ورود با پیامک چیست و ثبت‌نام با کد پیامکی در سایت چطور کار می‌کند؟

ورود با پیامک روشی است که در آن کاربر فقط شماره‌ی موبایلش را وارد می‌کند، سایت یک کد چندرقمی و کوتاه‌عمر به همان شماره پیامک می‌کند و کاربر با تایپ کد وارد حسابش می‌شود؛ اگر حسابی نداشته باشد، همان لحظه حساب ساخته می‌شود. این روش امروز در بیشتر فروشگاه‌ها و سرویس‌های ایرانی جای رمز عبور را گرفته است. در این راهنما می‌بینید این فرایند پشت صحنه چه مراحلی دارد، هزینه‌اش چطور حساب می‌شود، کجا خوب جواب می‌دهد، کجا گیر می‌کند و اگر روزی خواستید تعداد پیامک‌های ورود را کم کنید، چه گزینه‌هایی دارید.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۴ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

ورود با پیامک دقیقاً یعنی چه؟

ورود با پیامک یعنی «داشتن سیم‌کارت» جای «دانستن رمز» را می‌گیرد. سایت فرض می‌کند کسی که کد فرستاده‌شده به یک شماره را در اختیار دارد، صاحب همان شماره است و بنابراین صاحب حسابی است که به آن شماره گره خورده است.

در عمل این روش دو کار را با یک فرم انجام می‌دهد. اگر شماره در پایگاه داده‌ی سایت وجود داشته باشد، کاربر وارد حساب قبلی‌اش می‌شود؛ اگر نباشد، یک حساب تازه با همان شماره ساخته می‌شود. به همین دلیل بیشتر سایت‌ها دیگر دو دکمه‌ی جدا برای ورود و عضویت ندارند و فقط یک خانه‌ی شماره‌ی موبایل نشان می‌دهند. ثبت نام با پیامک در واقع همان ورود است که برای اولین بار اتفاق می‌افتد.

چرا در ایران این‌قدر رایج شد؟

تقریباً همه‌ی کاربران ایرانی گوشی و سیم‌کارت دارند، اما خیلی‌ها ایمیل فعال ندارند یا آن را مرتب چک نمی‌کنند. شماره‌ی موبایل برای فروشگاه هم ارزش دارد: تحویل سفارش، تماس پیک و پیگیری مرجوعی همه به آن نیاز دارند. پس وقتی سایت به هر حال شماره را می‌خواهد، منطقی به نظر می‌رسد که همان شماره کلید ورود هم باشد. لاگین با شماره موبایل از این نگاه یک انتخاب طبیعی بود، نه یک مد زودگذر.

ورود با پیامک رمز عبور را حذف می‌کند، اما اعتماد را به شبکه‌ی پیامک اپراتور منتقل می‌کند؛ هر چیزی که آن شبکه را کند یا قطع کند، ورود را هم کند یا قطع می‌کند.

مسیر یک کد تأیید از دکمه‌ی «ارسال کد» تا ورود کاربر

از دید کاربر فقط دو صفحه وجود دارد: یکی برای شماره و یکی برای کد. پشت این دو صفحه، سرور سایت و سرویس پیامک چند کار را باید به ترتیب و درست انجام دهند.

  1. ۱

    دریافت و یکدست کردن شماره

    سرور شماره را می‌گیرد، ارقام فارسی را به لاتین تبدیل می‌کند، پیش‌شماره‌ی ‎+98 یا صفر اول را یکدست می‌کند و بررسی می‌کند واقعاً یک شماره‌ی موبایل معتبر باشد.

  2. ۲

    کنترل سرعت درخواست

    پیش از هر ارسال، سرور می‌سنجد این شماره یا این آدرس IP در چند دقیقه‌ی گذشته چند بار کد خواسته است تا کسی نتواند با یک اسکریپت هزاران پیامک روی حساب سایت بفرستد.

  3. ۳

    ساخت کد تصادفی

    یک عدد چهار تا شش‌رقمی با مولد تصادفی امن ساخته می‌شود. خود کد ذخیره نمی‌شود؛ نسخه‌ی درهم‌سازی‌شده‌ی آن همراه با زمان انقضا و شمارنده‌ی تلاش نگه داشته می‌شود.

  4. ۴

    ارسال از طریق پنل پیامکی

    سرور با وب‌سرویس پنل پیامکی تماس می‌گیرد. معمولاً کد در قالبی از پیش تعریف‌شده (الگو) جا می‌گیرد و از خط خدماتی ارسال می‌شود.

  5. ۵

    انتظار و ارسال دوباره

    صفحه یک شمارش معکوس نشان می‌دهد. اگر کد نرسید، کاربر بعد از پایان زمان می‌تواند دوباره درخواست کند؛ هر درخواست دوباره یعنی یک پیامک دیگر.

  6. ۶

    بررسی کد و ساخت نشست

    کاربر کد را تایپ می‌کند، سرور آن را با نسخه‌ی ذخیره‌شده مقایسه می‌کند، کد را باطل می‌کند و نشست ورود را می‌سازد یا اگر شماره تازه است، حساب جدید ایجاد می‌کند.

جزئیات مرحله‌ی سوم و چهارم، یعنی ساخت و ارسال خود رمز یک‌بارمصرف، موضوع جداگانه‌ای است که در راهنمای پیامک OTP و رمز یک‌بارمصرف با جزئیات فنی بیشتر آمده است. این‌جا تمرکز روی تجربه‌ی کامل ورود و ثبت‌نام است.

ثبت نام با پیامک؛ وقتی ورود و عضویت یکی می‌شوند

بزرگ‌ترین هدیه‌ی ورود پیامکی به صاحبان سایت، کوتاه شدن فرم عضویت است. در فرم قدیمی، کاربر باید نام کاربری انتخاب می‌کرد، ایمیل می‌داد، رمزی با شرط‌های عجیب می‌ساخت و بعد منتظر ایمیل فعال‌سازی می‌ماند. در ثبت‌نام پیامکی در سایت، همه‌ی این مراحل به یک شماره و یک کد خلاصه می‌شود.

اما این سادگی چند تصمیم طراحی را به گردن شما می‌گذارد که بهتر است از اول درباره‌شان فکر کنید:

  • نام کاربر را کی بپرسید؟ اگر در همان لحظه‌ی اول بپرسید، فرم دوباره بلند می‌شود. اگر نپرسید، حساب‌هایی خواهید داشت که فقط یک شماره‌اند و در پنل مدیریت قابل تشخیص نیستند.
  • حساب‌های قدیمی با ایمیل و رمز چه می‌شوند؟ کاربری که سال‌ها پیش با ایمیل عضو شده، ممکن است حالا با شماره بیاید و ناخواسته حساب دوم بسازد.
  • اگر کاربر شماره‌اش را عوض کند، چطور به حسابش برگردد؟ وقتی شماره تنها کلید است، گم شدن آن یعنی گم شدن حساب.
  • حساب ساخته‌شده ولی هرگز تأییدنشده را چه می‌کنید؟ حسابی که کد آن هیچ‌وقت وارد نشده نباید در فهرست مشتریان ثبت شود.

پاسخ این سؤال‌ها به نوع سایت بستگی دارد، ولی یک قاعده تقریباً همیشه درست است: تا کد درست وارد نشده، هیچ رکوردی به اسم «کاربر» نسازید. در غیر این صورت هر کسی با تایپ شماره‌ی دیگران، فهرست کاربران شما را پر از حساب‌های جعلی می‌کند.

واژه‌هایی که در لاگین پیامکی زیاد می‌شنوید

وقتی با پنل پیامکی یا برنامه‌نویس سایت درباره‌ی ورود صحبت می‌کنید، چند اصطلاح مدام تکرار می‌شود. دانستن معنای دقیقشان کمک می‌کند تصمیم بهتری بگیرید.

OTP
رمز یک‌بارمصرف؛ همان کد کوتاهی که فقط یک بار و برای چند دقیقه معتبر است.
ارسال با الگو (پترن)
متنی که از قبل در پنل پیامکی ثبت و تأیید شده و فقط جای کد در آن خالی است. سایت فقط کد را می‌فرستد و پنل متن کامل را می‌سازد.
خط خدماتی و خط تبلیغاتی
پیامک‌های اطلاع‌رسانی و کد تأیید معمولاً از خط خدماتی فرستاده می‌شوند. ارسال تبلیغاتی قواعد سخت‌تری دارد و باید امکان لغو (مثل «لغو ۱۱») داشته باشد.
لیست سیاه
فهرست شماره‌هایی که دریافت پیامک تبلیغاتی را بسته‌اند. اگر کد ورود از مسیر نادرست فرستاده شود، ممکن است به این شماره‌ها نرسد.
گزارش تحویل
وضعیتی که اپراتور درباره‌ی رسیدن یا نرسیدن پیامک برمی‌گرداند. بدون آن نمی‌دانید شکایت «کد نیامد» از کجاست.
پیامک چندبخشی
پیامک فارسی در هر بخش جای حدود هفتاد نویسه دارد؛ متن بلندتر چند پیامک حساب می‌شود و هزینه را چند برابر می‌کند.
تکمیل خودکار کد
ویژگی مرورگر و سیستم‌عامل که کد رسیده را خودش پیشنهاد می‌دهد. در فرم وب با autocomplete="one-time-code" فعال می‌شود.
SMS pumping
سوءاستفاده‌ای که در آن ربات‌ها پشت سر هم برای شماره‌های مختلف کد می‌خواهند تا اعتبار پنل پیامکی سایت را خالی کنند.

هزینه‌ی ورود با کد تایید پیامکی را چطور حساب کنیم؟

هزینه‌ی ورود با کد تایید پیامکی فقط «تعداد کاربران ضرب در قیمت یک پیامک» نیست. عدد واقعی از چند ضریب ساخته می‌شود که بیشترشان در نگاه اول دیده نمی‌شوند.

فرمول ساده‌ای که خودتان می‌توانید پر کنید

  • تعداد ورودهای ماهانه: نه تعداد کاربران، بلکه تعداد دفعاتی که کسی کد می‌خواهد. کاربری که هر هفته خرید می‌کند و نشستش منقضی می‌شود، ماهی چند بار کد می‌گیرد.
  • ضریب ارسال دوباره: بخشی از کاربران کد اول را دریافت نمی‌کنند یا دیر می‌بینند و دوباره درخواست می‌دهند. این عدد را از گزارش پنل پیامکی خودتان دربیاورید، نه از حدس.
  • تعداد بخش هر پیامک: اگر متن الگو طولانی باشد یا نام فروشگاه و لینک در آن بیاید، ممکن است دو بخش حساب شود.
  • تعرفه‌ی هر بخش: از قرارداد یا صفحه‌ی تعرفه‌ی پنل خودتان بخوانید؛ این عدد بین پنل‌ها و نوع خط فرق می‌کند.
  • درخواست‌های بی‌حاصل: کدهایی که ربات‌ها یا کاربران کنجکاو خواسته‌اند و هرگز وارد نشده‌اند.

حاصل‌ضرب این‌ها هزینه‌ی ماهانه‌ی ورود پیامکی است. نکته‌ی مهم این است که این هزینه با موفقیت شما رشد می‌کند: هر کمپین موفق، هر حراج و هر کاربر وفادار، پیامک بیشتری مصرف می‌کند. اگر می‌خواهید مقایسه‌ی کامل‌تری از هزینه‌ی پیامک در کل سایت ببینید، صفحه‌ی هزینه‌ی پیامک سایت و برای راهکارهای کاهش، راهنمای کاهش هزینه‌ی پیامک OTP را بخوانید.

نقاط قوت و ضعف ورود پیامکی در مقایسه با رمز عبور

معیارنام کاربری و رمزورود با پیامک
چیزی که کاربر باید به خاطر بسپاردرمز و گاهی نام کاربریهیچ؛ فقط شماره‌ی خودش
طول فرم عضویتچند خانه به‌علاوه‌ی شرط‌های رمزیک خانه و یک کد
هزینه‌ی هر ورودنزدیک صفردست‌کم یک پیامک
وابستگی به اپراتورنداردکامل؛ کندی شبکه یعنی کندی ورود
خطر استفاده از رمز لورفته در سایت دیگرجدیندارد
خطر فریب کاربر برای گفتن کدکاربر ممکن است رمز را در صفحه‌ی جعلی تایپ کندکاربر ممکن است کد را به تماس‌گیرنده‌ی فریبکار بگوید
ورود از خارج کشور یا با سیم‌کارت خاموشممکنسخت یا ناممکن
داده‌ی ارزشمند برای کسب‌وکارمعمولاً ایمیلشماره‌ی موبایل تأییدشده

این جدول نشان می‌دهد ورود پیامکی از نظر کاربر قدمی بزرگ رو به جلو بود، اما هزینه و وابستگی تازه‌ای ساخت. برای همین بحث امروز دیگر «رمز یا پیامک» نیست؛ سؤال این است که آیا می‌شود سادگی شماره‌ی موبایل را نگه داشت و وابستگی به پیامک هر ورود را کنار گذاشت. صفحه‌ی ورود بدون رمز عبور همین سؤال را از زاویه‌ی کلی بررسی می‌کند.

خطاهای رایج در پیاده‌سازی لاگین با شماره موبایل و پیامک

بیشتر شکایت‌های کاربران از ورود پیامکی به خود ایده برنمی‌گردد، بلکه به چند اشتباه پیاده‌سازی که بارها در سایت‌های مختلف تکرار می‌شوند.

ارسال کد از خط تبلیغاتی

اگر کد ورود به‌جای الگوی خدماتی از خط تبلیغاتی برود، شماره‌هایی که پیامک تبلیغاتی را بسته‌اند هرگز کد را نمی‌بینند و فکر می‌کنند سایت خراب است.

نبودن محدودیت درخواست

فرمی که بی‌حساب کد می‌فرستد، دیر یا زود هدف ربات‌ها می‌شود و یک شب کل اعتبار پنل پیامکی خالی می‌شود.

کد بی‌انقضا یا چندبارمصرف

کدی که ساعت‌ها معتبر بماند یا بعد از استفاده باطل نشود، با حدس زدن یا دیدن یک پیامک قدیمی قابل سوءاستفاده است.

تعداد تلاش نامحدود برای وارد کردن کد

کد چهاررقمی فقط ده هزار حالت دارد. بدون قفل شدن بعد از چند تلاش اشتباه، حدس زدنش برای یک اسکریپت کار سختی نیست.

متن طولانی و بی‌نام

پیامکی که نام سایت ندارد کاربر را مشکوک می‌کند و پیامکی که شعار تبلیغاتی دارد دو بخش حساب می‌شود. متن کوتاه با نام سایت و هشدار «این کد را به کسی ندهید» کافی است.

یکدست نکردن شماره

اگر ‎09121234567 و ‎+989121234567 و همان شماره با ارقام فارسی سه رکورد جدا بسازند، یک کاربر سه حساب خواهد داشت.

اگر کاربرانتان مدام می‌گویند کد را دریافت نکرده‌اند، علت‌ها و راه بررسی‌شان را در راهنمای کد تایید نمی‌آید قدم‌به‌قدم مرور کرده‌ایم.

چک‌لیست یک صفحه‌ی ورود پیامکی سالم

اگر تصمیم گرفته‌اید ورود با پیامک را نگه دارید یا تازه راه بیندازید، این فهرست را کنار برنامه‌نویستان بگذارید. هر بندی که تیک نخورد، یا هزینه می‌سازد یا کاربر را فراری می‌دهد.

  • صفحه‌کلید عددی خانه‌ی شماره و کد با inputmode="numeric" باز شوند تا کاربر موبایلی مجبور به عوض کردن صفحه‌کلید نشود.
  • پذیرش هر شکل شماره شماره با صفر، بدون صفر، با ‎+98 و با ارقام فارسی همه پذیرفته و به یک شکل ذخیره شوند.
  • شمارش معکوس روشن کاربر ببیند چند ثانیه دیگر می‌تواند دوباره کد بخواهد؛ دکمه‌ی فعالِ بی‌حساب فقط پیامک هدر می‌دهد.
  • امکان اصلاح شماره در صفحه‌ی کد، لینکی برای برگشت و اصلاح شماره باشد؛ بخش بزرگی از کدهای نرسیده به شماره‌ی اشتباه تایپ‌شده رفته‌اند.
  • تکمیل خودکار ویژگی one-time-code فعال باشد تا گوشی کد رسیده را پیشنهاد دهد.
  • محدودیت برای شماره و IP هم تعداد درخواست هر شماره و هم تعداد درخواست هر آدرس در بازه‌ی زمانی محدود باشد.
  • ثبت گزارش تحویل برای هر ارسال، وضعیت تحویل از پنل گرفته و ذخیره شود تا پشتیبانی بتواند به شکایت‌ها جواب دقیق بدهد.
  • پیام خطای انسانی به‌جای «خطای ۴۰۳» بنویسید «کد اشتباه است؛ دو تلاش دیگر دارید».

ورود با پیامک برای چه سایتی مناسب است و برای چه سایتی نه؟

ورود پیامکی برای همه‌ی سایت‌ها یکسان جواب نمی‌دهد. الگوی رفت‌وآمد کاربران تعیین می‌کند این روش چقدر به‌صرفه و راحت است.

ورود پیامکی معقول است وقتی

  • کاربران گاه‌به‌گاه وارد می‌شوند، مثلاً سالی چند بار برای خرید یا رزرو.
  • نشست‌ها طولانی‌اند و کاربر بعد از یک بار ورود، هفته‌ها وارد می‌ماند.
  • تعداد کاربران کم است و هزینه‌ی پیامک در کل خرج سایت ناچیز است.
  • به هر حال برای سفارش‌ها پیامک خدماتی می‌فرستید و پنل فعال دارید.

ورود پیامکی دردسرساز است وقتی

  • کاربران هر روز یا چند بار در روز وارد می‌شوند، مثل پنل کارمندان یا سامانه‌ی آموزشی.
  • بخش زیادی از کاربران خارج از ایران‌اند یا سیم‌کارت ایرانی‌شان همیشه روشن نیست.
  • جهش ناگهانی ترافیک در حراج‌ها، پیامک‌ها را در صف اپراتور معطل می‌کند.
  • هزینه‌ی پیامک ورود در حال تبدیل شدن به یکی از ردیف‌های اصلی خرج ماهانه است.

دو سناریوی نمونه از ورود پیامکی و جایگزین آن

سناریوی نمونه

کتاب‌فروشی آنلاین کوچک

فرض کنید یک کتاب‌فروشی اینترنتی با چند صد مشتری ماهانه، ورود پیامکی دارد و نشست‌ها را سی روزه نگه می‌دارد. بیشتر مشتری‌ها ماهی یکی دو بار کد می‌گیرند و هزینه‌ی پیامک در برابر فروش چشمگیر نیست. برای چنین سایتی منطقی است ورود پیامکی بماند و فقط چک‌لیست بالا رعایت شود: الگوی خدماتی، محدودیت درخواست و متن کوتاه.

سناریوی نمونه

پنل سفارش عمده‌فروشی

حالا یک پنل سفارش عمده را تصور کنید که ده‌ها مغازه‌دار هر روز چند بار به آن سر می‌زنند و هر بار از گوشی‌های مختلف وارد می‌شوند. این‌جا هر روز صدها پیامک ورود فرستاده می‌شود و هر تأخیر اپراتور، ثبت سفارش را عقب می‌اندازد. مدیر این پنل می‌تواند ورود با تأیید در اپ را کنار ورود پیامکی بگذارد؛ مغازه‌دارهایی که اپ را نصب کرده‌اند بدون کد وارد می‌شوند و بقیه مثل قبل پیامک می‌گیرند.

نگه داشتن شماره‌ی موبایل، بدون پیامک برای هر ورود

آن‌چه صاحبان سایت از ورود پیامکی واقعاً می‌خواهند، شماره‌ی موبایل تأییدشده و فرم کوتاه است؛ خود پیامک فقط ابزاری بود برای رسیدن به این دو. فینگت همین دو چیز را بدون فرستادن پیامک برای هر ورود فراهم می‌کند.

کاربر یک بار، هنگام نصب اپ فینگت، شماره‌اش را با کد پیامکی تأیید می‌کند. از آن به بعد، وقتی روی دکمه‌ی «ورود با فینگت» در سایت شما می‌زند، پشت کامپیوتر یک QR می‌بیند و روی گوشی دکمه‌ی باز کردن اپ را. در اپ نام سایت شما و اطلاعاتی که به آن داده می‌شود را می‌بیند و تأیید می‌کند. سرور سایت شما نام، شماره‌ی موبایل تأییدشده و یک شناسه‌ی ثابت کاربر را دریافت می‌کند؛ درست همان چیزی که از لاگین با شماره موبایل انتظار داشتید.

بدون حذف روش فعلی

لازم نیست ورود پیامکی را خاموش کنید. دکمه‌ی فینگت کنار فرم فعلی قرار می‌گیرد و هر کاربری که اپ را دارد، راه بی‌پیامک را انتخاب می‌کند. در وردپرس و ووکامرس افزونه‌ی فینگت کاربران فعلی را که همان شماره را دارند به حساب قبلی‌شان وصل می‌کند تا حساب تکراری ساخته نشود؛ حساب‌های مدیر هیچ‌وقت خودکار وصل نمی‌شوند. ثبت‌نام در پنل، اتصال سایت و ورودهای نامحدود رایگان است.

برای مقایسه‌ی همه‌ی راه‌هایی که پیامک ورود را حذف یا کم می‌کنند، صفحه‌ی جایگزین پیامک ورود را ببینید. اگر سؤالتان بیشتر درباره‌ی طراحی ورود با شماره است تا خود پیامک، راهنمای ورود با شماره موبایل در وب‌سایت برای شماست. اپ فینگت فعلاً برای اندروید منتشر شده و از صفحه‌ی دانلود اپ فینگت در دسترس است.

پرسش‌های متداول درباره ورود با پیامک

ورود با پیامک امن است؟

از رمز عبور تکراری امن‌تر است، چون رمزی وجود ندارد که از سایت دیگری لو برود. ولی کاربر ممکن است با فریب، کد را به دیگری بگوید و سایت هم باید انقضای کوتاه، یک‌بارمصرف بودن کد و محدودیت تلاش را رعایت کند.

کد ورود چند رقمی باشد و چقدر معتبر بماند؟

رایج‌ترین انتخاب چهار تا شش رقم و اعتبار چند دقیقه‌ای است. کد شش‌رقمی حدس زدن را خیلی سخت‌تر می‌کند و چند دقیقه اعتبار برای کاربری که پیامک را با کمی تأخیر می‌بیند کافی است.

فرق ثبت نام با پیامک و ورود با پیامک چیست؟

در بیشتر سایت‌ها هیچ فرقی در فرم نیست. اگر شماره از قبل وجود داشته باشد کاربر وارد می‌شود و اگر نباشد حساب تازه ساخته می‌شود؛ ثبت‌نام همان اولین ورود است.

چرا کد پیامکی بعضی کاربران دیر می‌رسد یا نمی‌رسد؟

دلیل‌های رایج شماره‌ی اشتباه، ارسال از خط نامناسب، شلوغی شبکه‌ی اپراتور، پر بودن حافظه‌ی پیامک گوشی یا فیلتر پیامک‌های ناشناس است. گزارش تحویل پنل اولین جایی است که باید نگاه کنید.

هزینه‌ی ورود پیامکی سایت را چطور کم کنم؟

نشست‌ها را طولانی‌تر کنید، متن پیامک را در یک بخش نگه دارید، جلوی درخواست‌های رباتی را بگیرید و برای کاربرانی که اپ دارند روشی بدون پیامک مثل تأیید در اپ فینگت کنار فرم بگذارید.

اگر ورود با فینگت را اضافه کنم، کاربران فعلی حساب تازه می‌سازند؟

در افزونه‌ی وردپرس و ووکامرس نه. کاربری که شماره‌ی موبایلش با حساب قبلی یکی است، به همان حساب وصل می‌شود. فقط حساب‌های مدیر برای امنیت خودکار وصل نمی‌شوند.

فینگت پنل پیامکی است؟

خیر. فینگت پیامک نمی‌فرستد و پنل پیامکی نیست؛ ورود و ثبت‌نام را با تأیید در اپ انجام می‌دهد تا برای هر ورود پیامکی لازم نباشد.