ورود با شماره موبایل در وب‌سایت؛ وقتی شماره‌ی کاربر کلید حساب اوست

ورود با شماره موبایل یعنی سایت به‌جای نام کاربری یا ایمیل، شماره‌ی موبایل را شناسه‌ی اصلی هر حساب قرار دهد و پیش از ورود، به روشی مطمئن بسنجد که شماره واقعاً در دست همان کسی است که آن را وارد کرده. این تصمیم ساده به نظر می‌رسد، اما روی همه‌چیز اثر می‌گذارد: ساختار پایگاه داده، فرم عضویت، پشتیبانی، امنیت و حتی هزینه‌ی ماهانه‌ی سایت. این صفحه برای صاحبان سایت و برنامه‌نویس‌هایی است که می‌خواهند این روش را درست طراحی کنند؛ از انتخاب راه تأیید شماره تا روزی که کاربر سیم‌کارتش را عوض می‌کند.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۲ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

ورود با شماره موبایل یعنی چه و چه چیزی را عوض می‌کند؟

ورود با شماره موبایل دو جزء جدا از هم دارد که اغلب با هم قاطی می‌شوند: «شناسه» و «اثبات». شناسه همان شماره است که می‌گوید کاربر کیست؛ اثبات روشی است که نشان می‌دهد این شخص واقعاً به آن شماره دسترسی دارد. پیامک فقط یکی از راه‌های اثبات است، نه خود روش.

این تفکیک مهم است، چون بسیاری از سایت‌ها خیال می‌کنند لاگین با موبایل الزاماً یعنی فرستادن کد پیامکی در هر ورود. در حالی که می‌شود شماره را شناسه نگه داشت و اثبات را با راه‌های دیگری انجام داد؛ مثلاً تأیید در اپی که شماره‌ی کاربر را از قبل تأیید کرده است. جزئیات خود روش پیامکی را در صفحه‌ی ورود با پیامک جدا بررسی کرده‌ایم؛ این‌جا تمرکز روی شماره به‌عنوان هویت است.

چه چیزی در سایت شما عوض می‌شود؟

  • فرم عضویت به یک خانه خلاصه می‌شود و دیگر رمزی ساخته نمی‌شود؛ نتیجه، ورود بدون رمز است.
  • ستون شماره در جدول کاربران باید یکتا و همیشه به یک شکل ذخیره شود.
  • صفحه‌ی «فراموشی رمز» حذف می‌شود، اما صفحه‌ی «شماره‌ام عوض شده» لازم می‌شود.
  • برای تماس با مشتری، دیگر شماره‌ای که در فرم سفارش تایپ شده کافی نیست؛ شماره‌ی تأییدشده در دسترس است.

شماره‌ی موبایل شناسه است و روش تأیید، اثبات؛ اگر این دو را جدا ببینید، انتخاب‌های بیشتری از «پیامک در هر ورود» خواهید داشت.

راه‌های تأیید شماره موبایل کاربر

تأیید شماره موبایل کاربر یعنی گرفتن نشانه‌ای که فقط صاحب سیم‌کارت یا گوشی می‌تواند بدهد. چند راه شناخته‌شده برای این کار وجود دارد و هرکدام ویژگی خودش را دارد.

کد پیامکی

رایج‌ترین راه. سایت یک کد کوتاه می‌فرستد و کاربر آن را تایپ می‌کند. همه‌جا کار می‌کند، اما هر بار هزینه دارد و به رسیدن پیامک وابسته است.

تماس صوتی خودکار

سامانه زنگ می‌زند و کد را با صدا می‌خواند. برای کسانی که پیامک دریافت نمی‌کنند یا تلفن ثابت دارند پشتیبان خوبی است، ولی کندتر و معمولاً گران‌تر از پیامک است.

لینک ورود پیامکی

به‌جای کد، یک لینک یک‌بارمصرف فرستاده می‌شود. تایپ حذف می‌شود اما اگر کاربر لینک را روی دستگاه دیگری باز کند، ورود در دستگاه اشتباه انجام می‌شود.

تأیید در اپ موبایل

اپی که شماره‌ی کاربر را یک بار تأیید کرده، ورود به سایت‌ها را با یک دکمه تأیید می‌کند. پیامکی برای هر ورود فرستاده نمی‌شود، ولی کاربر باید اپ را نصب داشته باشد.

رمز ثابت کنار شماره

شماره فقط نقش نام کاربری را دارد و کاربر رمز هم می‌سازد. همه‌ی مشکلات رمز عبور برمی‌گردد و فقط شکل نام کاربری عوض شده است.

ترکیب چند روش

بیشتر سایت‌های جاافتاده یک روش اصلی و یک روش پشتیبان دارند، مثلاً تأیید در اپ برای کسانی که اپ دارند و کد پیامکی برای بقیه.

مقایسه‌ی روش‌های احراز هویت با شماره موبایل

معیارکد پیامکیتماس صوتیتأیید در اپ
کار کاربرانتظار و تایپ کدجواب دادن تماس و تایپ کدیک تأیید در اپ
هزینه برای سایتیک پیامک در هر ورودیک تماس در هر ورودبا فینگت رایگان
وابستگیشبکه‌ی پیامک اپراتورشبکه‌ی تلفناینترنت گوشی
پیش‌نیازفقط سیم‌کارت روشنفقط سیم‌کارت روشننصب اپ روی گوشی
کاربر نام سایت را پیش از تأیید می‌بیند؟اگر در متن پیامک باشداگر در پیام صوتی گفته شودبله، در صفحه‌ی تأیید
ریسک گفتن کد به فریبکاروجود داردوجود داردکدی برای گفتن وجود ندارد

هیچ ستونی در همه‌ی ردیف‌ها برنده نیست. کد پیامکی دسترس‌پذیرترین است و تأیید در اپ کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین. به همین دلیل منطقی‌ترین طراحی برای احراز هویت با شماره موبایل این است که یکی را اصلی و دیگری را پشتیبان بگذارید. اگر بیشتر نگران هزینه‌ی پیامک هستید، مقایسه‌ی کامل گزینه‌ها در صفحه‌ی جایگزین کد پیامکی ورود آمده است.

یکدست کردن شماره پیش از ذخیره؛ کاری که نباید فراموش شود

یک شماره را کاربران به ده شکل تایپ می‌کنند: با صفر اول، بدون صفر، با ‎+98، با ‎0098، با فاصله و خط تیره، با ارقام فارسی یا عربی. اگر سایت این‌ها را یکی نکند، یک نفر چند حساب پیدا می‌کند و جست‌وجوی مشتری در پنل مدیریت بی‌نتیجه می‌ماند. قاعده ساده است: پیش از هر جست‌وجو و هر ذخیره، شماره را به یک شکل واحد درآورید.

نمونه‌ی تابع یکدست‌سازی شماره (جاوااسکریپت)
function normalizeIranMobile(input) {
  // ارقام فارسی و عربی را لاتین کن و هر چیزی جز رقم را دور بریز
  const digits = String(input)
    .replace(/[۰-۹]/g, (d) => '۰۱۲۳۴۵۶۷۸۹'.indexOf(d))
    .replace(/[٠-٩]/g, (d) => '٠١٢٣٤٥٦٧٨٩'.indexOf(d))
    .replace(/\D/g, '')

  // پیش‌شماره‌ی کشور را به صفر اول تبدیل کن
  let n = digits
  if (n.startsWith('0098')) n = '0' + n.slice(4)
  else if (n.startsWith('98')) n = '0' + n.slice(2)
  else if (n.startsWith('9')) n = '0' + n

  // شماره‌ی همراه ایران: ۱۱ رقم که با ۰۹ شروع می‌شود
  return /^09\d{9}$/.test(n) ? n : null
}

normalizeIranMobile('+98 912 123 4567') // '09121234567'
normalizeIranMobile('۰۹۱۲۱۲۳۴۵۶۷')       // '09121234567'

شکل نهایی می‌تواند ‎09… یا ‎+989… باشد؛ مهم این است که در کل سیستم فقط یکی باشد. بعد از یکدست‌سازی، روی ستون شماره قید یکتایی بگذارید تا پایگاه داده خودش جلوی حساب تکراری را بگیرد. اگر سایتتان وردپرسی است، جزئیات همین کار در افزونه‌ها را در راهنمای ورود با شماره موبایل در وردپرس بخوانید.

ورود با موبایل در سایت چه داده‌ای باید نگه دارد؟

ورود با موبایل در سایت داده‌ی زیادی لازم ندارد، اما چند فیلد کوچک تفاوت بزرگی در پشتیبانی و امنیت می‌سازد. جدول کاربران حداقل باید بداند شماره چیست، کی تأیید شده و از چه راهی.

فیلدهایی که ارزش اضافه کردن دارند

  • شماره‌ی یکدست‌شده با قید یکتایی، به‌عنوان شناسه‌ی ورود.
  • زمان آخرین تأیید شماره؛ اگر شماره‌ای سال‌هاست تأیید نشده، شاید دیگر مال همان کاربر نباشد.
  • روش تأیید، مثلاً پیامک یا اپ؛ برای بررسی شکایت‌ها و برای تصمیم‌گیری درباره‌ی روش‌های بعدی به کار می‌آید.
  • یک شناسه‌ی داخلی جدا از شماره؛ سفارش‌ها و پرداخت‌ها به این شناسه وصل شوند، نه مستقیم به شماره، تا تغییر شماره همه‌چیز را نشکند.

آخرین بند از همه مهم‌تر است. اگر شماره را کلید اصلی جدول کنید و سفارش‌ها را به آن گره بزنید، روزی که کاربر شماره‌اش را عوض کند باید ده جدول را دستی اصلاح کنید. شماره باید «راه ورود» باشد، نه «هویت درونی» حساب.

کمینه‌گرایی در داده

وقتی شماره را دارید، وسوسه می‌شوید اطلاعات بیشتری هم بخواهید. هر فیلد اضافه در فرم ورود، بخشی از کاربران را پشیمان می‌کند و هر داده‌ی اضافه در پایگاه داده، مسئولیت حفاظت بیشتری می‌آورد. نام و شماره برای بیشتر سایت‌ها کافی است؛ بقیه را وقتی بخواهید که واقعاً لازم شده است، مثلاً آدرس در لحظه‌ی اولین سفارش.

چرخه‌ی عمر حسابی که با شماره ساخته شده

طراحی خوب فقط روز اول را نمی‌بیند. حسابی که با شماره ساخته می‌شود، در طول سال‌ها چند لحظه‌ی حساس را پشت سر می‌گذارد که هرکدام به تصمیمی از پیش نیاز دارند.

  1. روز اول

    ساخت حساب

    کاربر شماره را وارد و تأیید می‌کند. حساب فقط بعد از تأیید موفق ساخته می‌شود، نه با تایپ شماره.

  2. هفته‌های بعد

    ورودهای تکراری

    کاربر از دستگاه‌های مختلف برمی‌گردد. طول نشست و روش تأیید تعیین می‌کند هر بار چقدر زحمت و هزینه دارد.

  3. تعویض گوشی

    دستگاه تازه، همان شماره

    اگر تأیید وابسته به سیم‌کارت باشد مشکلی پیش نمی‌آید؛ اگر وابسته به اپ باشد، کاربر اپ را روی گوشی تازه نصب و شماره را دوباره تأیید می‌کند.

  4. تعویض شماره

    شماره‌ی تازه، همان آدم

    کاربر باید بتواند وقتی هنوز وارد حساب است، شماره‌ی جدید را تأیید و جایگزین کند. اگر شماره‌ی قدیمی را از دست داده، راه بازیابی به کمک پشتیبانی لازم است.

  5. سال‌ها بعد

    شماره‌ی رهاشده

    سیم‌کارتی که مدت طولانی استفاده نشود ممکن است روزی به شخص دیگری واگذار شود. حساب‌هایی که مدت‌ها فعالیت نداشته‌اند، پیش از نمایش اطلاعات حساس بهتر است دوباره تأیید شوند.

اشتباه‌هایی که لاگین با موبایل را شکننده می‌کند

ساختن حساب پیش از تأیید

اگر با تایپ هر شماره یک رکورد ساخته شود، هر کسی می‌تواند به نام شماره‌ی دیگران حساب باز کند و فهرست کاربران شما بی‌اعتبار می‌شود.

نمایش «این شماره ثبت‌نام نکرده»

پیامی که فاش کند یک شماره در سایت شما حساب دارد یا نه، به هر کسی اجازه می‌دهد فهرست مشتریان را حدس بزند. یک پیام یکسان برای هر دو حالت امن‌تر است.

شماره به‌عنوان کلید اصلی

وصل کردن مستقیم سفارش‌ها و پرداخت‌ها به شماره، تغییر شماره را به یک عملیات پرخطر تبدیل می‌کند.

وصل کردن خودکار حساب مدیر

اگر حساب مدیر سایت هم مثل بقیه فقط با شماره باز شود، هر ضعفی در تأیید شماره مستقیم به پیشخوان مدیریت می‌رسد. حساب‌های مدیر باید جدا و با احتیاط بیشتر مدیریت شوند.

نداشتن راه پشتیبان

کاربری که خارج از کشور است یا پیامک دریافت نمی‌کند، اگر فقط یک راه ورود داشته باشد پشت در می‌ماند.

نشان دادن کامل شماره در صفحه‌ها

در پروفایل، فاکتور و ایمیل‌ها بخشی از شماره را بپوشانید؛ شماره‌ی کامل در صفحه‌ای که شاید دیگران ببینند، داده‌ی حساس است.

دو سناریوی نمونه از طراحی ورود با شماره

سناریوی نمونه

کلینیک با نوبت‌دهی آنلاین

فرض کنید یک کلینیک دندان‌پزشکی سامانه‌ی نوبت‌دهی دارد و بیمارها سالی چند بار برای رزرو یا دیدن نسخه وارد می‌شوند. ورود با شماره‌ی موبایل برای این کلینیک طبیعی است، چون منشی به هر حال با همین شماره تماس می‌گیرد. طراح سامانه سفارش‌ها را به شناسه‌ی داخلی بیمار وصل می‌کند، نه به شماره، تا اگر بیماری شماره‌اش را عوض کرد، سابقه‌ی درمانش از دست نرود.

سناریوی نمونه

بازارچه‌ی اینترنتی صنایع دستی

حالا بازارچه‌ای را تصور کنید که هم فروشنده دارد و هم خریدار، و فروشنده‌ها هر روز چند بار برای ثبت محصول و پاسخ به سفارش‌ها وارد پنل می‌شوند. برای خریدارها کد پیامکی کافی است، اما برای فروشنده‌ها پیامک هر ورود هم کند است و هم پرهزینه. مدیر بازارچه دکمه‌ی تأیید در اپ را کنار فرم شماره می‌گذارد؛ فروشنده‌هایی که اپ را نصب کرده‌اند با یک لمس وارد می‌شوند و شماره‌ی تأییدشده‌شان هم در اختیار بازارچه می‌ماند.

ورود بدون رمز با شماره‌ی تأییدشده، بدون پیامک هر ورود

فینگت شماره را شناسه نگه می‌دارد و اثبات را به اپ می‌سپارد. کاربر یک بار هنگام ثبت‌نام در اپ فینگت شماره‌اش را با کد پیامکی تأیید می‌کند و از آن به بعد ورود به هر سایت متصل فقط یک تأیید در اپ است. راه‌اندازی سمت سایت شما چند قدم کوتاه دارد.

  1. ثبت‌نام در پنل سرویس‌دهندگان

    بدون کارت بانکی و بدون هزینه؛ ورود به خود پنل هم با فینگت انجام می‌شود.

  2. افزودن سایت و اثبات مالکیت دامنه

    یک فایل متنی در ریشه‌ی سایت قرار می‌دهید. هر دامنه فقط می‌تواند به یک حساب تعلق داشته باشد.

  3. ثبت آدرس بازگشت و گرفتن کلید API

    آدرسی که کاربر بعد از تأیید به آن برمی‌گردد را مشخص می‌کنید و کلید سایت را برمی‌دارید.

  4. قرار دادن دکمه‌ی ورود

    در وردپرس و ووکامرس افزونه دکمه را خودکار در فرم ورود ووکامرس می‌گذارد و برای بقیه‌ی صفحه‌ها کد کوتاه و ابزارک دارد. در سایت‌های دیگر، دکمه به finget.ir/auth با شناسه‌ی سایت لینک می‌شود.

  5. گرفتن اطلاعات کاربر سمت سرور

    سایت کد کوتاه‌عمری را که در بازگشت می‌گیرد، با کلید API به سرور فینگت می‌فرستد و نام، شماره‌ی موبایل تأییدشده و شناسه‌ی ثابت کاربر را دریافت می‌کند.

شناسه‌ی کاربری که فینگت برمی‌گرداند برای هر کاربر در سایت شما ثابت می‌ماند؛ می‌توانید آن را همان شناسه‌ی داخلی جدا از شماره بدانید که بالاتر توصیه کردیم. افزونه‌ی وردپرس کاربرانی را که با همان شماره از قبل حساب دارند به حساب خودشان وصل می‌کند و حساب‌های مدیر را هرگز خودکار وصل نمی‌کند.

حریم خصوصی کاربر و تصمیم نهایی برای سایت شما

شماره‌ی موبایل داده‌ی شخصی است و کاربر حق دارد بداند به چه کسی داده می‌شود. در فینگت، کاربر پیش از تأیید هر ورود نام سایت و اطلاعاتی را که به آن می‌رسد می‌بیند. هر سایت فقط کاربرانی را می‌بیند که خودشان به آن وصل شده‌اند و اپ فینگت با الگو قفل است، اثر انگشت را به انتخاب کاربر می‌پذیرد و با هر بار بیرون رفتن از اپ دوباره قفل می‌شود. اگر درخواست ورود از شبکه‌ای متفاوت با شبکه‌ی گوشی ساخته شده باشد، اپ پیش از تأیید هشدار می‌دهد. جزئیات بیشتر در سیاست حریم خصوصی فینگت آمده است.

پس کدام روش را انتخاب کنیم؟

اگر سایت شما کم‌رفت‌وآمد است و کاربرانش گاه‌به‌گاه می‌آیند، ورود با شماره موبایل و کد پیامکی ساده‌ترین شروع است. اگر کاربران مرتب برمی‌گردند یا هزینه‌ی پیامک برایتان مهم شده، تأیید در اپ را کنار کد پیامکی بگذارید تا هر کس راه راحت‌تر خودش را داشته باشد. در هر دو حالت، یکدست کردن شماره، شناسه‌ی داخلی جدا و برنامه برای تغییر شماره را از روز اول در طراحی بگذارید.

اپ فینگت فعلاً برای اندروید منتشر شده و از صفحه‌ی دانلود فینگت در دسترس است. برای دیدن بقیه‌ی راهنماها درباره‌ی ورود، امنیت و اعلان، به فهرست راهکارهای فینگت سر بزنید.

پرسش‌های متداول درباره ورود با شماره موبایل

ورود با شماره موبایل همان ورود با پیامک است؟

نه لزوماً. شماره‌ی موبایل شناسه‌ی حساب است و پیامک فقط یکی از راه‌های اثبات مالکیت آن. می‌شود با همان شماره و بدون پیامک هر ورود، از طریق تأیید در اپ وارد شد.

اگر کاربر شماره‌اش را عوض کند، حسابش از دست می‌رود؟

اگر سایت از اول برایش برنامه داشته باشد، نه. کاربر وقتی هنوز وارد است شماره‌ی تازه را تأیید و جایگزین می‌کند و چون سفارش‌ها به شناسه‌ی داخلی وصل‌اند، سابقه‌اش حفظ می‌شود.

شماره را با ‎09 ذخیره کنیم یا با ‎+98؟

فرقی ندارد، به شرط آن‌که در کل سیستم فقط یک شکل باشد. هر ورودی را پیش از جست‌وجو و ذخیره به همان شکل تبدیل کنید و ستون شماره را یکتا کنید.

لاگین با موبایل برای کاربران خارج از کشور هم کار می‌کند؟

با کد پیامکی ممکن است دشوار باشد، چون سیم‌کارت ایرانی در سفر همیشه پیامک نمی‌گیرد. تأیید در اپ فقط به اینترنت گوشی نیاز دارد و در این حالت راه پشتیبان خوبی است.

سایت من از فینگت چه اطلاعاتی می‌گیرد؟

نام، شماره‌ی موبایل تأییدشده و یک شناسه‌ی ثابت برای همان کاربر در سایت شما. کاربر پیش از تأیید این موارد را می‌بیند.

ورود با فینگت برای سایت هزینه دارد؟

خیر. ثبت‌نام در پنل، اتصال سایت و ورود و ثبت‌نام نامحدود کاربران رایگان است و برای هر ورود پیامکی فرستاده نمی‌شود.

کاربر برای ورود با فینگت چه چیزی لازم دارد؟

گوشی اندرویدی با اپ فینگت که یک بار شماره‌اش در آن تأیید شده باشد. اپ از کافه‌بازار، مایکت یا صفحه‌ی دانلود فینگت در دسترس است.