جایگزین پیامک انبوه؛ هر پیام را به کانال مناسب خودش بسپارید

وقتی کسی دنبال جایگزین پیامک انبوه می‌گردد، معمولاً سه دلیل پشت آن است: هزینه‌ی هر پیام، نرسیدن بخشی از پیام‌ها یا حس مزاحمت برای مخاطب. اما یک جایگزین واحد که همه‌ی کارهای پیامک را انجام دهد وجود ندارد. جواب عملی این است که پیام‌هایتان را دسته‌بندی کنید و هر دسته را به کانالی بدهید که با آن می‌خواند. این صفحه یک روش تصمیم‌گیری، جدول مقایسه، یک نمونه‌کد مسیریابی کانال و برنامه‌ی انتقال تدریجی می‌دهد. نتیجه این نیست که پیامک را کنار بگذارید؛ این است که فقط جایی از آن استفاده کنید که واقعاً لازم است.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۱ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

چرا دنبال جایگزین پیامک انبوه می‌گردیم؟

انگیزه‌ی جست‌وجو معمولاً یکی از این سه است. اولین انگیزه هزینه است: پیام‌های پرتعداد، حتی با قیمت پایین هر پیام، رقم ماهانه‌ی قابل‌توجهی می‌شوند. دومین انگیزه اطمینان است: گاهی پیام می‌رود و به مخاطب نمی‌رسد یا دیر می‌رسد. سومین انگیزه تجربه‌ی مخاطب است: مردم از پیامک تبلیغی زیاد خسته شده‌اند.

هر انگیزه جواب خودش را دارد. اگر مسئله هزینه است، باید ببینید کدام پیام‌ها واقعاً پیامک می‌خواهند. اگر مسئله نرسیدن است، اول علت نرسیدن را در علت نرسیدن پیامک بررسی کنید، چون جایگزین کردن کانال ممکن است مشکل اصلی را حل نکند. اگر مسئله خستگی مخاطب است، مشکل احتمالاً در تعداد و محتوای پیام‌هاست نه در خود کانال.

پیش از انتخاب جایگزین، دو سؤال را روشن کنید: «این پیام را چه کسی دریافت می‌کند؟» و «اگر نرسد چه اتفاقی می‌افتد؟». جواب این دو، کانال مناسب را مشخص می‌کند.

پیامک انبوه تنها ابزارِ رسیدن به همه‌ی مخاطبین است، چون فقط به شماره‌ی تلفن نیاز دارد. هر جایگزینی چیزی بیشتر از شماره می‌خواهد: اپ، ایمیل یا حساب پیام‌رسان.

کانال‌های ارتباطی ممکن و محدودیت‌هایشان

کانالبرای چه پیامی خوب استمحدودیت اصلی
اعلان اپپیام‌های ضروری و یادآوری برای کاربرانی که اپ دارندفقط به کسانی می‌رسد که اپ را نصب کرده و اعلان را قبول کرده‌اند
اعلان مرورگر (وب پوش)خبرهای کوتاه به بازدیدکنندگان سایتمخاطب باید در مرورگر اجازه داده باشد؛ پشتیبانی همه‌ی مرورگرها و گوشی‌ها یکسان نیست
ایمیل بازاریابیپیام‌های طولانی، فهرست محصولات، خبرنامهنرخ باز کردن و ایمیل‌های ناخواسته؛ مخاطب باید ایمیل را بررسی کند
پیام‌رسانگفت‌وگوی دوطرفه و پشتیبانیباید مخاطب به حساب شما بپیوندد؛ قواعد هر پیام‌رسان متفاوت است
پیامکپیام فوری برای همه‌ی دارندگان شمارههزینه‌ی هر پیام، محدودیت طول و قواعد پیام تبلیغی
اعلان درون‌سایتیپیام به کسانی که الان در سایت‌اندمخاطب باید در سایت باشد

هیچ ردیفی برنده‌ی مطلق نیست و هر جایگزین پیامک انبوه فقط برای بخشی از پیام‌ها خوب است. هر کانال ارتباطی شرط خودش را دارد. پیامک تنها کانالی است که بدون هیچ پیش‌شرطی به عموم مخاطبین می‌رسد؛ برای همین هنوز در پیام‌های ضروری جایگاه دارد. بقیه‌ی کانال‌ها زمانی خوب‌اند که مخاطب از قبل با شما رابطه‌ی دیجیتال داشته باشد. تفاوت دو کانال اصلی در پیامک یا اعلان بررسی شده است.

گام اول: پیام‌هایتان را دسته‌بندی کنید

قبل از جایگزین کردن هر چیز، فهرستی از همه‌ی پیامک‌هایی که می‌فرستید تهیه کنید. این فهرست پایه‌ی تصمیم است.

  1. همه‌ی پیام‌ها را بنویسید

    کد ورود، رسید، ارسال سفارش، یادآوری، اطلاعیه‌ی عمومی، تخفیف، تبریک مناسبتی و هر چیز دیگر را فهرست کنید.

  2. هر پیام را به چهار سؤال جواب دهید

    فوری است؟ شخصی است؟ مخاطب انتظارش را دارد؟ اگر نرسد خسارت دارد؟

  3. گروه‌های اصلی را بسازید

    معمولاً سه گروه به دست می‌آید: ضروری و فوری، اطلاع‌رسانی غیرفوری، تبلیغی و بازاریابی.

  4. برای هر گروه کانال اصلی و پشتیبان تعیین کنید

    مثلاً کانال اصلی اعلان اپ و کانال پشتیبان پیامک برای کسانی که اپ ندارند.

  5. حجم هر گروه را تخمین بزنید

    حدس خام کافی است. بیشتر وقت‌ها یک یا دو نوع پیام بخش اصلی حجم را می‌سازند.

کدام دسته به کدام کانال می‌رود؟

پیام‌های ضروری و فوری

کد ورود و تأیید پرداخت. برای کسانی که اپ دارند اعلان یا تأیید در اپ، برای بقیه پیامک. این دسته را بدون مسیر پشتیبان رها نکنید.

اطلاع‌رسانی غیرفوری

وضعیت سفارش، تأیید ثبت‌نام و یادآوری. اعلان اپ یا ایمیل معمولاً کافی است؛ پیامک فقط برای کسانی که راه دیگری ندارند.

تبلیغ و بازاریابی

پیشنهاد تخفیف و معرفی محصول. ایمیل بازاریابی، پیام‌رسان یا اعلان با رضایت مخاطب؛ اگر پیامک می‌فرستید باید قواعد پیام تبلیغی را رعایت کنید.

پشتیبانی و پاسخ

گفت‌وگوی دوطرفه. پیام‌رسان یا چت درون‌سایتی بهتر از پیامک یک‌طرفه است.

مسیریابی کانال در کد؛ اول اعلان، بعد پیامک

اگر پیام‌ها را از برنامه‌ی خودتان می‌فرستید، می‌شود جایگزین را به‌صورت یک مسیر پشتیبان نوشت: اگر کاربر اپ دارد اعلان برود، وگرنه پیامک. توابع ارسال را با سرویس خودتان پر کنید؛ این نمونه فقط منطق انتخاب را نشان می‌دهد.

route-message.js
// نوع پیام تعیین می‌کند چه کانال‌هایی مجازند
const POLICY = {
  otp: ['push', 'sms'],          // فوری: اول اعلان، بعد پیامک
  order: ['push', 'email', 'sms'],
  promo: ['push', 'email'],      // تبلیغ: پیامک فقط با رضایت جداگانه
}

// user.channels نشان می‌دهد کاربر کدام کانال را فعال کرده است
async function send(user, type, text, senders) {
  const order = POLICY[type] || ['sms']
  for (const channel of order) {
    if (!user.channels.includes(channel)) continue
    try {
      await senders[channel](user, text)
      return { ok: true, channel }
    } catch (e) {
      // کانال جواب نداد؛ برو سراغ بعدی
    }
  }
  return { ok: false, channel: null }
}

// نمونه‌ی استفاده با ارسال‌کننده‌های ساختگی
const senders = {
  push: async () => { throw new Error('کاربر اپ ندارد') },
  sms: async (u, t) => console.log('SMS ->', u.phone, t),
  email: async () => {},
}
send({ phone: '09120000000', channels: ['push', 'sms'] }, 'otp', 'کد: 482913', senders)

نکته‌ی مهم این است که تبلیغ در سیاست بالا پیامک ندارد، مگر اینکه رضایت جداگانه برای پیامک تبلیغی داشته باشید. اگر قواعد را نمی‌دانید، قوانین پیامک تبلیغاتی را بخوانید.

ایمیل بازاریابی؛ جایگزینی که به برنامه‌ریزی نیاز دارد

ایمیل برای پیام‌های بلندتر و پرجزئیات خوب است؛ جایی که در پیامک جا نمی‌شود. فهرست محصولات، خبرنامه‌ی ماهانه یا راهنمای استفاده معمولاً در ایمیل خوانا‌تر است. ولی ایمیل دو شرط دارد: باید آدرس مخاطب را داشته باشید و او باید ایمیلش را بخواند.

در بسیاری از سایت‌ها ثبت‌نام با موبایل انجام می‌شود و آدرس ایمیل جمع نمی‌شود. اگر می‌خواهید ایمیل را جایگزین کنید، باید از اول جمع‌کردن آدرس را در فرم‌ها بگنجانید. گرفتن ایمیل از مخاطب فعلی بدون انگیزه سخت است؛ معمولاً باید در برابر ارزش چیزی، مثل رسید یا گزارش ماهانه، آن را بخواهید.

ایمیل همچنین مشکل مخصوص خودش را دارد: پوشه‌ی ناخواسته. برای رعایت آن، از آدرس فرستنده‌ی ثابت استفاده کنید، لینک لغو بگذارید و فهرست را تمیز نگه دارید.

اعلان اپ و وب پوش؛ جایگزینی بدون هزینه‌ی هر پیام

اعلان اپ و اعلان مرورگر برای هر پیام هزینه‌ی جداگانه‌ای مثل پیامک ندارند، ولی راه‌اندازی و رسیدن به مخاطب برای هر کدام شرط دارد. اپ باید نصب شده باشد و اعلان‌ها اجازه گرفته باشند. اعلان مرورگر هم باید در مرورگر مخاطب فعال شده باشد.

برای فهم این دو کانال و تفاوتشان، صفحه‌های اعلان پوش و وب پوش را ببینید. اگر مخاطب شما بیشتر از گوشی‌های آیفون استفاده می‌کند، مسیر وب پوش و نسخه‌ی تحت وب شرایط خاص خودش را دارد و باید قبل از تصمیم بررسی شود.

اعلان فینگت؛ یک مسیر ممکن

فینگت اپ تماس رایگان با ورود بدون رمز عبور برای سایت‌هاست. کاربری که با اپ فینگت به سایت شما وصل شده باشد، می‌تواند اعلان‌های سایت را روی همان اپ بگیرد. این یک مسیر اضافه است، نه جایگزین کامل پیامک: به کاربرانی می‌رسد که اپ را دارند و به سایت شما وصل شده‌اند. فینگت پیامک نمی‌فرستد و پنل پیامک هم نیست.

مقایسه‌ی هزینه و کار لازم

کانالهزینه‌ی هر پیامکار راه‌اندازیکنترل شما روی رسیدن
پیامکدارد؛ طبق تعرفه‌ی ارائه‌دهندهکم؛ شماره کافی استگزارش تحویل دارد، رسیدن قطعی نیست
ایمیلمعمولاً ناچیز، اما سرویس ارسال هزینه‌ی خودش را داردمتوسط؛ جمع‌کردن آدرس و تنظیمات فرستندهبه فیلتر ناخواسته بستگی دارد
اعلان اپبدون هزینه‌ی مستقیم هر پیام (هزینه‌ی ساخت و نگهداری اپ جدا است)زیاد؛ اپ و اجازه‌ی اعلانوابسته به نصب اپ و تنظیمات گوشی
وب پوشبدون هزینه‌ی مستقیم هر پیاممتوسط؛ سرویس‌ورکر و جمع اجازهوابسته به مرورگر و سیستم‌عامل
پیام‌رسانبسته به پلتفرممتوسط؛ مخاطب باید عضو شودوابسته به قواعد پلتفرم

این جدول عدد ندارد، چون قیمت‌ها و قواعد با زمان عوض می‌شوند. برای برآورد شخصی، هزینه‌ی پیامک سایت و کم کردن هزینه‌ی پیامک کمک می‌کنند.

جمع‌کردن اجازه‌ی مخاطب؛ شرط هر جایگزین

هر کانالی غیر از پیامک، به اجازه‌ی مخاطب بیشتر وابسته است. اعلان اپ و وب پوش بدون اجازه کار نمی‌کنند، ایمیل بدون رضایت به پوشه‌ی ناخواسته می‌رود و پیام‌رسان بدون عضویت اصلاً جواب نمی‌دهد. پس پیش از اینکه کانال را عوض کنید، باید راهی برای گرفتن اجازه بسازید.

بهترین زمان برای پرسیدن، بعد از یک تجربه‌ی خوب است؛ مثلاً بعد از ثبت اولین سفارش، نه روی صفحه‌ی اول سایت. جمله‌ی درخواست را روشن بنویسید: «می‌خواهید وضعیت سفارش را از طریق اعلان بگیرید؟». توضیح بدهید چه پیام‌هایی می‌گیرد و چند بار.

برای هر کانال لحظه‌ی لغو هم لازم است. مخاطبی که نتواند به‌راحتی پیام نگیرد، بیشتر اوقات شکایت می‌کند. یک تنظیم ساده در حساب کاربری که انتخاب کانال را می‌دهد، هم احترام است هم از شکایت جلوگیری می‌کند.

برنامه‌ی انتقال تدریجی؛ بدون قطع ناگهانی

حذف ناگهانی پیامک ریسک دارد و پیدا کردن جایگزین پیامک انبوه باید مرحله‌ای باشد. این ترتیب، انتقال را کم‌خطر می‌کند.

  1. هفته ۱

    تحلیل

    فهرست پیام‌ها را دسته‌بندی کنید و حجم هر دسته را برآورد کنید.

  2. هفته ۲

    انتخاب دسته‌ی آزمایشی

    کم‌خطرترین دسته، مثلاً اطلاع‌رسانی غیرفوری، را انتخاب کنید.

  3. هفته ۳ تا ۴

    اجرای موازی

    پیام را هم با کانال جدید و هم با پیامک بفرستید و واکنش‌ها را مقایسه کنید.

  4. ماه دوم

    ارزیابی

    اگر کانال جدید برای بیشتر مخاطبین جواب داد، پیامک را فقط برای بقیه نگه دارید.

  5. ماه سوم به بعد

    گسترش

    دسته‌ی بعدی را همین روش منتقل کنید. دسته‌ی پیام‌های فوری را آخر بگذارید.

اشتباه‌های رایج در پیدا کردن جایگزین

حذف کامل پیامک

کاربرانی که اپ، ایمیل یا حساب پیام‌رسان ندارند، دیگر پیامی نمی‌گیرند. مسیر پشتیبان را نگه دارید.

فرض کردن اینکه کانال رایگان بی‌هزینه است

اعلان اپ هزینه‌ی هر پیام ندارد، اما ساخت، نگهداری و جمع اجازه هزینه دارند.

فرستادن تبلیغ بدون اجازه روی کانال جدید

جایگزین کردن کانال قواعد رضایت را از بین نمی‌برد؛ مخاطب هر کانال می‌تواند شکایت کند.

یکسان نوشتن متن برای همه‌ی کانال‌ها

اعلان اپ کوتاه می‌خواهد و ایمیل طولانی؛ هر کانال متن خودش را لازم دارد.

نسنجیدن نتیجه

بدون اندازه‌گیری نمی‌دانید جایگزین جواب داده است یا نه. ستون نتیجه در فهرست پیام‌ها بگذارید.

نمونه: فروشگاه پوشاک و مسیر سه‌مرحله‌ای

سناریوی نمونه

نمونه‌ی فروشگاه پوشاک

فرض کنید فروشگاهی هر ماه سه نوع پیامک می‌فرستد: کد ورود، اطلاعیه‌ی ارسال سفارش و تبلیغ فصلی. بعد از دسته‌بندی، کد ورود را برای کاربران دارای اپ به اعلان منتقل می‌کند و برای بقیه روی پیامک نگه می‌دارد. اطلاعیه‌ی ارسال را اول با ایمیل و اعلان می‌فرستد و فقط در صورت نبود هر دو، پیامک می‌دهد. تبلیغ فصلی را فقط به کسانی می‌فرستد که رضایت داده‌اند، از طریق ایمیل. بعد از دو ماه حجم پیامک کم‌تر شده، ولی همچنان برای کسانی که راه دیگری ندارند فعال است. این یک مثال فرضی است و عددی ندارد.

سناریوی نمونه

نمونه‌ی آموزشگاه

فرض کنید آموزشگاهی برای یادآوری کلاس از پیامک گروهی استفاده می‌کند. بعد از بررسی، متوجه می‌شود بیشتر دانشجویان پیام‌رسان محبوب را دارند. یک کانال ایجاد می‌کند، اما مسیر پشتیبان پیامک را برای کسانی که نپیوسته‌اند حفظ می‌کند.

پیش از جایگزین پیامک انبوه: کجا پیامک هنوز بهترین انتخاب است؟

پیامک هنوز منطقی است اگر

  • مخاطب شما اپ یا ایمیل ندارد و فقط شماره‌اش را دارید.
  • پیام فوری است و باید روی گوشی‌های ساده هم برسد.
  • اطلاعیه‌ی همگانی با محتوای کوتاه و ضروری می‌فرستید.

جایگزین را جدی بگیرید اگر

  • بخش بزرگ پیامک‌ها تبلیغ یا اطلاعیه‌ی غیرفوری‌اند.
  • مخاطبین شما در اپ یا سایت فعال‌اند.
  • می‌خواهید تجربه‌ی مخاطب را از «پیامک زیاد» دور کنید.

در همه‌ی این حالت‌ها، ارسال پیامک انبوه حذف نمی‌شود؛ جابه‌جا می‌شود. برای اصول ارسال حجمی، به ارسال پیامک انبوه و بازاریابی پیامکی مراجعه کنید.

واژه‌نامه‌ی جایگزین‌ها

مسیر جایگزین
کانالی که به‌جای پیامک یا کنار آن پیام را می‌رساند.
مسیر پشتیبان
کانالی که فقط وقتی کانال اول در دسترس نیست استفاده می‌شود.
اجازه‌ی اعلان
رضایتی که مخاطب در گوشی یا مرورگر می‌دهد تا اعلان بگیرد.
نرخ باز کردن
درصد گیرندگانی که پیام را باز می‌کنند؛ بیشتر برای ایمیل و اعلان به کار می‌رود.
اعلان ضروری
اعلانی که مخاطب انتظارش را دارد، مثل وضعیت سفارش.

پرسش‌های متداول درباره جایگزین پیامک انبوه

جایگزین پیامک انبوه چیست؟

یک جایگزین واحد وجود ندارد. بسته به نوع پیام می‌توانید از اعلان اپ، وب پوش، ایمیل بازاریابی یا پیام‌رسان استفاده کنید و پیامک را فقط برای جاهایی که لازم است نگه دارید.

آیا می‌شود پیامک را کامل کنار گذاشت؟

برای بیشتر کسب‌وکارها معمولاً نه. پیامک تنها کانالی است که فقط با شماره‌ی تلفن به همه می‌رسد. بهتر است حجمش را کم کنید، نه اینکه حذفش کنید.

ارزان‌ترین جایگزین چیست؟

ایمیل و اعلان هزینه‌ی مستقیم کمتری برای هر پیام دارند، ولی هزینه‌ی ساخت و جمع اجازه جداست. با دسته‌بندی پیام‌ها و حجم هر دسته می‌توانید برآورد خودتان را بسازید.

برای کد ورود چه جایگزینی هست؟

اعلان یا تأیید در اپ، برای کسانی که اپ دارند. فینگت ورود بدون رمز را با تأیید روی گوشی کاربر ممکن می‌کند و برای هر ورود پیامک لازم نیست؛ اما برای کاربرانی که اپ ندارند هنوز باید مسیر پشتیبان داشته باشید.

آیا ارسال تبلیغ در ایمیل یا پیام‌رسان نیاز به رضایت دارد؟

بله، بهتر است برای هر کانال رضایت جداگانه بگیرید و لغو را ساده کنید. قواعد هر کانال را از مقررات و ارائه‌دهنده‌ی آن بپرسید.

فینگت می‌تواند جای پنل پیامک را بگیرد؟

نه. فینگت پنل پیامک نیست و پیامک معمولی نمی‌فرستد. فقط برای کاربران متصل به سایت، ورود بدون پیامک و اعلان از طریق اپ را ممکن می‌کند.