ورود با QR کد؛ کاربر کد را با گوشی اسکن می‌کند و وارد سایت می‌شود

ورود با QR کد همان چیزی است که در واتس‌اپ وب یا تلگرام دسکتاپ دیده‌اید: صفحه‌ی ورود یک مربع سیاه‌وسفید نشان می‌دهد، کاربر آن را با گوشی‌اش اسکن می‌کند و چند ثانیه بعد وارد شده است. نه رمزی تایپ می‌شود و نه کدی از پیامک کپی می‌شود. این صفحه توضیح می‌دهد این روش پشت صحنه چطور کار می‌کند، کجا امن است و کجا نه، و چطور می‌توانید بدون ساختن زیرساخت از صفر، آن را روی سایت خودتان راه بیندازید.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۳ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

ورود با QR کد چیست و از کجا آمده است؟

QR کد یک بارکد دوبعدی است که می‌تواند چند صد کاراکتر متن را در خودش نگه دارد. وقتی سایتی ورود با QR کد را پیاده می‌کند، داخل این کد یک شناسه‌ی موقت و یک‌بارمصرف می‌گذارد؛ چیزی شبیه «این درخواست ورود، در این لحظه، برای این سایت». گوشی کاربر کد را می‌خواند، می‌فهمد درخواست مال کدام سایت است، از صاحب گوشی اجازه می‌گیرد و جواب را به سرور برمی‌گرداند. صفحه‌ای که روی کامپیوتر باز مانده بود، همین جواب را می‌بیند و کاربر را وارد می‌کند.

ایده‌ی لاگین با کیو آر را پیام‌رسان‌ها عمومی کردند. واتس‌اپ وب نمی‌توانست از کاربر رمز بخواهد، چون حساب واتس‌اپ اصلاً رمز ندارد و هویت کاربر همان گوشی و سیم‌کارتش است. راه حل این بود که گوشی، که از قبل وارد حساب شده، به کامپیوتر «اعتبار قرض بدهد». همین منطق برای هر سایتی کار می‌کند: اگر کاربر روی گوشی‌اش یک اپ مورد اعتماد دارد که هویتش را می‌شناسد، آن اپ می‌تواند به‌جای رمز عبور، ورود به سایت‌های دیگر را تأیید کند.

فرق QR ورود با QR معمولی

QR منوی رستوران یا QR پرداخت، یک آدرس ثابت است و هر کسی آن را اسکن کند به یک جا می‌رسد. QR لاگین سایت ثابت نیست؛ برای هر بار باز شدن صفحه‌ی ورود، کد تازه‌ای ساخته می‌شود که چند دقیقه بیشتر اعتبار ندارد و بعد از یک بار استفاده باطل می‌شود. اگر کسی از این کد عکس بگیرد و ساعتی بعد اسکنش کند، به هیچ جا نمی‌رسد.

ورود با QR کد یعنی گوشیِ قفل‌شده‌ی کاربر، که از قبل او را می‌شناسد، به‌جای رمز عبور ورودش به یک دستگاه دیگر را تأیید کند.

اسکن QR برای ورود، قدم‌به‌قدم چه اتفاقی می‌افتد؟

از دید کاربر همه‌چیز در چند ثانیه تمام می‌شود، اما پشت صحنه چند قدم مشخص با ترتیب درست اجرا می‌شود. این ترتیب همان چیزی است که امنیت روش را می‌سازد؛ اگر یکی از قدم‌ها جا بیفتد، ورود با بارکد می‌تواند به یک حفره تبدیل شود.

  1. ۱

    ساخت درخواست ورود

    وقتی کاربر روی دکمه‌ی ورود می‌زند، سرور یک درخواست ورود تازه با شناسه‌ی تصادفی و زمان انقضای کوتاه می‌سازد و مرورگر آن را به شکل QR نشان می‌دهد.

  2. ۲

    انتظار مرورگر

    صفحه‌ی ورود مدام از سرور می‌پرسد «این درخواست تأیید شد یا نه؟». تا وقتی جوابی نیامده، کاربر فقط QR را می‌بیند.

  3. ۳

    اسکن با اپ

    کاربر اپ را باز می‌کند (که خودش با الگو یا اثر انگشت قفل است) و کد را اسکن می‌کند. اپ از روی شناسه، نام سایت درخواست‌دهنده را از سرور می‌گیرد.

  4. ۴

    نمایش و تأیید

    اپ به کاربر نشان می‌دهد کدام سایت می‌خواهد وارد شود و چه اطلاعاتی به آن داده می‌شود. کاربر تأیید یا رد می‌کند.

  5. ۵

    بازگشت به سایت

    سرور درخواست را تأییدشده علامت می‌زند، مرورگر متوجه می‌شود و کاربر با یک کد کوتاه‌عمر به آدرس بازگشت سایت فرستاده می‌شود. سرور سایت این کد را به اطلاعات کاربر تبدیل می‌کند.

نکته‌ی مهم این است که هیچ اطلاعات هویتی داخل خود QR نیست. کد فقط یک شناسه‌ی بی‌معناست؛ هویت از اپ تأییدشده‌ی کاربر می‌آید، نه از تصویر روی صفحه. به همین دلیل دیدن یا عکس گرفتن از QR به تنهایی کسی را وارد حساب نمی‌کند.

چرا سایت‌ها سراغ لاگین با کیو آر می‌روند؟

ورود با QR کد فقط یک ترفند ظاهری نیست. چند مشکل مشخص را که سایت‌های ایرانی هر روز با آن درگیرند، هم‌زمان حل می‌کند.

خداحافظی با رمز فراموش‌شده

کاربری که رمز ندارد، رمزی هم فراموش نمی‌کند. صفحه‌ی «بازیابی رمز» و پیام‌های پشتیبانی مربوط به آن عملاً از کار می‌افتند.

بی‌نیازی از پیامک هر ورود

در ورود پیامکی، هر بار ورود یک پیامک خرج دارد. در ورود با QR کد پیامکی فرستاده نمی‌شود؛ ارتباط از طریق اینترنت گوشی است.

مستقل از تأخیر اپراتور

کد پیامکی گاهی دقیقه‌ها دیر می‌رسد یا اصلاً نمی‌رسد. اسکن QR به شبکه‌ی پیامک اپراتور وابسته نیست.

مناسب کامپیوترهای عمومی

کسی که پشت سیستم کتابخانه یا محل کار نشسته، رمزی روی آن صفحه‌کلید تایپ نمی‌کند که بعداً کسی ببیند یا ثبت کند.

سرعت در شلوغی

کارمندی که روزی چند بار وارد پنل اداری می‌شود، به‌جای تایپ رمز و انتظار برای کد، فقط گوشی را جلوی مانیتور می‌گیرد.

شماره‌ی واقعی کاربر

اپی که ورود را تأیید می‌کند، شماره‌ی موبایل کاربر را از قبل تأیید کرده است؛ سایت با شماره‌ی واقعی طرف است، نه هر چیزی که در فرم تایپ شده.

ورود با qr code روی گوشی چطور کار می‌کند؟

یک سؤال منطقی این است: اگر کاربر از همان گوشی وارد سایت شده باشد، چطور QR را اسکن کند؟ دوربین گوشی نمی‌تواند صفحه‌ی خودش را ببیند. این‌جا جایی است که خیلی از پیاده‌سازی‌های خانگی شکست می‌خورند؛ QR را به همه نشان می‌دهند و کاربر موبایلی را سرگردان رها می‌کنند.

راه درست این است که صفحه‌ی ورود دستگاه کاربر را تشخیص دهد. روی کامپیوتر، QR نشان داده می‌شود. روی گوشی، به‌جای QR یک دکمه‌ی «باز کردن اپ» نمایش داده می‌شود؛ اپ با همان درخواست ورود باز می‌شود، کاربر تأیید می‌کند و خودکار به مرورگر و سایت برمی‌گردد. از نظر امنیتی همان مسیر است، فقط مرحله‌ی دوربین حذف شده است.

وقتی دوربین در دسترس نیست

گاهی کاربر پشت کامپیوتر است ولی دوربین گوشی‌اش خراب است یا نمی‌خواهد اسکن کند. برای این حالت، صفحه‌ی ورود فینگت گزینه‌ی کپی کردن لینک ورود را هم دارد؛ کاربر لینک را برای خودش می‌فرستد و روی گوشی بازش می‌کند. این راه پشتیبان، ورود با بارکد را برای همه قابل استفاده نگه می‌دارد.

در فینگت، دکمه‌ی «ورود با فینگت» همیشه کنار QR دیده می‌شود؛ هیچ کاربری مجبور به اسکن نیست.

مقایسه‌ی ورود با QR کد با رمز عبور و کد پیامکی

معیاررمز عبورکد پیامکیورود با QR کد
زمان معمول یک ورودتایپ نام کاربری و رمزدرخواست کد، انتظار، تایپ کداسکن و یک تأیید
چیزی که کاربر باید به خاطر بسپاردرمزهیچهیچ
هزینه‌ی هر ورود برای سایتتقریباً صفر، اما پشتیبانی بازیابی رمزهزینه‌ی یک پیامکبا فینگت رایگان
وابستگی به اپراتور تلفننداردکاملندارد
خطر فیشینگبالا؛ رمز در صفحه‌ی جعلی تایپ می‌شودمتوسط؛ کد را می‌شود با فریب گرفتکم؛ چیزی برای تایپ وجود ندارد
روی کامپیوتر عمومیرمز ممکن است ذخیره یا دیده شودنیاز به گوشی و انتظارهیچ چیزی روی صفحه‌کلید تایپ نمی‌شود

این مقایسه به این معنا نیست که رمز یا پیامک باید فوراً حذف شوند. روش منطقی این است که لاگین با کیو آر را کنار روش فعلی اضافه کنید تا کاربرانی که اپ را دارند، راه سریع‌تر را داشته باشند. اگر بخواهید تصویر کامل‌تری از حذف رمز ببینید، صفحه‌ی ورود بدون رمز عبور همین موضوع را از زاویه‌ی کلی‌تر بررسی کرده است.

ورود با QR کد چقدر امن است؟

هیچ روش ورودی ذاتاً امن یا ناامن نیست؛ امنیت به جزئیات پیاده‌سازی بستگی دارد. ورود با QR کد چند مزیت امنیتی روشن دارد و یک نقطه‌ی ضعف شناخته‌شده که باید جدی گرفته شود.

چیزهایی که QR را امن‌تر می‌کند

  • رمزی وجود ندارد که در نشت اطلاعات یک سایت دیگر لو برود و روی سایت شما امتحان شود.
  • کد QR کوتاه‌عمر و یک‌بارمصرف است؛ عکس گرفتن از آن بعد از چند دقیقه بی‌فایده است.
  • تأیید روی دستگاهی انجام می‌شود که خودش قفل دارد؛ دسترسی به آدرس سایت یا شماره‌ی کاربر کافی نیست.
  • کاربر قبل از تأیید، نام سایت درخواست‌دهنده را می‌بیند و می‌تواند درخواست ناشناخته را رد کند.

حمله‌ای که باید شناخت: QR ربایی

در این حمله، مهاجم یک صفحه‌ی جعلی می‌سازد و QR ورود واقعی یک سایت را در آن نشان می‌دهد. اگر قربانی بی‌دقت آن را اسکن و تأیید کند، در واقع ورود مهاجم را تأیید کرده است. دفاع در برابر این حمله در دو جاست: کاربر باید پیش از تأیید ببیند ورود برای کدام سایت است، و سیستم باید وقتی درخواست از یک شبکه ساخته شده و تأیید از شبکه‌ی کاملاً متفاوتی می‌آید، هشدار بدهد. اپ فینگت در همین حالت پیش از تأیید به کاربر هشدار نشان می‌دهد.

یک لایه‌ی دیگر هم هست: اپی که ورود را تأیید می‌کند خودش باید قفل باشد. اپ فینگت با الگو قفل می‌شود، اثر انگشت را می‌شود فعال کرد و هر بار که کاربر از اپ بیرون برود، دوباره قفل می‌شود. اثر انگشت را سیستم‌عامل گوشی بررسی می‌کند و هیچ داده‌ای از آن به سرور نمی‌رسد. جزئیات داده‌هایی که نگه داشته می‌شود در صفحه‌ی حریم خصوصی آمده است.

ساختن QR لاگین سایت از صفر یا استفاده از سرویس آماده؟

برای داشتن ورود با QR کد دو راه دارید: خودتان کل سیستم را بسازید یا از سرویسی استفاده کنید که این زیرساخت را از قبل دارد. هر دو راه مشروع‌اند؛ انتخاب به منابع و نیاز شما بستگی دارد.

ساختن از صفر وقتی منطقی است که

  • از قبل یک اپ موبایل پرکاربر دارید که کاربرانتان در آن وارد شده‌اند.
  • تیم فنی دارید که می‌تواند سرور درخواست‌ها، انقضا، هشدارهای امنیتی و اسکنر داخل اپ را نگه دارد.
  • ورود فقط باید در اکوسیستم خود شما کار کند و به کاربر بیرونی نیازی ندارید.

سرویس آماده وقتی منطقی است که

  • اپ موبایل ندارید و نمی‌خواهید فقط برای ورود یکی بسازید و منتشر کنید.
  • سایت وردپرسی یا ووکامرسی دارید و می‌خواهید بدون کدنویسی شروع کنید.
  • می‌خواهید شماره‌ی موبایل تأییدشده‌ی کاربر را هم همراه ورود بگیرید.
  • بعد از ورود، کانالی برای فرستادن اعلان به همان کاربر لازم دارید.

ساختن یک اپ موبایل فقط برای اسکن QR ورود، معمولاً برای یک فروشگاه یا سایت محتوایی صرفه ندارد. سختی کار هم در خود QR نیست؛ در نصب اپ است. هیچ کاربری حاضر نیست برای ورود به هر سایت یک اپ جدا نصب کند. ارزش سرویسی مثل فینگت این است که کاربر یک اپ دارد و با همان به همه‌ی سایت‌های متصل وارد می‌شود.

راه‌اندازی ورود با QR کد روی سایت با فینگت

در فینگت، صفحه‌ی QR، تشخیص موبایل و کامپیوتر، انقضای درخواست و هشدار شبکه همه سمت ما اجرا می‌شود. کاری که سمت سایت شما می‌ماند کوتاه است.

  1. ساخت حساب در پنل

    در پنل سرویس‌دهندگان ثبت‌نام می‌کنید؛ ورود به خود پنل هم با فینگت است و هزینه‌ای ندارد.

  2. ثبت سایت و تأیید دامنه

    دامنه را وارد می‌کنید و با گذاشتن یک فایل متنی در ریشه‌ی سایت، مالکیتش را ثابت می‌کنید. هر دامنه فقط به یک حساب تعلق می‌گیرد.

  3. تعیین آدرس بازگشت

    آدرسی را که کاربر بعد از تأیید به آن برمی‌گردد در پنل ثبت می‌کنید و کلید API سایت را برمی‌دارید.

  4. اضافه کردن دکمه

    در وردپرس با نصب افزونه‌ی فینگت، دکمه خودکار در فرم ورود ووکامرس ظاهر می‌شود و با شورت‌کد [finget_login] یا ابزارک هر صفحه‌ی دیگری را هم می‌گیرد. در سایت‌های دیگر یک لینک به finget.ir/auth و یک درخواست سمت سرور کافی است.

بعد از این چهار قدم، هر کاربری که روی دکمه بزند، اگر پشت کامپیوتر باشد QR می‌بیند و اگر با گوشی آمده باشد دکمه‌ی باز کردن اپ. لازم نیست سایت شما فرق این دو را بداند.

اشتباه‌هایی که ورود با بارکد را خراب می‌کند

QR بدون انقضا

اگر کد ورود ساعت‌ها معتبر بماند، عکس گرفتن از آن کافی است. درخواست ورود باید چند دقیقه‌ای منقضی شود و فقط یک بار پذیرفته شود.

نشان دادن QR به کاربر موبایلی

کاربری که با گوشی آمده نمی‌تواند صفحه‌ی خودش را اسکن کند. اگر جایگزین موبایلی نگذارید، بخش بزرگی از کاربران را از دست می‌دهید.

تأیید بدون نمایش نام سایت

اگر اپ فقط بگوید «ورود را تأیید می‌کنید؟» و نگوید به کجا، کاربر راهی برای تشخیص صفحه‌ی جعلی ندارد.

اعتماد به جواب مرورگر

سرور سایت باید اطلاعات کاربر را خودش با کلید API از سرویس ورود بگیرد. اگر به چیزی که مرورگر می‌گوید اعتماد کنید، هر کسی می‌تواند جواب جعلی بسازد.

حذف کامل روش قبلی

کاربرانی که هنوز اپ را ندارند باید بتوانند مثل قبل وارد شوند. دکمه‌ی QR کنار فرم فعلی قرار بگیرد، نه به‌جای آن.

لاگین با کیو آر در عمل؛ سه سناریوی نمونه

سناریوی نمونه

پنل حسابداری یک شرکت پخش

کارمندان یک شرکت پخش هر روز صبح از کامپیوترهای مشترک وارد پنل می‌شدند و رمزها روی برگه‌ی یادداشت کنار مانیتور چسبیده بود. با فعال شدن ورود با QR کد، رمزها کنار گذاشته شد؛ هر کارمند با گوشی خودش وارد می‌شود و اگر کسی از شرکت برود، دسترسی‌اش با حذف حساب قطع می‌شود، نه با عوض کردن رمز مشترک.

سناریوی نمونه

فروشگاه لوازم الکترونیکی

بیشتر خریدهای سنگین این فروشگاه از روی کامپیوتر انجام می‌شود، چون مشتری‌ها می‌خواهند مشخصات را با جزئیات مقایسه کنند. پیش از این، هر ورود یک کد پیامکی داشت که گاهی دیر می‌رسید و مشتری را وسط پرداخت معطل می‌کرد. حالا مشتری پشت کامپیوتر کد را اسکن می‌کند و هزینه‌ی پیامک ورود هم از صورت‌حساب ماهانه حذف شده است.

سناریوی نمونه

سامانه‌ی آموزش آنلاین

دانشجویان کلاس‌های آنلاین را روی لپ‌تاپ می‌دیدند و رمز حساب را با هم‌کلاسی‌ها شریک می‌شدند. با ورود از طریق اسکن QR، هر ورود به تأیید روی گوشی صاحب حساب نیاز دارد و اشتراک حساب عملاً سخت شده است، بدون این‌که ورود برای خود دانشجو سخت‌تر شود.

بعد از اسکن QR برای ورود: کانالی که باز می‌ماند

وقتی کاربر یک بار با فینگت به سایت شما وصل شد، رابطه به لحظه‌ی ورود محدود نمی‌ماند. همان اپی که ورود را تأیید کرد، می‌تواند اعلان‌های سایت شما را هم دریافت کند؛ وضعیت سفارش، یادآوری، هشدار امنیتی یا پیام پشتیبانی. این اعلان‌ها از پنل یا با API فرستاده می‌شوند و مثل پیامک برای هر بار ارسال هزینه ندارند.

پیام تبلیغاتی فقط برای کاربرانی فرستاده می‌شود که خودشان اجازه داده‌اند و هر وقت بخواهند می‌توانند اجازه را پس بگیرند. هر سایت هم فقط کاربرانی را می‌بیند که خودشان به آن وصل شده‌اند. اپ فینگت فعلاً برای اندروید منتشر شده و از صفحه‌ی دانلود در دسترس است. فهرست بقیه‌ی راهکارها و راهنماها در صفحه‌ی راهکارهای فینگت جمع شده است.

پرسش‌های متداول درباره ورود با QR کد

ورود با QR کد بدون اینترنت گوشی کار می‌کند؟

نه. گوشی برای فرستادن تأیید به سرور به اینترنت نیاز دارد، چه وای‌فای چه اینترنت همراه. در عوض به شبکه‌ی پیامک و آنتن‌دهی اپراتور وابسته نیست.

اگر کسی از QR صفحه‌ی ورود من عکس بگیرد، می‌تواند وارد حسابم شود؟

خیر. QR فقط شناسه‌ی یک درخواست ورود موقت است و اطلاعاتی از حساب شما ندارد. تأیید باید از اپ قفل‌شده‌ی خود شما انجام شود و درخواست هم بعد از چند دقیقه منقضی می‌شود.

برای لاگین با کیو آر باید برای سایتم اپ موبایل بسازم؟

اگر از فینگت استفاده کنید، نه. کاربر با اپ فینگت اسکن می‌کند و همان اپ برای همه‌ی سایت‌های متصل کار می‌کند. سمت شما فقط یک دکمه و یک درخواست API است.

کاربری که با موبایل وارد سایت شده، QR را چطور اسکن کند؟

لازم نیست اسکن کند. صفحه‌ی ورود فینگت تشخیص می‌دهد کاربر روی گوشی است و به‌جای QR دکمه‌ی باز کردن اپ را نشان می‌دهد.

ورود با QR کد از کد پیامکی امن‌تر است؟

در بیشتر حالت‌ها بله، چون چیزی وجود ندارد که کاربر تایپ کند یا با فریب به کسی بگوید. ولی کاربر باید پیش از تأیید ببیند ورود برای کدام سایت است؛ به همین دلیل اپ فینگت نام سایت را نشان می‌دهد و در شبکه‌ی متفاوت هشدار می‌دهد.

هزینه‌ی ورود با QR کد فینگت چقدر است؟

رایگان. ثبت‌نام در پنل، اتصال سایت و ورودهای نامحدود کاربران هزینه‌ای ندارد و برای هر ورود پیامکی فرستاده نمی‌شود.

سایت من بعد از اسکن QR چه اطلاعاتی از کاربر می‌گیرد؟

نام، شماره‌ی موبایل تأییدشده و یک شناسه‌ی یکتا که برای همان کاربر در سایت شما ثابت می‌ماند. کاربر پیش از تأیید می‌بیند چه چیزی به سایت داده می‌شود.