وب پوش چیست و یک سایت چطور به مرورگر کاربر اعلان می‌فرستد؟

وب پوش (web push) روشی است که یک سایت با آن، حتی وقتی تب سایت بسته است، از طریق مرورگر روی صفحه‌ی کاربر اعلان نشان می‌دهد. برای کار کردنش سه چیز لازم است: یک اسکریپت پس‌زمینه به نام سرویس ورکر، اجازه‌ی صریح کاربر و آدرس HTTPS. در این صفحه می‌بینید هر قطعه چه نقشی دارد، چه مرورگرهایی پشتیبانی می‌کنند، روی آیفون چه محدودیتی هست، راه‌اندازی از کجا شروع می‌شود و چرا پیام‌ها گاهی نمی‌رسند.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۱ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

وب پوش چیست؟ تعریف ساده

وب پوش استانداردی در مرورگرهاست که اجازه می‌دهد سایت، در غیاب کاربر هم، پیام کوتاهی روی صفحه‌ی او نشان دهد. کاربر لازم نیست اپلیکیشنی نصب کند؛ همین‌که یک بار در مرورگر «اجازه» را بزند، سایت می‌تواند بعداً برایش اعلان بفرستد.

نوتیفیکیشن وب‌سایت‌ها را حتماً دیده‌اید. وارد یک سایت خبری می‌شوید و بالای صفحه می‌پرسد «اجازه می‌دهید اعلان بفرستیم؟». اگر قبول کنید، روزهای بعد خبر تازه روی صفحه‌ی کامپیوتر یا گوشی‌تان نشان داده می‌شود. این همان وب پوش است.

وب پوش با پوش اپلیکیشن چه فرقی دارد؟

در هر دو، پیام از یک سرور می‌آید و سیستم‌عامل یا مرورگر آن را نمایش می‌دهد. تفاوت در گیرنده است: پوش اپلیکیشن به یک برنامه‌ی نصب‌شده می‌رسد و وب پوش به یک مرورگر. مقایسه‌ی کامل را در تفاوت پوش اپلیکیشن و وب می‌توانید ببینید و توضیح عمومی خود پوش در پوش نوتیفیکیشن آمده است.

وب پوش یعنی «اعلان از طریق مرورگر». به نصب اپ نیاز ندارد، ولی به مرورگر، مجوز و HTTPS نیاز دارد.

قطعه‌های یک اعلان وب پوش و نقش هرکدام

اعلان وب پوش از چهار قطعه ساخته می‌شود. اگر یکی از آن‌ها کار نکند، پیام نمی‌رسد؛ پس شناختنشان برای عیب‌یابی هم لازم است.

سرویس ورکر

اسکریپت کوچکی که مرورگر در پس‌زمینه نگه می‌دارد. وقتی پیام برسد، همین اسکریپت بیدار می‌شود و اعلان را نشان می‌دهد. تب سایت لازم نیست باز باشد.

اشتراک مرورگر

بعد از اجازه‌ی کاربر، مرورگر یک «اشتراک» می‌سازد؛ یعنی یک نشانی منحصربه‌فرد که می‌گوید پیام این کاربر را کجا بفرستید. سایت باید این نشانی را روی سرور خودش ذخیره کند.

کلیدهای VAPID

جفت‌کلیدی که سرور سایت با آن خودش را به سرویس پوش مرورگر معرفی می‌کند. با آن، کسی نمی‌تواند به نام سایت شما پیام بفرستد.

سرویس پوش مرورگر

هر سازنده‌ی مرورگر سرویس خودش را دارد و پیام‌ها را میان سرور سایت و دستگاه کاربر جابه‌جا می‌کند. سایت مستقیم به مرورگر وصل نمی‌شود.

اگر با واژه‌ی توکن آشنا هستید، «اشتراک مرورگر» همان نقش توکن دستگاه در اپلیکیشن را دارد. تفاوت این است که اشتراک وقتی کاربر داده‌های مرورگر را پاک کند یا اجازه را پس بگیرد باطل می‌شود.

مراحل کار وب پوش از اجازه گرفتن تا نمایش پیام

ترتیب ماجرا در همه‌ی مرورگرهای پشتیبان تقریباً یکی است. این پنج مرحله را یک بار با دقت بخوانید؛ بقیه‌ی صفحه روی همین زنجیره ساخته می‌شود.

  1. ۱

    ثبت سرویس ورکر

    صفحه‌ی سایت فایل سرویس ورکر را به مرورگر معرفی می‌کند. مرورگر آن را دانلود و نصب می‌کند. این کار فقط روی آدرس HTTPS (یا لوکال‌هاست در زمان توسعه) ممکن است.

  2. ۲

    پرسیدن مجوز

    سایت با یک فراخوان استاندارد از کاربر اجازه می‌خواهد و مرورگر پنجره‌ی خودش را نشان می‌دهد. کاربر می‌پذیرد، رد می‌کند یا پنجره را می‌بندد.

  3. ۳

    ساخت اشتراک

    اگر کاربر بپذیرد، مرورگر یک اشتراک تازه از سرویس پوش خودش می‌گیرد و به سایت می‌دهد.

  4. ۴

    ذخیره روی سرور

    سایت اشتراک را به سرور خودش می‌فرستد و کنار حساب یا شناسه‌ی آن بازدیدکننده ذخیره می‌کند.

  5. ۵

    فرستادن و نمایش

    وقتی خبری باشد، سرور پیام رمزنگاری‌شده را به سرویس پوش می‌دهد. مرورگر پیام را می‌رساند، سرویس ورکر بیدار می‌شود و اعلان را نشان می‌دهد؛ لمس آن همان صفحه‌ای را که مدنظر بوده باز می‌کند.

پشتیبانی مرورگرها و محدودیت آیفون

محیطوضعیت وب پوشنکته
کروم و مرورگرهای مشابه روی ویندوز و مکپشتیبانی می‌شودمرورگر باید باز یا حداقل در پس‌زمینه فعال باشد
فایرفاکس روی کامپیوترپشتیبانی می‌شودسرویس پوش جداگانه‌ی خودش را دارد
اندروید با کروم و مرورگرهای مبتنی بر آنپشتیبانی می‌شودتنظیمات باتری گوشی روی رسیدن پیام اثر می‌گذارد
آیفون و آیپدفقط با شرطسایت باید به صفحه‌ی اصلی گوشی اضافه شده باشد و نسخه‌ی سیستم‌عامل به اندازه‌ی کافی جدید باشد
مرورگرهای قدیمی یا بسیار سبکاغلب پشتیبانی نمی‌شودپیش از قول دادن، روی مرورگر هدف آزمایش کنید

وضعیت پشتیبانی با هر نسخه‌ی تازه‌ی مرورگر و سیستم‌عامل ممکن است عوض شود. قبل از تصمیم، یک بار در مستندات رسمی مرورگر یا روی خود دستگاه‌های هدفتان آزمایش کنید.

آیفون دقیقاً چه می‌گوید؟

در آیفون، نوتیفیکیشن وب‌سایت فقط وقتی نمایش داده می‌شود که کاربر سایت را از منوی اشتراک‌گذاری به «صفحه‌ی اصلی» اضافه کرده و از همان آیکون باز کند. یعنی بازدیدکننده‌ی معمولی که فقط در سافاری صفحه‌ای را دیده، اعلان نمی‌گیرد. این محدودیت از سوی سیستم‌عامل است و سایت کاری نمی‌تواند بکند.

راه‌اندازی وب پوش برای یک سایت از کجا شروع می‌شود؟

اگر صاحب سایت وردپرسی هستید، ساده‌ترین مسیر معمولاً یک افزونه یا سرویس آماده است. اگر برنامه‌نویس دارید، می‌توانید خودتان بسازید. در هر دو حالت ترتیب کارها همین است.

  1. آدرس را HTTPS کنید

    گواهی امنیتی سایت باید معتبر باشد. وب پوش روی آدرس ناامن کار نمی‌کند.

  2. کلیدهای VAPID بسازید

    یک جفت کلید عمومی و خصوصی بسازید. کلید خصوصی را فقط روی سرور نگه دارید.

  3. فایل سرویس ورکر را بگذارید

    فایل را در ریشه‌ی سایت قرار دهید تا بر کل سایت اختیار داشته باشد.

  4. فرم گرفتن مجوز را طراحی کنید

    یک دکمه یا پیام ساده بگذارید که قبل از پنجره‌ی مرورگر، دلیل اعلان را بگوید.

  5. ذخیره‌سازی اشتراک‌ها

    هر اشتراک را با تاریخ ثبت و شناسه‌ی بازدیدکننده ذخیره کنید و اشتراک‌های باطل را حذف کنید.

  6. ارسال آزمایشی

    روی مرورگر خودتان و یک گوشی آزمایش کنید و رفتار لمس اعلان را هم ببینید.

نمونه‌ی کد: ثبت سرویس ورکر و نمایش اعلان

کد زیر فقط اسکلت کار را نشان می‌دهد؛ ساخت کلیدها و ارسال از سمت سرور به یک کتابخانه‌ی سروری وب پوش نیاز دارد که اینجا آورده نشده است. هدف فقط فهمیدن جای هر قطعه است.

سمت صفحه: ثبت سرویس ورکر و گرفتن اشتراک
// فقط وقتی مرورگر از وب پوش پشتیبانی می‌کند ادامه بده
if ('serviceWorker' in navigator && 'PushManager' in window) {
  const reg = await navigator.serviceWorker.register('/sw.js')

  // این فراخوان را فقط بعد از لمس یک دکمه صدا بزنید، نه هنگام بارگذاری صفحه
  const permission = await Notification.requestPermission()
  if (permission === 'granted') {
    const sub = await reg.pushManager.subscribe({
      userVisibleOnly: true,
      applicationServerKey: PUBLIC_VAPID_KEY, // کلید عمومی که از سرور گرفته‌اید
    })
    // اشتراک را برای ذخیره به سرور خودتان بفرستید
    await fetch('/api/push-subscriptions', {
      method: 'POST',
      headers: { 'Content-Type': 'application/json' },
      body: JSON.stringify(sub),
    })
  }
}
فایل sw.js: نمایش پیام و باز کردن صفحه با لمس
// وقتی پیام برسد، اعلان را نشان بده
self.addEventListener('push', (event) => {
  const data = event.data ? event.data.json() : {}
  event.waitUntil(
    self.registration.showNotification(data.title || 'پیام جدید', {
      body: data.body || '',
      data: { url: data.url || '/' },
    }),
  )
})

// با لمس اعلان، صفحه‌ی مربوط را باز کن
self.addEventListener('notificationclick', (event) => {
  event.notification.close()
  event.waitUntil(clients.openWindow(event.notification.data.url))
})

چرا اعلان وب پوش نمی‌رسد؟ فهرست عیب‌یابی

نرسیدن اعلان وب پوش تقریباً همیشه به یکی از این دلیل‌ها برمی‌گردد. از بالا به پایین بررسی کنید؛ ساده‌ترین‌ها اول آمده‌اند.

مجوز رد یا مسدود شده

اگر کاربر یک بار «مسدود کردن» را زده باشد، سایت دیگر نمی‌تواند دوباره بپرسد. باید کاربر از تنظیمات مرورگر، اجازه را دستی روشن کند.

آدرس HTTPS نیست

روی HTTP سرویس ورکر ثبت نمی‌شود و پنجره‌ی مجوز هم نمی‌آید.

اشتراک باطل شده

پاک کردن داده‌های مرورگر یا حذف سایت از تنظیمات، اشتراک را از کار می‌اندازد. سرور باید پاسخ خطای سرویس پوش را بخواند و اشتراک مرده را حذف کند.

مرورگر کاملاً بسته است

در بعضی سیستم‌ها پیام وقتی مرورگر اصلاً در حال اجرا نباشد نمی‌رسد یا با تأخیر می‌رسد.

حالت مزاحم نشوید یا تمرکز

سیستم‌عامل اعلان مرورگر را بی‌صدا یا مخفی می‌کند.

فایل سرویس ورکر در مسیر نادرست است

اگر فایل در یک پوشه‌ی داخلی باشد، فقط همان بخش از سایت را کنترل می‌کند.

فیلتر یا محدودیت شبکه

اگر دسترسی به سرویس پوش مرورگر از شبکه‌ی کاربر قطع باشد، پیام نمی‌رسد؛ این مشکل در بعضی شبکه‌ها پیش می‌آید.

وب پوش «تحویل مطمئن» نیست. اگر پیامی برای کار حساس مثل کد ورود می‌فرستید، یک مسیر دوم هم کنارش داشته باشید.

قواعد درست درخواست مجوز و ارسال پیام

مرورگرها سایت‌هایی را که زیاد رد می‌شوند به حالت درخواست بی‌صدا می‌برند. این چند قاعده جلوی بدنام شدن سایت شما را می‌گیرد.

  • پرسیدن در لحظه‌ی مناسب بعد از ثبت سفارش یا بعد از خواندن یک مطلب، نه در ثانیه‌ی اول ورود.
  • توضیح پیش از پنجره‌ی مرورگر با یک جمله بگویید چه پیامی می‌فرستید و هر چند وقت.
  • جدا کردن خدماتی از تبلیغاتی کسی که برای وضعیت سفارش اجازه داده، لزوماً تخفیف نمی‌خواهد.
  • فرکانس معقول ابزار شما شاید محدودیت نگذارد، ولی کاربر می‌گذارد؛ با خاموش کردن.
  • لینک به دامنه‌ی خودتان اعلانی که به سایت دیگری می‌برد، اعتماد را از بین می‌برد.
  • راه خروج روشن در تنظیمات حساب یک دکمه‌ی ساده برای خاموش کردن هر دسته از پیام‌ها بگذارید.

سناریوی نمونه: یک وبلاگ خبری و پیام‌هایش

سناریوی نمونه

شروع

فرض کنید یک سایت خبری کوچک دکمه‌ای زیر هر مقاله گذاشته است: «وقتی مطلب تازه‌ی همین موضوع آمد، خبرم کن». این دکمه همان لحظه پنجره‌ی مرورگر را باز نمی‌کند؛ اول توضیح می‌دهد چه چیزی ارسال می‌شود.

سناریوی نمونه

اشتراک

خواننده‌ای که موضوع را دنبال می‌کند دکمه را می‌زند و اجازه می‌دهد. سایت اشتراک او را همراه نام همان موضوع ذخیره می‌کند، نه برای کل سایت.

سناریوی نمونه

ارسال

چند روز بعد مقاله‌ی تازه‌ای در همان موضوع منتشر می‌شود. فقط کسانی که آن موضوع را انتخاب کرده‌اند اعلان می‌گیرند. چون پیام به سلیقه‌ی خودشان مربوط است، کمتر اعلان را خاموش می‌کنند.

آزمایش پیش از انتشار: چه چیزهایی را باید دید؟

پیش از آن‌که دکمه‌ی اعلان را جلوی همه‌ی بازدیدکنندگان بگذارید، چند آزمایش ساده جلوی بیشتر مشکلات را می‌گیرد.

  • یک مرورگر دیگر اگر فقط با کروم آزمایش کرده‌اید، یک بار با فایرفاکس هم امتحان کنید. سرویس پوش هر کدام فرق دارد.
  • یک گوشی واقعی رفتار اعلان روی گوشی با کامپیوتر فرق می‌کند، مخصوصاً درباره‌ی باتری و صفحه‌ی قفل.
  • مرورگر کاملاً بسته ببینید وقتی مرورگر بسته است چه اتفاقی می‌افتد و پیام با چه تأخیری می‌رسد.
  • رد کردن مجوز یک بار عمداً «مسدود» را بزنید و ببینید سایت چطور رفتار می‌کند و آیا راهنمای فعال‌سازی مجدد دارد.
  • اشتراک مرده اشتراکی را باطل کنید و بررسی کنید سرور خطای برگشتی را می‌خواند و ردیف را پاک می‌کند.
  • لمس اعلان مطمئن شوید لمس اعلان همان صفحه‌ی مربوط را باز می‌کند، نه صفحه‌ی اصلی سایت.

حریم خصوصی و مسئولیت صاحب سایت

اشتراک مرورگر یک شناسه‌ی فنی است، اما وقتی کنار حساب کاربر ذخیره شود، به داده‌ی شخصی تبدیل می‌شود و باید مراقبش باشید. فقط همان‌قدر نگه دارید که برای ارسال لازم است و وقتی کاربر اعلان را خاموش کرد، رکوردش را حذف کنید.

در متن مجوز بنویسید چه نوع پیامی می‌فرستید. اگر قرار است پیام تبلیغاتی هم بفرستید، جداگانه رضایت بگیرید و راه لغو را همان‌جا نشان دهید. اعلان روی صفحه‌ی قفل دیده می‌شود؛ پس اطلاعات خصوصی، مثل مبلغ دقیق حساب، را در متنش ننویسید.

اگر سایت شما برای ورود و ثبت‌نام کاربران هم راه حلی می‌خواهد، افزایش ثبت‌نام سایت نشان می‌دهد چطور مرحله‌های اضافه را کم کنید تا اعلان‌ها به کاربرانی برسد که واقعاً وارد سایت شده‌اند.

فینگت و وب پوش: کجا به هم نزدیک و کجا متفاوت‌اند؟

فینگت یک سرویس ورود بدون رمز عبور و بدون پیامک ورود است و وب پوش برای بازدیدکنندگان ناشناس سایت شما ندارد. اعلان‌های فینگت در اپ اندرویدی فینگت نمایش داده می‌شوند و فقط به کاربرانی می‌رسند که خودشان با فینگت به سایت شما وصل شده‌اند.

یعنی اگر هدفتان این است که هر بازدیدکننده‌ای که صفحه‌ای را باز کرده بعداً اعلان مرورگر بگیرد، به یک ابزار جداگانه‌ی وب پوش نیاز دارید. اگر هدفتان خبر دادن به کاربران وصل‌شده‌ی سایت است، مثلاً وضعیت سفارش، اعلان فینگت بدون هزینه‌ی هر پیام کار می‌کند و پیام تبلیغاتی آن فقط به کاربری می‌رسد که برای همان سایت اجازه داده است.

اگر تصمیم‌گیری میان دو مسیر برایتان مبهم است، ارسال اعلان بدون نصب اپلیکیشن راه‌های بدون اپ را و ارسال اعلان رایگان هزینه‌ی هر مسیر را روشن‌تر می‌کند. برای آشنایی با خود ورود بدون رمز هم می‌توانید ورود بدون رمز عبور را بخوانید.

پرسش‌های متداول درباره وب پوش

وب پوش چیست و برای چه کاری استفاده می‌شود؟

وب پوش اعلانی است که سایت از راه مرورگر می‌فرستد، حتی وقتی تب سایت بسته است. برای خبر محتوا، یادآوری، وضعیت سفارش و پیام‌هایی که کاربر اجازه‌ی دریافتشان را داده کاربرد دارد.

وب پوش به HTTPS نیاز دارد؟

بله. ثبت سرویس ورکر و درخواست مجوز فقط روی آدرس HTTPS کار می‌کند. تنها استثنا لوکال‌هاست در زمان توسعه است.

وب پوش روی آیفون کار می‌کند؟

فقط با شرط. سایت باید از منوی اشتراک‌گذاری به صفحه‌ی اصلی گوشی اضافه شده باشد و کاربر آن را از آیکون باز کند. در سافاری معمولی اعلان وب‌سایت نمی‌رسد.

سرویس ورکر چیست و چرا لازم است؟

اسکریپتی است که مرورگر در پس‌زمینه نگه می‌دارد. چون تب سایت بسته می‌شود، فقط این اسکریپت می‌تواند هنگام رسیدن پیام بیدار شود و اعلان را نشان دهد.

اگر کاربر مجوز را رد کند چه می‌شود؟

سایت نمی‌تواند اعلان بفرستد و اگر رد کردن صریح باشد، مرورگر اجازه‌ی پرسیدن مجدد نمی‌دهد. فقط خود کاربر از تنظیمات مرورگر می‌تواند دوباره اجازه را روشن کند.

آیا فینگت وب پوش دارد؟

نه. فینگت وب پوش برای بازدیدکنندگان ناشناس سایت شما ارائه نمی‌دهد. اعلان‌های فینگت در اپ اندرویدی نمایش داده می‌شوند و فقط به کاربران وصل‌شده‌ی سایت می‌رسند.

وب پوش هزینه دارد؟

خود استانداردش رایگان است و مرورگرها سرویس پوش را بی‌دریافت وجه ارائه می‌دهند. هزینه‌ی واقعی در زمان توسعه، سرور و در صورت استفاده از سرویس آماده، تعرفه‌ی آن سرویس است.