شب اول
فرض کنید یک فروشگاه هر روز حدود چند صد پیامک کد میفرستد. یک شب، نمودار ارسال ناگهان چند برابر میشود و صبح فردا اعتبار پنل صفر است. ورودهای موفق همان روزهای عادی است، پس نسبت کد ارسالشده به کد تأییدشده خیلی پایین آمده.
جلوگیری از sms bombing یعنی سایت نگذارد کسی با فرستادن پشتسرهم درخواست «ارسال کد»، یا پیامک بارانی به شمارهی یک نفر بسازد، یا اعتبار پنل پیامک شما را تمام کند. راه اصلی، محدودیتهای لایهای در سمت سرور است: فاصلهی بین دو ارسال، سقف برای هر شماره، آیپی و دستگاه، سقف روزانه و پایش. این صفحه نشان میدهد حمله چطور کار میکند و هر لایه را چطور تنظیم کنید.
sms bombing (بمباران پیامکی) یعنی فرستادن تعداد زیادی پیامک در زمان کوتاه. در بحث سایتها، مهاجم لازم نیست خودش پیامک بفرستد؛ کافی است صفحهی ثبتنام یا ورود شما را وادار کند بفرستد. هر سایتی که فرم «شمارهات را بنویس تا کد بفرستیم» دارد، یک دکمهی پیامکساز در دست غریبهها گذاشته است.
دلیل جذابیتش برای مهاجم ساده است: ساختن ده هزار درخواست نیمدقیقه کار دارد و هر پیامک یا بهحساب سایت شما میرود یا شمارهی قربانی را اذیت میکند. بسیاری از سایتها نه تا وقتی اعتبارشان صفر شود متوجه میشوند و نه تا وقتی کاربری شکایت کند.
در هر سه حالت راه مقابله یکی است: درخواست «ارسال کد» نباید بیحساب و کتاب پذیرفته شود.
جلوگیری از sms bombing از شناخت مسیر حمله شروع میشود. حمله به نقطهی ارسال کد کار پیچیدهای نیست. چون برنامهی مهاجم دکمه را نمیبیند و مستقیم به نشانی API درخواست میدهد، همهی محدودیتهایی که فقط در ظاهر صفحه گذاشتهاید دور زده میشود.
مهاجم با باز کردن ابزار توسعهی مرورگر میبیند وقتی «ارسال کد» میزند چه درخواستی به سرور میرود. نشانی و ساختار را همانجا میخواند.
با یک اسکریپت کوچک همان درخواست را صدها یا هزاران بار میفرستد؛ گاهی همه برای یک شماره، گاهی برای فهرست بزرگی از شمارهها.
اگر سایت فقط آیپی را بشمارد، مهاجم با تغییر آیپی و عوض کردن مرورگر و هدرها هر بار خودش را آدم تازهای نشان میدهد.
اگر سقف فقط برای هر شماره باشد، او سراغ شمارههای متفاوت میرود و اعتبار شما را بدون اینکه یک شماره بالا برود، خالی میکند.
حجم ناگهانی ممکن است باعث شود پنل پیامک یا اپراتور خط شما را مشکوک ببیند؛ این موضوع میتواند کد کاربران واقعی را هم دیر کند یا متوقف کند.
نتیجهی مهم این است که هیچ لایهای بهتنهایی کافی نیست. شمارش آیپی با چرخاندن آیپی دور میخورد، شمارش شماره با شمارهی متنوع، و کپچا با سرویسهای حل خودکار. به همین دلیل چند لایهی ساده را با هم میگذاریم.
جلوگیری از sms bombing بدون دیدن حمله ممکن نیست؛ برای واکنش سریع باید بدانید «حالت عادی» سایتتان چه شکلی است. اگر هرکدام از این نشانهها را دیدید، حمله احتمال جدی دارد.
جلوگیری از sms bombing سامانهی گران نمیخواهد. برای محدودیت ارسال کد تأیید لازم نیست چیز پیچیدهای بخرید. چهار لایهی زیر، بهترتیب ارزانی و اثر، بیشتر حملههای معمولی را متوقف میکند.
| لایه | چه چیزی را میگیرد | ضعف آن | ناراحتی کاربر واقعی |
|---|---|---|---|
| فاصلهی بین دو ارسال (cooldown) | ارسال پشتسرهم به یک شماره | با شمارههای متنوع دور زده میشود | خیلی کم؛ فقط چند ثانیه انتظار |
| سقف برای هر شماره، آیپی و دستگاه | بمباران یک نفر و تکرار از یک منبع | آیپی عوضکن و شمارههای متنوع | کم، اگر عدد را بالاتر از رفتار عادی بگذارید |
| کپچا یا چالش مشابه | رباتِ ساده و اسکریپت | سرویسهای حل خودکار و نیروی انسانی ارزان | متوسط؛ بهتر است فقط در حالت مشکوک نشان داده شود |
| سقف روزانه و پایش | خالی شدن کل اعتبار | خودش جلوی حمله را نمیگیرد، فقط خسارت را محدود میکند | ندارد؛ فقط وقتی سقف پر شود اثر دارد |
ستون آخر مهم است. دفاعی که کاربر واقعی را اذیت کند، دیر یا زود برداشته میشود. به همین دلیل بهتر است محدودیتهای ملایم همیشه فعال باشند و چالشهای سختتر فقط وقتی دیده شوند که رفتار مشکوک است.
عدد جادویی وجود ندارد؛ هر سایت رفتار کاربر خودش را دارد. بهترین کار این است که عدد را از لاگ سایت بیرون بکشید. اگر کسی قبل از وارد کردن کد دوباره درخواست میدهد چون پیامک دیر رسیده، سقف شما باید این کاربر عادی را هم تحمل کند.
سقف روزانه را هم از هزینهی خودتان بسازید: اگر هر روز حدود هزار ورود موفق دارید و هر ورود معمولاً یک یا دو پیامک لازم دارد، سقف روزانه چند برابر آن شاید معقول باشد، بهشرط اینکه هزینهی آن بالاترین حد را بتوانید تحمل کنید. روش محاسبهی هزینه را در هزینهی پیامک سایت ببینید.
فاصلهی ارسال دوباره را همانقدر بگذارید که کاربر عادی برای رسیدن پیامک صبر میکند، مثلاً یک تا دو دقیقه. کوتاهتر از آن، ربات را آزاد میگذارد و بلندتر از آن، کاربر واقعی را خسته میکند.
نمونهی زیر به زبان پایتون و مستقل از هر چارچوب نوشته شده تا فقط منطق را ببینید. شمارندهها را در یک ذخیرهساز مشترک (مثل Redis یا پایگاه داده) نگه دارید، نه در حافظهی یک پردازش، تا با چند سرور هم درست کار کند. تابع `incr_with_ttl` یک شمارنده را بالا میبرد و بعد از مدت مشخص میبندد؛ آن را با ذخیرهساز خودتان جایگزین کنید.
# عددها نمونهاند؛ از لاگ خودتان بسازید
LIMITS = {
"phone_hour": 3, # هر شماره در ساعت
"ip_hour": 20, # هر آیپی در ساعت
"device_hour": 6, # هر دستگاه (شناسهی کوکی یا نصب) در ساعت
"global_day": 5000, # کل پیامکهای کد در روز؛ سقف بودجه
}
COOLDOWN_SEC = 90
def may_send_code(store, phone, ip, device_id):
# ۱) فاصله بین دو ارسال برای این شماره
if store.exists(f"cd:{phone}"):
return False, "wait"
# ۲) سقفهای ساعتی؛ شمارنده قبل از ارسال بالا میرود
if store.incr_with_ttl(f"p:{phone}", 3600) > LIMITS["phone_hour"]:
return False, "limit_phone"
if store.incr_with_ttl(f"i:{ip}", 3600) > LIMITS["ip_hour"]:
return False, "limit_ip"
if device_id and store.incr_with_ttl(f"d:{device_id}", 3600) > LIMITS["device_hour"]:
return False, "limit_device"
# ۳) سقف روزانهی کل؛ وقتی پر شد، هشدار بدهید و ارسال را متوقف کنید
if store.incr_with_ttl("g:day", 86400) > LIMITS["global_day"]:
alert_team("سقف روزانهی پیامک کد پر شد")
return False, "budget"
store.set_with_ttl(f"cd:{phone}", 1, COOLDOWN_SEC)
return True, "ok"سه نکتهی عملی برای جلوگیری از sms bombing در پیادهسازی. اول، به کاربر فقط پیام ملایم و کلی بدهید («چند دقیقه دیگر دوباره تلاش کنید») و مشخص نکنید کدام شمارنده پر شده؛ هرچه مهاجم کمتر بداند بهتر است. دوم، سقف روزانه را روی کل سایت بگذارید تا بدترین حالت هم از بودجهی شما بیرون نزند. سوم، جواب «ارسال شد» را برای شمارهی ثبتنشده و ثبتشده یکسان بدهید تا کسی نتواند از جواب سایت بفهمد چه شمارههایی حساب دارند. این بحث از زاویهی کاهش هزینه هم در کاهش هزینه otp آمده و ساختار بررسی کد را در امنیت otp میبینید.
کپچا نباید همیشه جلوی کاربر باشد، چون ورود را کند میکند. بهتر است آن را در شرایطی فعال کنید که حدس میزنید خبری است: چند ارسال پیاپی از یک آیپی، شمارهی خارج از بازهی عادی یا رد شدن از سقف نرم.
اگر سایت وردپرسی دارید و ورود با شماره را از افزونه گرفتهاید، اول ببینید همین تنظیمها در خود افزونه هست یا نه. بسیاری از افزونهها فاصلهی ارسال و سقف را دارند ولی پیشفرض آنها ملایم یا خاموش است؛ راهنمای ورود با شمارهی موبایل در وردپرس از این زاویه نگاه کرده است.
کپچا فقط یک لایه است و یک مهاجم مصمم میتواند دورش بزند. از آن بهعنوان مانعی برای رباتهای ساده استفاده کنید و تنها نقطهی اتکا نکنید.
وقتی نشانهها را دیدید، وقتتان کم است چون هر دقیقه اعتبار میسوزد. ترتیب زیر ساده است و بدون تغییر کد بزرگ هم اجرا میشود.
سقفها را پایین بیاورید، فاصله را چند برابر کنید و کپچا را برای همهی درخواستهای ارسال کد فعال کنید. اگر راهی برای خاموش کردن موقت ارسال دارید، آن را برای مبدأهای مشکوک استفاده کنید.
در لاگ، گروههایی را که بیشترین درخواست را دارند (آیپی، دستگاه، پیششماره) پیدا کنید و آنها را موقتاً ببندید.
خبر بدهید و بپرسید میتوانند ارسال به بازههای خاص را ببندند یا سقف روزانهی حساب شما را بگذارند. این کار بخشی از انتخاب پنل پیامک است که قبل از ثبتنام باید بپرسید.
اگر شمارهی کاربری بمباران شده، به او اطلاع بدهید که از سمت شما محدودیت گذاشته شده و دلیلش را کوتاه بگویید.
اتفاق را به درس تبدیل کنید: عددهای کلیدی را ثبت کنید، هشدار خودکار برای افزایش ناگهانی بگذارید و سقف روزانه را همیشه فعال نگه دارید.
غیرفعال کردن دکمه یا شمارندهی ثانیه در صفحه فقط برای کاربر عادی است. ربات به صفحه کاری ندارد؛ محدودیت باید در سرور باشد.
یک آیپی میتواند دهها کاربر واقعی را پشت خودش داشته باشد، مخصوصاً در اینترنت همراه. اگر فقط آیپی را محدود کنید یا خیلی سخت میگیرید و کاربر واقعی را میبندید، یا خیلی نرم میگیرید و ربات رد میشود.
اگر جواب سایت فرق کند که شماره حساب دارد یا ندارد، مهاجم فهرست شمارههای مشتری شما را درمیآورد. پاسخ همهی شمارهها باید یکسان باشد.
اگر مشتری شما فقط ایرانی است، ارسال به پیششمارههای بینالمللی را ببندید یا حساستر کنید. این سادهترین مانع در برابر سوءاستفادهی هزینهای است.
محدودیت بدون خبر دادن به شما کار نیمهکاره است. اگر سقف بارها پر میشود، باید خودتان زود بفهمید، نه از روی اعتبار صفر.
سقفی که کاربری را که دو بار اشتباه شماره زده بلاک کند، سایت را بیدلیل عقب میاندازد. همیشه برای «اصلاح شماره» راه کوتاه بگذارید؛ نکات این بخش در راهنمای نرسیدن کد هم هست.
فرض کنید یک فروشگاه هر روز حدود چند صد پیامک کد میفرستد. یک شب، نمودار ارسال ناگهان چند برابر میشود و صبح فردا اعتبار پنل صفر است. ورودهای موفق همان روزهای عادی است، پس نسبت کد ارسالشده به کد تأییدشده خیلی پایین آمده.
لاگ نشان میدهد درخواستها از چند آیپی میآید و به شمارههای متنوع، با پیششمارههای مشابه، میرود. فروشگاه فقط فاصلهی ارسال برای هر شماره داشت و برای آیپی و کل روز سقفی نبود.
فروشگاه سقف ساعتی برای آیپی و دستگاه، سقف روزانهی کل، کپچای سبک و هشدار پر شدن سقف را اضافه میکند. بعد از آن اگر دوباره حمله شود، حداکثر خسارت همان سقف روزانه است و تیم همان ساعت خبردار میشود. این مثال فرضی است و برای نشان دادن منطق دفاع لایهای آمده، نه گزارش یک سایت واقعی.
بهترین جلوگیری از sms bombing این است که دکمهی پیامکساز اصلاً نباشد. بهترین دفاع در برابر دکمهی پیامکساز این است که دکمهای در کار نباشد. اگر کاربران شما بتوانند بدون دریافت کد پیامکی وارد شوند، آن نقطه از سایت که مهاجم به آن حمله میکرد بسیار کمترافیکتر میشود. «ورود با فینگت» همین کار را میکند: کاربر روی گوشی خودش در اپ تأیید میدهد و سایت شما برای ورود نیازی به فرستادن پیامک ندارد.
این به معنای حذف کامل ریسک نیست. اگر روش پیامکی را کنار ورود با فینگت نگه دارید (که توصیه میکنیم تا کاربرانی که اپ ندارند پشت در نمانند)، همهی لایههای بالا همچنان لازماند؛ فقط حجم ورودی که از مسیر پیامک میگذرد کمتر میشود و بنابراین هم هزینه و هم سطح حمله کوچکتر. اگر سایتتان وردپرس یا ووکامرس است، نصب افزونه دکمه را بدون کدنویسی میگذارد.
برای مقایسهی کاملتر راههای جایگزین پیامک سراغ جایگزین پیامک برای ورود بروید، و اگر مشکل شما علاوه بر ارسال، ثبتنامهای ساختگی است، جلوگیری از ثبت نام فیک لایههای مکملی دارد. برای شروع میتوانید از صفحهی دانلود اپ را ببینید و در صفحهی راهکارها بقیهی راهها را مرور کنید.
ارسال حجم زیادی پیامک در مدت کوتاه. در سایتها معمولاً یعنی مهاجم دکمهی «ارسال کد» را خودکار و پیاپی میزند تا کاربر را اذیت کند یا اعتبار پنل پیامک سایت را بسوزاند.
فاصلهی زمانی بین دو ارسال برای هر شماره و یک سقف ساعتی برای هر شماره و آیپی، همه در سمت سرور. بعد از آن سقف روزانهی کل و هشدار پر شدن سقف را اضافه کنید.
نه. کپچا رباتهای ساده را کند میکند ولی با سرویسهای حل خودکار یا نیروی انسانی دور میخورد. آن را کنار سقفهای سمت سرور و پایش به کار ببرید.
بستگی به رفتار کاربران شما دارد. معمولاً سه تا پنج ارسال در ساعت برای هر شماره بیشتر از نیاز کاربر عادی است؛ ولی بهتر است عدد را از لاگ خودتان به دست بیاورید، نه اینکه از جایی کپی کنید.
ارسال به آن شماره را موقتاً ببندید، منبع درخواستها را پیدا کنید و سقفها را سختتر کنید. به کاربر هم توضیح بدهید که از سمت سایت محدودیت گذاشتهاید.
اگر سقف را بالاتر از رفتار عادی بگذارید و پیام روشن بدهید، بسیار کم. بیشترین شکایت وقتی است که پیام فقط «خطا» باشد؛ بنویسید کاربر کی میتواند دوباره تلاش کند.
اگر کنار فینگت روش پیامکی هم دارید، همچنان لازماند. ورود با فینگت درخواست ارسال کد را برای کاربرانی که از آن استفاده میکنند حذف میکند و سطح حمله را کوچکتر میکند، ولی هر نقطهی ارسال کد که باقی بماند باید محافظت شود.