طراحی فرم ورود و ثبت‌نام؛ قواعدی که کاربر را تا آخر مسیر نگه می‌دارد

یک طراحی فرم ورود خوب سه کار می‌کند: فقط چیزی می‌پرسد که واقعاً لازم است، کاربر را با خطای مبهم گیج نمی‌کند و روی گوشی بدون دردسر پر می‌شود. بیشتر فرم‌هایی که کاربر رهایشان می‌کند، از این سه جا ضربه می‌خورند، نه از رنگ یا قاب. این صفحه قواعد عملی طراحی صفحه لاگین و ثبت‌نام را به ترتیب می‌گوید: فیلدها، برچسب‌ها، کیبورد موبایل، پر شدن خودکار، پیام خطا، دسترسی‌پذیری، راست‌به‌چپ بودن و تعادل بین امنیت و سرعت. در پایان هم می‌بینید چرا بعضی سایت‌ها اصلاً فرم را حذف می‌کنند و یک دکمه می‌گذارند.

بروزرسانی: زمان مطالعه حدود ۱۲ دقیقه نوشته‌ی تیم فنی فینگت

طراحی فرم ورود چیست و هدفش چه باید باشد؟

طراحی فرم ورود یعنی تصمیم‌گیری درباره‌ی این‌که کاربر چه چیزی بنویسد، کجا بنویسد و اگر اشتباه کرد چه ببیند. هدفش یک چیز است: کاربر در کمترین زمان و با کمترین فکر وارد شود. زیبایی در درجه‌ی دوم است.

ورود و ثبت‌نام جایی است که کاربر هنوز به شما چیزی نداده و هر مانعی می‌تواند او را برگرداند. کسی که برای خرید آمده، حوصله‌ی یادگیری فرم شما را ندارد. پس معیار خوب بودن فرم یک عدد ساده است: چند درصد کسانی که شروع کردند، تمامش کردند؟ این عدد را باید خودتان روی سایتتان اندازه بگیرید.

ورود و ثبت‌نام دو فرم جدا نیستند

در بسیاری از سایت‌ها یک ورودی واحد کار هر دو را می‌کند: کاربر شماره‌اش را می‌زند، اگر حساب دارد وارد می‌شود و اگر ندارد حسابش ساخته می‌شود. این طرح یک پرسش اضافه را حذف می‌کند: «من قبلاً ثبت‌نام کرده بودم یا نه؟». کاربری که یادش نیست، لازم نیست حدس بزند.

اصل کار: برای هر فیلد از خودتان بپرسید «اگر این را نپرسم، چه چیزی خراب می‌شود؟». اگر جوابی نداشتید، فیلد را بردارید.

کدام فیلدها لازم است؟ فهرست حداقل‌ها برای ux فرم ثبت نام

در ux فرم ثبت نام، کوتاه‌ترین فرم معمولاً بهترین است. فیلدی را نگه دارید که بدون آن نتوانید کاربر را بشناسید یا کارتان را انجام دهید. بقیه را به بعد از ورود ببرید، جایی که کاربر دلیل پرسیدنش را می‌فهمد.

  • یک شناسه‌ی ورود شماره‌ی موبایل یا ایمیل، نه هر دو. اگر هر دو لازم است، یکی را بعداً و در لحظه‌ی مناسب بپرسید.
  • یک مدرک تأیید رمز عبور یا کد تأیید. هر دو را هم‌زمان نخواهید، مگر برای حساب‌های حساس.
  • نام را به بعد ببرید نام و نام خانوادگی برای ورود لازم نیست. هنگام ثبت آدرس یا پرداخت بپرسید که کاربر بداند چرا.
  • تکرار رمز را حذف کنید روی گوشی تایپ دوباره‌ی رمز خسته‌کننده است. به‌جایش دکمه‌ی «نمایش رمز» بگذارید تا کاربر خودش بررسی کند.
  • تیک قوانین را فشرده کنید یک جمله با لینک به قوانین و حریم خصوصی کافی است. قوانین را در صفحه‌ی ورود پخش نکنید.
  • فیلدهای اختیاری را نیاورید فیلدی که پر کردنش اجباری نیست، فقط نگاه کاربر را از دکمه‌ی اصلی دور می‌کند.

اگر هنوز بین رمز و شماره‌ی موبایل مردد هستید، مقایسه‌ی ورود با رمز یا موبایل به شما کمک می‌کند فیلد درست را انتخاب کنید. برای کوتاه کردن مسیر ثبت‌نام، ثبت‌نام سریع کاربران را هم ببینید.

برچسب، راهنما و متن دکمه؛ جزئیات کوچکی که بزرگ اثر می‌گذارند

متن‌های روی فرم همان رابط واقعی‌اند. اگر این متن‌ها روشن نباشند، زیباترین طراحی صفحه لاگین هم کاربر را گم می‌کند.

برچسب همیشه دیده شود

برچسب را بالای فیلد بگذارید. متنی که داخل فیلد است با اولین حرف تایپ‌شده ناپدید می‌شود و کاربر یادش می‌رود چه می‌نوشت.

نمونه فقط کمک باشد

متن خاکستری داخل فیلد، مثل «۰۹۱۲…»، فقط قالب را نشان می‌دهد. هیچ دستور مهمی را فقط در آن ننویسید.

دکمه کار را بگوید

به‌جای «ارسال» بنویسید «دریافت کد» یا «ورود». کاربر پیش از لمس باید بداند بعدش چه می‌شود.

یک دکمه‌ی اصلی

در هر صفحه فقط یک دکمه‌ی پررنگ. لینک‌هایی مثل «رمز را فراموش کردم» ساده و کوچک‌تر بمانند.

راهنمای رمز پیش از خطا

اگر رمز شرط دارد، همان زیر فیلد و پیش از تایپ بنویسید. کاربر نباید بعد از زدن دکمه، شرط را بفهمد.

زبان همان کاربر

عبارت‌های ساده و محاوره‌ای مؤدب بنویسید. «اعتبارسنجی ناموفق بود» را به «شماره یا کد درست نیست» تبدیل کنید.

کیبورد موبایل و پر شدن خودکار؛ بیشترین سرعتی که می‌شود گرفت

بیشتر کاربران ایرانی فرم را روی گوشی پر می‌کنند. اگر هنگام وارد کردن شماره، کیبورد حروف باز شود، کاربر باید دستی به صفحه‌ی اعداد برود. این یک خرابی کوچک است که صدها بار تکرار می‌شود.

مرورگرها با چند ویژگی ساده از شما حرف می‌شنوند. نوع فیلد و ویژگی‌های «inputmode» و «autocomplete» به مرورگر می‌گویند چه کیبوردی نشان بدهد و چه چیزی را خودش پر کند. اگر کاربر رمزساز یا اطلاعات ذخیره‌شده‌ی مرورگر دارد، با همین ویژگی‌ها فرم با یک لمس پر می‌شود.

مقایسه‌ی فیلد و تنظیم مناسبش

جدول تنظیمات هر فیلد در فرم ورود

فیلدنوع ورودیتنظیم پیشنهادینتیجه برای کاربر
شماره‌ی موبایلtelinputmode عددی، autocomplete=tel، جهت چپ‌به‌راستکیبورد عددی و شماره‌ی ذخیره‌شده پیشنهاد می‌شود
ایمیلemailautocomplete=emailکیبوردی با @ و پیشنهاد ایمیل
کد تأیید پیامکیtextinputmode عددی، autocomplete=one-time-codeکیبورد عددی و پیشنهاد کد از پیامک
رمز فعلیpasswordautocomplete=current-passwordرمزساز مرورگر رمز را پر می‌کند
رمز جدیدpasswordautocomplete=new-passwordمرورگر رمز قوی پیشنهاد می‌دهد
نام کاربریtextautocomplete=usernameرمزساز شناسه را درست جفت می‌کند

نمونه‌ی HTML پایین همین جدول را در عمل نشان می‌دهد. بقیه‌ی قواعد این صفحه روی همین پایه سوار می‌شود. اگر فرم شما فقط شماره و کد دارد، همین دو فیلد را درست تنظیم کنید و بخش بزرگی از خراب‌کاری روی گوشی از بین می‌رود.

نمونه‌ی کد یک فرم ورود با شماره موبایل

قطعه‌ی زیر ساختار حداقلی یک فرم شماره‌محور است. ساختار آن را به قالب سایت خودتان ببرید و ظاهرش را با CSS خودتان بسازید.

فرم ساده با تنظیمات درست
<!-- برچسب بالای فیلد است و با for به فیلد وصل می‌شود -->
<form action="/login" method="post" novalidate>
  <label for="phone">شماره موبایل</label>
  <!-- tel کیبورد شماره‌گیر را باز می‌کند؛ dir=ltr ارقام را درست می‌چیند -->
  <input id="phone" name="phone" type="tel" inputmode="numeric"
         autocomplete="tel" dir="ltr" aria-describedby="phone-hint" required>
  <p id="phone-hint">مثال: ۰۹۱۲۱۲۳۴۵۶۷</p>

  <!-- پیام خطا در این ناحیه می‌آید و ابزار صفحه‌خوان آن را اعلام می‌کند -->
  <p id="phone-error" role="alert"></p>

  <button type="submit">دریافت کد</button>
</form>

<!-- فیلد کد تأیید در مرحله‌ی بعد -->
<input name="code" type="text" inputmode="numeric"
       autocomplete="one-time-code" dir="ltr" maxlength="6">

پیام خطا در ux لاگین؛ بگویید چه شد و چه کنند

یک پیام خطای خوب سه چیز را می‌گوید: چه اتفاقی افتاد، علتش چیست و کاربر چه کند. در ux لاگین بیشترین نارضایتی از پیام‌هایی می‌آید که فقط می‌گویند «خطا رخ داد».

کنار خود فیلد، نه بالای صفحه

پیام را زیر فیلد مشکل‌دار بنویسید و رنگ قرمز را تنها نشانه قرار ندهید؛ کاربر کوررنگ هم باید بفهمد. یک علامت یا متن روشن کنار رنگ بگذارید. پس از خطا، مقدار تایپ‌شده را پاک نکنید تا کاربر مجبور نشود از اول بنویسد.

نمونه‌ی پیام‌های ضعیف و بهتر

  • ضعیف: «ورودی نامعتبر». بهتر: «شماره‌ی موبایل باید ۱۱ رقم و با ۰۹ شروع شود.»
  • ضعیف: «کد اشتباه است». بهتر: «کد درست نیست. دوباره بررسی کنید یا کد تازه بگیرید.»
  • ضعیف: «خطای سرور». بهتر: «اتصال برقرار نشد. اینترنتتان را ببینید و دوباره امتحان کنید.»
  • ضعیف: «کد منقضی شد». بهتر: «کد منقضی شده است. روی دریافت کد تازه بزنید.»

یک استثنا: امنیت

در ورود با رمز، نگویید «این ایمیل ثبت نشده است» یا «رمز غلط است» جداگانه. با این دو جمله، مهاجم می‌فهمد کدام ایمیل‌ها حساب دارند. پیام یکسان «شناسه یا رمز درست نیست» ایمن‌تر است. همین احتیاط در ورود پیامکی هم لازم است.

قاعده: پیام خطا باید کاربر را به قدم بعدی برساند، نه این‌که فقط شکست را اعلام کند.

دسترسی‌پذیری فرم ورود؛ برای همه‌ی کاربران

دسترسی‌پذیری فقط برای کاربران دارای معلولیت نیست. کسی که زیر نور آفتاب گوشی دارد، با یک دست تایپ می‌کند یا چشمش ضعیف شده، از همین قواعد سود می‌برد.

  • هر فیلد برچسب واقعی داشته باشد برچسب باید با ویژگی for به فیلد وصل شود تا لمس نوشته، فیلد را فعال کند و ابزار صفحه‌خوان آن را بخواند.
  • ترتیب Tab منطقی باشد کاربری که با صفحه‌کلید کار می‌کند باید از بالا به پایین و بدون پرش از فیلدها عبور کند.
  • کنتراست و اندازه‌ی کافی متن و کادر فیلد روی زمینه خوانا باشد. هدف لمسی دکمه‌ها حدود ۴۴ نقطه یا بزرگ‌تر باشد تا انگشت اشتباه نزند.
  • خطا فقط با رنگ نباشد کنار رنگ قرمز، متن یا علامت بگذارید و پیام را با aria-live یا role=alert اعلام کنید.
  • فوکوس دیده شود خط دور فیلد فعال را پنهان نکنید. کاربر باید همیشه بداند کجاست.
  • زمان کافی بدهید کد یک‌بارمصرف مهلت دارد، ولی کاربر آهسته هم باید فرصت تایپ داشته باشد. شمارنده‌ی روشن و دکمه‌ی دریافت دوباره بگذارید.

طراحی صفحه لاگین راست‌به‌چپ؛ جزئیاتی که فرم فارسی را می‌سازد

در فرم فارسی، چیدمان از راست شروع می‌شود، ولی شماره‌ی موبایل، ایمیل و کد عددی چپ‌به‌راست‌اند. اگر این دو را بدون فکر قاطی کنید، شماره‌ها در فیلد به هم می‌ریزند و علامت‌ها جابه‌جا می‌شوند. برای فیلد شماره و ایمیل جهت را چپ‌به‌راست بگذارید و برچسب را راست‌چین نگه دارید.

ارقام فارسی و انگلیسی

کاربر ممکن است کد را با ارقام فارسی بنویسد، چون کیبوردش فارسی است. سرور باید هر دو نوع رقم را بپذیرد و پیش از مقایسه به یک نوع تبدیل کند. اگر نپذیرد، کاربری که کد درست را وارد کرده خطا می‌بیند و فکر می‌کند سایت خراب است.

چند نکته‌ی دیگر

  • شماره‌ی موبایل را با و بدون صفر ابتدایی بپذیرید. کاربر ممکن است «۹۱۲…» یا «۰۹۱۲…» بنویسد.
  • فاصله و خط تیره‌ی اضافه را خودتان پاک کنید و کاربر را مجبور به اصلاح نکنید.
  • آیکن‌های جهت‌دار، مثل فلش «بعدی»، در صفحه‌ی راست‌به‌چپ برعکس می‌شوند.
  • فونت فارسی باید ارقام خوانا داشته باشد؛ ۴، ۵ و ۶ نباید با هم اشتباه شوند.

امنیت یا سرعت؟ تعادل در طراحی فرم ورود

هر مرحله‌ی امنیتی کمی اصطکاک می‌سازد. کار شما حذف همه‌ی اصطکاک نیست؛ اصطکاک را جایی بگذارید که ریسک واقعی هست و از جاهایی که فایده ندارد بردارید.

اصطکاک بگذارید وقتی

  • ورود از دستگاه یا مکان تازه انجام می‌شود.
  • کاربر می‌خواهد شماره، رمز یا اطلاعات پرداخت را عوض کند.
  • تعداد درخواست‌های ناموفق یا ارسال کد از یک شماره ناگهان زیاد شده است.
  • حساب مالی یا مدیریتی است؛ احراز هویت دومرحله‌ای اینجا ارزش دارد.

اصطکاک را بردارید وقتی

  • کاربر همان دستگاه قبلی را دارد و نشستش هنوز معتبر است.
  • فقط می‌خواهد محتوای عمومی را ببیند یا سبد خرید بسازد.
  • قانون رمز آن‌قدر پیچیده است که کاربر رمز را یادداشت می‌کند.
  • کپچا را برای همه می‌گذارید، در حالی که بهتر است فقط برای رفتار مشکوک بیاید.

برای محافظت از فرم در برابر ربات‌ها و ارسال انبوه کد، حمله‌ی پیامک‌بمبی و امنیت کد یک‌بارمصرف را ببینید. سقف تعداد درخواست برای هر شماره و هر دستگاه، بدون آزار کاربر عادی، بخش مهمی از همین تعادل است.

اشتباه‌های رایج در طراحی صفحه ورود

غیرفعال کردن چسباندن

جلوگیری از paste در فیلد رمز، رمزساز را از کار می‌اندازد و کاربر را به رمز ساده‌تر می‌کشاند.

پاک شدن فرم بعد از خطا

کاربری که یک خطای کوچک دارد نباید همه‌چیز را از اول بنویسد.

کپچای سخت برای همه

تصویرهای تار و پرسش‌های گیج‌کننده بیشتر کاربر واقعی را اذیت می‌کند تا ربات را.

ورود و ثبت‌نام در دو دنیای جدا

کاربر نمی‌داند باید کدام را بزند و گاهی دو حساب می‌سازد.

تعریف شرط رمز بعد از شکست

شرط را پیش از تایپ نشان بدهید، نه بعد از زدن دکمه.

پیام‌های بیش از حد در یک صفحه

پنج دکمه‌ی ورود، سه بنر و یک پاپ‌آپ، کاربر را از هدف دور می‌کند.

مهلت کد بدون شمارنده

کاربر نمی‌داند چقدر وقت دارد یا کی می‌تواند کد تازه بگیرد.

سناریوی نمونه: بازطراحی فرم ورود یک فروشگاه

این روایت فرضی است و فقط ترتیب تصمیم‌گیری را نشان می‌دهد.

سناریوی نمونه

وضعیت اول

فروشگاه فرضی یک فرم ثبت‌نام با نام، نام خانوادگی، ایمیل، موبایل، رمز و تکرار رمز دارد. روی گوشی کیبورد حروف برای همه‌ی فیلدها باز می‌شود و فرم از صفحه بیرون می‌زند.

سناریوی نمونه

تغییر

صاحب فروشگاه فیلدها را به شماره‌ی موبایل و کد تأیید کاهش می‌دهد. کیبورد عددی و autocomplete را تنظیم می‌کند و نام را به مرحله‌ی ثبت آدرس می‌برد.

سناریوی نمونه

خطاها

پیام‌ها را کنار فیلد و به زبان ساده می‌نویسد و ارقام فارسی را هم می‌پذیرد. دکمه‌ی «دریافت کد دوباره» با شمارنده اضافه می‌شود.

سناریوی نمونه

اندازه‌گیری

او قبل و بعد را می‌سنجد: سهم کسانی که فرم را شروع و تمام کردند، تعداد پیام‌های پشتیبانی درباره‌ی ورود و زمان میانگین تکمیل. تغییری که اثری نداشته باشد برمی‌گردد.

کوتاه‌ترین فرم، بدون فرم؛ ورود با یک دکمه از طریق فینگت

اگر بخواهید تجربه کاربری ثبت نام را تا حد ممکن کوتاه کنید، می‌توانید فرم را کنار بگذارید و یک دکمه‌ی «ورود با فینگت» بگذارید. کاربر به صفحه‌ی فینگت می‌رود، با اپ خودش تأیید می‌کند و نام، شماره‌ی تأییدشده و شناسه‌ی ثابتش به سایت شما می‌رسد. فیلدی برای تایپ نیست، پس خطای تایپی هم نیست.

فینگت جایگزین اجباری فرم فعلی نیست. دکمه را کنار فرم فعلی بگذارید و کاربرانی که اپ ندارند مثل قبل وارد شوند. اپ فعلاً فقط برای اندروید است. مراحل اتصال:

  1. ساخت حساب در پنل

    ثبت‌نام در پنل سرویس‌دهندگان رایگان است و ورود به خود پنل هم با فینگت انجام می‌شود.

  2. ثبت سایت و اثبات دامنه

    دامنه را اضافه می‌کنید. در وردپرس افزونه خودش تأیید را جواب می‌دهد و در سایت‌های دیگر یک فایل متنی در ریشه‌ی سایت لازم است.

  3. آدرس بازگشت و کلید API

    آدرسی که کاربر بعد از تأیید به آن برمی‌گردد را ثبت می‌کنید و کلید سایت را می‌گیرید.

  4. گذاشتن دکمه

    در ووکامرس دکمه خودکار در فرم ورود می‌آید و با شورت‌کد [finget_login] هر جای دیگر هم قرار می‌گیرد. در سایت‌های دیگر یک لینک و یک درخواست سمت سرور کافی است.

جزئیات نصب روی ووکامرس در فرم ورود ووکامرس و تغییر ظاهر فرم وردپرس در صفحه ورود وردپرس آمده است. اپ را از صفحه‌ی دانلود می‌گیرید.

پرسش‌های متداول درباره طراحی فرم ورود

بهترین تعداد فیلد برای فرم ثبت‌نام چندتاست؟

عدد ثابتی وجود ندارد؛ قاعده این است که فقط فیلدهای لازم را بپرسید. برای بیشتر سایت‌ها شماره‌ی موبایل و یک مدرک تأیید کافی است و بقیه‌ی اطلاعات را می‌شود بعد از ورود و در لحظه‌ی نیاز گرفت.

فرم ورود را با رمز و کد پیامکی هم‌زمان نشان بدهم؟

بهتر است یک روش را اصلی و بزرگ‌تر نشان بدهید و دیگری را کوچک‌تر کنار آن بگذارید. چند دکمه‌ی هم‌اندازه کاربر را مجبور به فکر کردن می‌کند. مقایسه‌ی روش‌ها در صفحه‌ی ورود با رمز یا موبایل آمده است.

چرا کیبورد شماره روی گوشی درست باز نمی‌شود؟

معمولاً فیلد از نوع متن ساده است. نوع tel را همراه inputmode عددی بگذارید، تا گوشی کیبورد اعداد را نشان دهد. برای کد پیامکی هم autocomplete با مقدار one-time-code کمک می‌کند.

پیام خطای امن چه شکلی است؟

پیامی که هویت حساب‌ها را لو نمی‌دهد. به‌جای «این ایمیل ثبت نشده»، بنویسید «شناسه یا رمز درست نیست». همزمان باید جلوی تلاش‌های پیاپی را با سقف درخواست بگیرید.

صفحه‌ی ورود باید ثبت‌نام را هم داشته باشد؟

در بیشتر سایت‌ها بله. یک ورودی واحد که حساب را در صورت نبودن بسازد، کاربر را از حدس زدن نجات می‌دهد و تعداد صفحه‌ها را کم می‌کند.

ورود با فینگت فرم را کاملاً حذف می‌کند؟

برای کاربرانی که اپ را دارند بله؛ فقط یک دکمه و یک تأیید باقی می‌ماند. ولی چون اپ فعلاً برای اندروید است، بهتر است روش قبلی کنارش بماند.

اتصال فینگت به فرم من هزینه دارد؟

نه. ثبت‌نام در پنل، اتصال سایت و ورودهای نامحدود رایگان است و برای هر ورود پیامک فرستاده نمی‌شود.