصویری یکبهیک بین دو کاربر فینگت دارد و تماس گروهی یا کنفرانس چندنفره ندارد. برای جلسهی دو نفره مناسب است؛ برای جلسهی چندنفره از ابزار دیگری استفاده کنید یا چند تماس دونفره بگیرید.
برای یادآوری مصوبات از چه ابزاری استفاده کنم؟
هر ابزار یادآوری که دارید مناسب است. در اپ اندروید فینگت تقویم شمسی با رویداد، دعوت مخاطبان فینگت و یادآور محلی روی گوشی هست؛ اما رویداد تکرارشونده و تعطیلات رسمی ندارد، پس برای کارهای تکراری باید هر بار رویداد بسازید.
میتوانم حین تماس فینگت صفحه را نشان بدهم تا دستور کار را با هم مرور کنیم؟
بله. اشتراک صفحه در تماس هم روی اپ اندروید و هم در وب وجود دارد. میتوانید دستور کار یا سند صورتجلسه را نشان بدهید و همزمان با طرف مقابل ویرایش کنید.