قوانین پیامک تبلیغاتی در ایران؛ اصول عمومی که پیش از هر کمپین باید بدانید

قوانین پیامک تبلیغاتی در ایران حول چند اصل ساده می‌چرخد: گیرنده موافق باشد، بتواند با «لغو ۱۱» از دریافت خارج شود، پیام در ساعت مناسب برسد، متن فریبنده نباشد و تبلیغ با خط تبلیغاتی برود. این‌ها اصولی عمومی و شناخته‌شده‌اند. جزئیات دقیق، مثل بازه‌ی ساعت ارسال یا شرایط هر خط، دست‌کم گاهی تغییر می‌کند و از ارائه‌دهنده‌ی خط، اپراتور و مرجع نظارتی روز باید پرسیده شود. این صفحه توصیه‌ی حقوقی نیست؛ راهنمایی ساده برای کسی است که می‌خواهد پیامی بفرستد که مشتری را نرنجاند.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۱ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

قوانین پیامک تبلیغاتی چه می‌خواهند و چرا وجود دارند؟

قوانین پیامک تبلیغاتی برای جلوگیری از مزاحمت گیرنده و حفظ اعتماد به این کانال ساخته شده‌اند. پیامک روی گوشی شخصی می‌رسد و هر پیام ناخواسته، شماره‌ی فرستنده را بدنام می‌کند. اگر همه بدون قاعده تبلیغ بفرستند، مردم پیامک‌ها را نمی‌خوانند و کانال برای همه بی‌اثر می‌شود.

برای همین، اپراتورها و مراجع نظارتی چند محدودیت گذاشته‌اند. نام و جزئیات دقیق آن‌ها را اینجا نمی‌آوریم، چون ممکن است عوض شده باشند و نمی‌خواهیم ادعایی بنویسیم که دیگر درست نباشد. آنچه می‌ماند اصل‌های عمومی است که در همه‌ی راهنماها یکی است.

این صفحه فقط اصول عمومی را شرح می‌دهد. شرایط رسمی، ساعت‌ها و پیامدها را از ارائه‌دهنده‌ی خط، اپراتور و منبع رسمی روز بپرسید؛ ما شماره‌ی ماده یا جریمه‌ای ذکر نمی‌کنیم.

اگر تازه با موضوع آشنا شده‌اید، پیش از ادامه بازاریابی پیامکی را بخوانید تا بدانید پیامک تبلیغاتی چه جایی در کسب‌وکار دارد.

رضایت گیرنده پیامک؛ اصل اول

رضایت گیرنده پیامک یعنی کسی که پیام تبلیغاتی می‌گیرد، پیش‌تر این دریافت را پذیرفته باشد. داشتن شماره‌ی یک نفر به معنی اجازه‌ی تبلیغ برای او نیست. مشتری‌ای که برای پیگیری سفارش شماره‌اش را داده، لزوماً با دریافت تخفیف موافق نیست.

رضایت خوب چه شکلی دارد

  • جداگانه خواسته می‌شود. تیک «دریافت پیشنهادها» باید جدا از تیک «پذیرش شرایط سایت» باشد.
  • پیش‌فرض خاموش است. تیک‌خورده بودن از ابتدا، رضایت روشن به حساب نمی‌آید.
  • معلوم است برای چه چیزی داده شده؛ مثلاً «پیام‌های تخفیف و محصولات جدید».
  • قابل برگشت است و پس گرفتنش آسان است.
  • ثبت می‌شود. تاریخ، منبع و متن پذیرش را نگه دارید تا اگر سؤالی پیش آمد، پاسخ داشته باشید.

چه چیزهایی رضایت نیست

  • شماره‌ی خریداری‌شده یا جمع‌آوری‌شده از فهرست‌های عمومی.
  • شماره‌ای که کسی در یک نمایشگاه یا کارت ویزیت داده و هیچ گفت‌وگویی درباره‌ی تبلیغ نشده است.
  • شماره‌ی مشتری قدیمی که هرگز اجازه نداده یا لغو کرده است.

برای این‌که ثبت‌نام‌های سایت شما از اول رضایت درست بگیرد، می‌توانید به سیستم عضویت هم نگاه کنید.

لغو ۱۱ و حق خروج از دریافت پیام

لغو ۱۱ یکی از شناخته‌شده‌ترین بخش‌های پیامک تبلیغاتی در ایران است. گیرنده در انتهای پیام می‌بیند که با فرستادن «۱۱» به شماره‌ای که پیام نوشته یا قاعده‌ی اپراتور می‌گوید، می‌تواند دریافت را لغو کند. جزئیات این مکانیزم در لغو 11 پیامک جداگانه توضیح داده می‌شود.

اصل مهم این است که لغو باید واقعاً کار کند. اگر مشتری لغو کرد و هفته‌ی بعد دوباره پیام گرفت، هم اعتماد را از دست می‌دهید و هم ممکن است برای خط شما مشکل ایجاد شود. در عمل این‌ها را رعایت کنید.

  • عبارت لغو را در هر پیام تبلیغاتی روشن و خوانا بنویسید.
  • کسانی که لغو کرده‌اند را همان روز از فهرست تبلیغاتی بیرون بگذارید.
  • فهرست لغوکننده‌ها را جدا نگه دارید و قبل از هر ارسال با فهرست جدید مقایسه کنید.
  • اگر چند پنل یا چند فایل دارید، لغوها را بین آن‌ها هماهنگ کنید.

این بخش همان چیزی است که باعث می‌شود پیام تبلیغاتی با «پیامک مزاحم» فرق کند: مزاحمت وقتی شروع می‌شود که گیرنده نتواند آن را متوقف کند.

ساعت ارسال و پیامک مزاحم

پیامک تبلیغاتی در ساعت‌های استراحت معمولاً مناسب نیست و به شکایت می‌انجامد. معمولاً ارسال شبانه محدود یا ممنوع است، اما بازه‌ی دقیق را مرجع نظارتی و ارائه‌دهنده‌ی خط تعیین می‌کند و ممکن است عوض شود. پس عدد ثابتی از ما نمی‌خوانید.

قاعده‌ی عملی که همیشه کار می‌کند

  • ساعت‌هایی را انتخاب کنید که خودتان هم دوست ندارید پیام تبلیغاتی بگیرید و آن‌ها را کنار بگذارید.
  • ارسال را زمان‌بندی کنید تا مجبور نباشید شب دستی بفرستید.
  • برای تعطیلات و مناسبت‌های ملی و مذهبی با حساسیت بیشتری متن بنویسید.
  • ساعت مجاز خط خود را از ارائه‌دهنده بپرسید و آن را در پنل ثبت کنید.

تعریف «پیامک مزاحم» هم به همین چیزها برمی‌گردد: پیام ناخواسته، تکراری، در ساعت نامناسب یا بدون راه لغو. برای ساعت‌های مناسب‌تر از نظر نتیجه بهترین زمان ارسال پیامک را ببینید.

محتوای پیام تبلیغاتی؛ چه چیزی نباید در آن باشد

محتوای پیام تبلیغاتی هم تحت نظارت است. اینجا فهرست کلی نمی‌دهیم که همه‌ی ممنوعیت‌ها را شامل شود؛ این‌ها نمونه‌هایی هستند که از نظر عمومی مشکل‌ساز شناخته می‌شوند.

ادعای فریبنده

وعده‌ی مبالغه‌آمیز، قیمت یا تخفیفی که واقعی نیست و شرایط پنهان.

لینک مشکوک

لینک ناآشنا یا کوتاه‌شده‌ی عمومی که مقصد آن معلوم نیست. این نوع پیام راحت به عنوان کلاهبرداری گزارش می‌شود.

جعل هویت

خود را به‌جای بانک، سازمان یا برند دیگری جا زدن.

محتوای ممنوعه

کالا و خدماتی که فروش یا تبلیغشان محدود یا ممنوع است. فهرست را از مرجع رسمی روز بگیرید.

پیام ناقص درباره‌ی فرستنده

نبودن نام فروشگاه یا برند. گیرنده باید بفهمد پیام از کیست.

تبلیغ در لباس پیام خدماتی

ظاهر یک رسید یا هشدار دادن به پیام تبلیغاتی، گیرنده را فریب می‌دهد و ممکن است مشکل بسازد.

برای نوشتن متن کوتاه و شفاف، متن پیامک تبلیغاتی مثال‌ها و ساختار پیشنهادی را دارد.

خط ارسال و ارسال پیامک قانونی

ارسال پیامک قانونی یعنی هر نوع پیام با خط مناسب خودش برود. تبلیغ باید از خط تبلیغاتی فرستاده شود و پیام خدماتی از خط خدماتی. مخلوط کردن این دو، یکی از شایع‌ترین دلایل مشکل خط‌هاست.

خط تبلیغاتی معمولاً محدودیت‌های بیشتری دارد: امکان لغو، ممکن است ساعت ارسال محدود باشد و شماره‌های لیست سیاه پیام تبلیغاتی نگیرند. خط خدماتی هم قالب پیام و کاربردش را از قبل مشخص می‌کند. هر نوع خط شرایط ثبت و مدارک خودش را دارد؛ نام و شرایط دقیق را شرکت ارائه‌دهنده می‌گوید.

اگر مطمئن نیستید پیام شما کدام نوع است، سؤال ساده‌ای بپرسید: گیرنده در این لحظه منتظر این پیام بود یا نه؟ اگر منتظر نبود، احتمالاً تبلیغاتی است. تفاوت این دو در تفاوت پیامک خدماتی و تبلیغاتی و معرفی خط در خط تبلیغاتی پیامک آمده است.

رضایت را از سایت و فروشگاه چطور بگیریم؟

رعایت قوانین پیامک تبلیغاتی از فرم ثبت‌نام شروع می‌شود، نه از پنل ارسال. اگر رضایت را همان ابتدا درست بگیرید، بعداً چیزی برای پنهان کردن ندارید.

  1. یک گزینه‌ی جدا بگذارید

    کنار فرم ثبت‌نام یا تکمیل سفارش، یک تیک مستقل با متن روشن مثل «می‌خواهم پیشنهادها و تخفیف‌ها را پیامکی دریافت کنم» بیاورید.

  2. پیش‌فرض را خاموش بگذارید

    مشتری باید خودش تیک را بزند. گزینه‌ی از قبل روشن، رضایت آگاهانه نیست.

  3. نوع و تکرار پیام را بگویید

    بنویسید چه نوع پیامی می‌آید و تقریباً هر چند وقت. اگر نمی‌دانید، وعده‌ی کمتر بدهید.

  4. پذیرش را ثبت کنید

    همراه شماره، تاریخ، صفحه‌ای که تیک در آن زده شد و متن آن لحظه را ذخیره کنید.

  5. راه خروج بدهید

    در پیام‌ها عبارت لغو را بنویسید و در حساب کاربری هم گزینه‌ی خاموش کردن دریافت تبلیغ بگذارید.

  6. هر چند وقت فهرست را پاک‌سازی کنید

    کسانی که مدتی طولانی هیچ واکنشی نشان نداده‌اند را بررسی کنید و اگر لازم است دوباره رضایتشان را بپرسید.

همین ساختار برای هر کانال تبلیغاتی دیگر هم کار می‌کند. هرچه رضایت روشن‌تر و ثبتش دقیق‌تر باشد، رعایت قوانین پیامک تبلیغاتی ساده‌تر می‌شود و شکایت کمتر پیش می‌آید.

واژه‌هایی که در بحث مقررات پیامک می‌شنوید

پیامک تبلیغاتی
پیامی که برای ترغیب به خرید یا معرفی کالا و خدمت فرستاده می‌شود و گیرنده منتظرش نبوده است.
پیامک خدماتی
پیامی که گیرنده انتظارش را دارد؛ مثل کد ورود، رسید یا وضعیت سفارش.
لیست سیاه
فهرست شماره‌هایی که دریافت پیام تبلیغاتی را نخواسته‌اند؛ پیام تبلیغاتی به آن‌ها نمی‌رسد.
لغو دریافت
روشی که گیرنده با آن پیام‌های تبلیغاتی بعدی را متوقف می‌کند.
سرشماره
شماره‌ای که گیرنده بالای پیامک می‌بیند و نوع خط را مشخص می‌کند.
ارائه‌دهنده‌ی خط
شرکتی که خط ارسال پیامک را در اختیار شما می‌گذارد و شرایط و محدودیت‌هایش را می‌داند.

مقایسه‌ی رفتار درست و رفتار پرخطر

موضوعرفتار درسترفتار پرخطر
فهرست شمارهمشتریانی که پذیرفته‌اند و پذیرششان ثبت شده استشماره‌ی خریداری‌شده یا جمع‌آوری‌شده
لغو دریافتعبارت لغو در پیام و حذف فوری فهرستنبودن راه لغو یا نادیده گرفتن آن
ساعت ارسالساعت متعارف و زمان‌بندی‌شدهارسال شبانه یا نزدیک زمان استراحت
متنروشن، با نام فرستنده و شرط پیشنهادوعده‌ی مبالغه‌آمیز یا لینک ناشناس
خطتبلیغ با خط تبلیغاتیتبلیغ با خط خدماتی
تکرارفاصله‌ی منطقی و مرتبط با مخاطبچند پیام پشت سر هم برای یک نفر

نمونه‌ی بررسی یک کمپین پیش از ارسال

سناریوی نمونه

فروشگاه آنلاین پوشاک

این روایت فرضی است. مسئول فروشگاه می‌خواهد پیام حراج آخر فصل را بفرستد. او اول فهرست را نگاه می‌کند و می‌بیند بخشی از شماره‌ها از ثبت‌نام قدیمی می‌آید و برایشان هیچ ثبتی از رضایت نیست. آن‌ها را کنار می‌گذارد. بعد متن را می‌خواند، لینک سایت خود فروشگاه را می‌گذارد، نام فروشگاه را در ابتدای پیام می‌نویسد و عبارت لغو را در انتها اضافه می‌کند. خط ارسال را از پنل چک می‌کند تا تبلیغاتی باشد و زمان را به ساعت عصر می‌برد. قبل از ارسال، قاعده‌های فعلی خط را از پشتیبانی پنل می‌پرسد و به‌جای حدس زدن، پاسخ را ثبت می‌کند.

فهرست کنترل برای ارسال بدون مزاحمت

این فهرست جای مشاوره‌ی حقوقی را نمی‌گیرد، ولی بیشتر مشکلات رایج را پیش از ارسال شناسایی می‌کند.

  • رضایت ثبت شده است برای هر شماره می‌دانید چه زمانی و چطور دریافت تبلیغ را پذیرفته است.
  • فهرست لغو به‌روز است آخرین لغوها از فهرست حذف شده‌اند.
  • عبارت لغو در پیام هست به همان شکل که ارائه‌دهنده یا اپراتور تعیین کرده است.
  • نام فرستنده معلوم است گیرنده می‌فهمد پیام از کدام فروشگاه است.
  • متن راستگو و شفاف است پیشنهاد، شرط و پایان آن بیان شده است.
  • خط تبلیغاتی انتخاب شده پیام تبلیغاتی با خط خدماتی نمی‌رود.
  • ساعت مناسب است ارسال در بازه‌ی مجاز و معقول انجام می‌شود.
  • شرایط روز بررسی شده مقررات و دستورالعمل ارائه‌دهنده را همین حالا پرسیده‌اید، نه از حافظه.

وقتی قواعد تغییر می‌کنند چه کنیم؟

مقررات پیامک و شرایط اپراتورها ثابت نیستند. ممکن است ساعت، نوع خط یا الزامات ثبت‌نام عوض شود. بهترین کار این است که منبع به‌روز مشخصی برای خودتان تعیین کنید و پیش از هر کمپین بزرگ آن را نگاه کنید.

  • از ارائه‌دهنده‌ی پنل بخواهید شرایط فعلی خط شما را کتبی بگوید.
  • هر چند ماه یک‌بار صفحه‌ی راهنمای پنل و اعلان‌های اپراتور را مرور کنید.
  • اگر پیام شما نرسید یا خط محدود شد، پیش از ارسال دوباره، علت را بپرسید.
  • برای تبلیغ‌های بزرگ یا حساس، با کارشناس حقوقی مشورت کنید.

برای مدیریت کلی این کار مدیریت پیامک تبلیغاتی و برای وضعیت شماره‌هایی که پیام نمی‌گیرند، لیست سیاه مخابرات را ببینید.

کجا فینگت به این موضوع ربط پیدا می‌کند؟

فینگت پنل پیامک نیست و پیامک تبلیغاتی نمی‌فرستد، پس قواعد خط پیامک مستقیماً مربوط به آن نیست. اما اصل رضایت همان است. اگر کاربران سایت شما با فینگت وارد شده‌اند، تبلیغ و کوپن فقط برای کسانی ارسال می‌شود که برای سایت شما این گزینه را فعال کرده‌اند و هر وقت بخواهند آن را پس می‌گیرند.

لینک داخل اعلان باید در دامنه‌ی خود سایت شما بماند و هر سایت فقط کاربران خودش را می‌بیند. اگر قسمتی از تبلیغاتتان را به اعلان ببرید، بار پیامک تبلیغاتی و نگرانی‌های مربوط به آن کم می‌شود. جزئیات در اعلان رایگان آمده است. برای پیام‌هایی که باید به شماره‌ی تلفن برسند، همچنان رعایت قواعد خط پیامک لازم است.

برای فهم ساختار کامل ارسال هم ارسال پیامک انبوه و برای دیدن همه‌ی راهنماها فهرست راهکارها مفید است.

پرسش‌های متداول درباره قوانین پیامک تبلیغاتی

قوانین پیامک تبلیغاتی در ایران چیست؟

اصول عمومی‌اش رضایت گیرنده، امکان لغو دریافت با «لغو ۱۱»، ساعت مناسب ارسال، محتوای صادقانه و استفاده از خط تبلیغاتی است. جزئیات دقیق تغییر می‌کند و باید از ارائه‌دهنده و مرجع رسمی روز پرسیده شود.

«لغو ۱۱» یعنی چه؟

عبارتی است که در پایان پیامک‌های تبلیغاتی می‌آید و به گیرنده می‌گوید با فرستادن ۱۱ می‌تواند دریافت پیام‌های تبلیغاتی را متوقف کند. شکل دقیق آن را خط و اپراتور تعیین می‌کند.

برای فرستادن پیامک تبلیغاتی حتماً باید رضایت داشته باشم؟

بله، بهتر است. از نظر مشتری و اعتبار خط، فرستادن تبلیغ بدون رضایت، همان پیامک مزاحم است. رضایت را ثبت کنید تا هر وقت لازم شد، نشان دهید.

ساعت مجاز ارسال پیامک تبلیغاتی چند است؟

بازه‌ی دقیق را اینجا نمی‌نویسیم چون ممکن است تغییر کرده باشد. اصل کلی این است که ارسال شبانه مناسب نیست. بازه‌ی فعلی را از ارائه‌دهنده‌ی خط یا منبع رسمی بپرسید.

می‌توانم تبلیغ را با خط خدماتی بفرستم؟

توصیه نمی‌شود. خط خدماتی برای پیام‌های مورد انتظار است و استفاده‌ی تبلیغاتی از آن ممکن است پیام‌ها رد شود یا خط محدود شود. شرایط خط خود را از ارائه‌دهنده بپرسید.

اگر مشتری لغو کند ولی دوباره پیام بفرستم چه می‌شود؟

اعتماد مشتری آسیب می‌بیند و احتمال شکایت بالا می‌رود. پیامدهای رسمی را ما بیان نمی‌کنیم؛ از ارائه‌دهنده بپرسید. قاعده‌ی عملی این است که لغو را همان روز اعمال کنید.

فینگت در رعایت این قواعد کمک می‌کند؟

فینگت پیامک نمی‌فرستد؛ فقط اعلان تبلیغاتی را به کاربرانی می‌دهد که برای سایت شما پذیرفته‌اند و هر وقت خواستند پس می‌گیرند. قواعد پیامک همچنان برای پنل پیامک خودتان لازم است.