تفاوت OAuth و ورود با پیامک؛ هر کدام چه مشکلی را حل میکنند؟
تفاوت OAuth و ورود با پیامک بیشتر از آن است که در نگاه اول به نظر میرسد، چون این دو اصلاً یک کار را انجام نمیدهند. OAuth پروتکلی برای دادن اجازه است: کاربر به یک برنامه اجازه میدهد با حساب او در سرویس دیگری کار کند. ورود با پیامک روشی برای اثبات مالکیت شمارهی موبایل است: سایت یک کد کوتاه میفرستد و کاربر آن را برمیگرداند. در این راهنما هر دو را از ریشه توضیح میدهیم، کنار هم میگذاریم، جاهایی را که با هم قاطی میشوند روشن میکنیم و میگوییم ورود بدون رمز با تأیید در اپ، مثل فینگت، در این نقشه کجا مینشیند.
بروزرسانی: · زمان مطالعه حدود ۱۴ دقیقه · نوشتهی تیم فنی فینگت
اگر بخواهیم تفاوت OAuth و ورود با پیامک را در یک جمله بگوییم: OAuth به این سؤال جواب میدهد که «این برنامه اجازه دارد از طرف کاربر به چه چیزهایی دست بزند؟» و ورود با پیامک به این سؤال که «آیا کسی که الان پشت صفحه است، صاحب این شماره است؟». یکی مسئلهی اختیار و اجازه است و دیگری مسئلهی وارسی هویت.
اغلب این دو با هم مقایسه میشوند و جستوجوی «تفاوت OAuth و ورود با پیامک» به همین دلیل پرتکرار است؛ این دو با هم مقایسه میشوند چون هر دو در صفحهی ورود سایتها دیده میشوند. دکمهی «ورود با گوگل» از OAuth و لایهی هویتی روی آن کمک میگیرد و فیلد «شمارهی موبایل» با کد پیامکی کار میکند. کاربر هر دو را «روش ورود» میبیند، اما پشت صحنه دو منطق متفاوت دارند و مشکلهای متفاوتی هم پیش میآورند.
چرا این مقایسه مهم است؟
صاحب سایت وقتی میخواهد روش ورود را انتخاب کند معمولاً بین «چیز آمادهای که کار کند» و «چیزی که ارزان باشد» میماند. اگر تفاوت این دو را ندانید ممکن است OAuth را برای سایتی انتخاب کنید که کاربرانش حساب گوگل ندارند، یا پیامک را برای سایتی که هزینهی هر ورود برایش سنگین است. هدف این صفحه مقایسهی روشهای ورود با زبان ساده است، نه معرفی برنده.
برای انتخاب روش ورود از خودتان بپرسید: کاربر من چه چیزی را همیشه همراه دارد؟ شمارهی موبایل، حساب گوگل، یا یک اپ نصبشده؟ جواب همین سؤال مسیر را نشان میدهد.
OAuth چیست؟ اجازه، نه ورود
برای فهمیدن OAuth چیست باید از مثال اول شروع کرد. فرض کنید یک سرویس چاپ عکس میخواهد عکسهای شما را از فضای ابریتان بخواند. راه بد این است که رمز حساب ابریتان را به سرویس چاپ بدهید. راه درست این است که سرویس چاپ شما را به صفحهی خود فضای ابری ببرد، شما همانجا رمزتان را وارد کنید و بگویید «اجازه میدهم فقط عکسها را بخواند». فضای ابری هم یک مجوز محدود به سرویس چاپ میدهد. رمز شما هیچوقت از دست خودتان بیرون نرفته است.
OAuth همین قرارداد است. کلمهی اصلی آن «تفویض دسترسی» است. در گفتگوی روزمره بیشتر مردم از «ورود با OAuth» حرف میزنند، ولی خود OAuth برای ورود طراحی نشده؛ برای دسترسی به منابع طراحی شده است. لایهای که روی آن ساخته شده تا بگوید «این کاربر کیست» OpenID Connect نام دارد و بیشتر دکمههای «ورود با گوگل» از آن استفاده میکنند.
بازیگران جریان
در هر جریان OAuth چهار نقش دیده میشود. «صاحب منبع» همان کاربر است. «کلاینت» برنامهای است که اجازه میخواهد، مثل فروشگاه شما. «سرور مجوز» سرویسی است که رمز کاربر را میشناسد و اجازه صادر میکند. «سرور منبع» جایی است که دادهها در آن نگهداری میشود. بسته به سرویس، دو نقش آخر ممکن است یک جا باشند.
گامهای جریان معمول
جریان رایج وب، «کد مجوز» است. کلاینت کاربر را به سرور مجوز میفرستد، کاربر وارد میشود و اجازه میدهد، سرور مجوز کاربر را با یک کد کوتاه به آدرس بازگشت کلاینت برمیگرداند و کلاینت این کد را پشت صحنه با توکن دسترسی عوض میکند. امروزه برای کلاینتهایی که نمیتوانند رازی را نگه دارند، مثل اپهای موبایل، افزودن PKCE توصیه میشود تا کدی که در راه دزدیده شود به کار نیاید.
ورود با OAuth چه شکلی دارد و چه چیزی به سایت میدهد؟
در عمل ورود با OAuth یعنی دکمهای مثل «ورود با گوگل» یا هر سرویس دیگری. کاربر به صفحهی آن سرویس میرود، اگر قبلاً وارد شده باشد یک تأیید ساده میبیند و بعد به سایت برمیگردد. سایت معمولاً یک شناسهی ثابت، نام و ایمیل کاربر را میگیرد، و در صورت درخواست مجوزهای بیشتر، دسترسی به دیگر دادهها را هم.
مزیت اصلی این است که سایت رمزی نگه نمیدارد و کاربری که قبلاً وارد حساب بزرگی شده با یک کلیک وارد میشود. محدودیتها هم کم نیستند. کاربر باید آن حساب را داشته باشد. سایت به یک سرویس بیرونی وابسته میشود که ممکن است در شبکهی کاربر کند یا در دسترس نباشد. و مهمتر از همه، شمارهی موبایل کاربر در این جریان معمولاً به سایت داده نمیشود. برای فروشگاه یا کلینیک ایرانی که بدون شمارهی موبایل نمیتواند سفارش را پیگیری کند، این یک خلأ جدی است. مقایسهی عمیقتر در راهنمای ورود با گوگل یا شماره موبایل آمده است.
نمونه کد: ساخت نشانی مجوز با PKCE
قطعهی زیر فقط بخش آغازین جریان را نشان میدهد؛ ساختن مقدارهای verifier و challenge. بقیهی اجزا، مثل نشانی سرور مجوز و شناسهی کلاینت، بسته به سرویس شما عوض میشود.
نمونه کد: ساخت challenge در Node.js
این کد با Node.js نسخهی ۱۸ به بالا بدون هیچ وابستگیای اجرا میشود. verifier یک رشتهی تصادفی است که فقط نزد کلاینت میماند و challenge هش آن است که همراه درخواست مجوز فرستاده میشود.
ساخت verifier و challenge برای PKCE
import { randomBytes, createHash } from 'node:crypto'
const base64url = (buf) =>
buf.toString('base64').replace(/\+/g, '-').replace(/\//g, '_').replace(/=+$/, '')
// رشتهی تصادفی که فقط نزد کلاینت میماند
const verifier = base64url(randomBytes(32))
// هش SHA-256 آن؛ این مقدار همراه درخواست مجوز فرستاده میشود
const challenge = base64url(createHash('sha256').update(verifier).digest())
console.log({ verifier, challenge, method: 'S256' })
بعداً که کد مجوز برگشت، verifier را همراه درخواست دریافت توکن میفرستید و سرور مجوز بررسی میکند هش آن با challenge اول یکی است. همین کار باعث میشود کدی که در راه دزدیده شده، بدون verifier بیارزش باشد.
ورود با کد پیامکی چطور کار میکند؟
ورود با کد پیامکی سادهتر از OAuth است و همین سادگی دلیل محبوبیتش در ایران است. کاربر شمارهی موبایلش را مینویسد، سایت یک کد چندرقمی تصادفی میسازد، آن را از طریق خط پیامکی به شماره میفرستد و کاربر کد را تایپ میکند. اگر کد درست و در مهلت باشد، شماره تأیید و کاربر وارد میشود. همهی ماجرا یک دور رفتوبرگشت است.
کاربر این روش را میفهمد، چون هر کسی تجربهی دریافت کد بانکی را دارد. سایت هم یک امتیاز دارد که OAuth نمیدهد: شمارهی موبایل تأییدشده را در دست میگیرد. اگر بعداً بخواهد وضعیت سفارش را اطلاع بدهد یا با پشتیبانی تماس بگیرد، همین شماره کارآمد است. راهنمای ورود با پیامک جزئیات این روش را کامل شرح میدهد.
ضعفهای شناختهشدهی کد پیامکی
ضعفها را نباید پنهان کرد. پیامک همیشه سریع نمیرسد، گاهی فیلتر یا تأخیر اپراتور آن را گم میکند و هر پیامک هزینهای دارد که با رشد سایت بالا میرود. تلفنهای سیمکارتی را میتوان با فریب مرکز خدمات مشتری منتقل کرد (SIM swap) و کد را به دست کسی دیگر رساند. مهاجمها هم با درخواست پشتسرهم برای شمارههای دیگران میتوانند هزینه تحمیل کنند؛ جزئیات در بمباران پیامکی آمده است.
کد پیامکی «اثبات مالکیت شماره در لحظه» است، نه «اثبات هویت انسان». این دو را قاطی نکنید؛ شماره میتواند بازیافتشده، منتقلشده یا شمارهی کس دیگری باشد.
مقایسهی روشهای ورود: OAuth، کد پیامکی و تأیید در اپ
برای مقایسه روشهای ورود جدول زیر سه رویکرد را از دید صاحب سایت میسنجد. ستون سوم همان کاری است که فینگت انجام میدهد: کاربر ورود را در اپ روی گوشی تأیید میکند و رمز و پیامک هر ورود لازم نیست.
معیار
OAuth (مثلاً ورود با گوگل)
ورود با کد پیامکی
تأیید ورود در اپ
مسئلهی اصلی که حل میکند
تفویض دسترسی و هویت از یک سرویس بزرگ
اثبات مالکیت شمارهی موبایل
تأیید ورود روی دستگاه خود کاربر
شمارهی موبایل به سایت میرسد؟
معمولاً نه
بله، همان شمارهی واردشده
بله، شمارهی تأییدشده
نیاز کاربر
حساب در آن سرویس
گوشی و آنتن
اپ نصبشده و اینترنت
هزینهی هر ورود
ندارد (ولی وابستگی به سرویس دارد)
هزینهی هر پیامک
پیامک ندارد
وابستگی به شبکهی ایران
زیاد؛ سرویسهای خارجی گاهی کند یا قطعاند
به اپراتور و خط پیامکی
به اینترنت گوشی
آمادهی استفاده در وردپرس
با افزونهی جدا
با افزونه و پنل پیامکی
با افزونهی فینگت (ورود مشتری)
ریسک اصلی
قطع یا مسدود شدن سرویس بیرونی
تأخیر، فیلتر و SIM swap
کاربر اپ نصب نکرده؛ فعلاً اندروید
هیچ ستونی در همهی ردیفها برنده نیست. OAuth وقتی خوب است که کاربرانتان واقعاً همان حساب را دارند، کد پیامکی وقتی که شمارهی تأییدشده لازم دارید و تأیید در اپ وقتی که میخواهید هزینهی پیامک ورود را حذف کنید و کاربرانتان حاضرند اپ داشته باشند.
جای تأیید در اپ؛ راه سومی که OAuth و پیامک را کنار هم میگذارد
فینگت اپ تماس رایگان صوتی و تصویری است و برای سایتها ورود بدون رمز با تأیید در گوشی ارائه میدهد. جریان آن از نظر شکل به OAuth شباهت دارد: کاربر روی دکمهی «ورود با فینگت» میزند، به صفحهای میرود که سایت درخواستکننده را نشان میدهد، و بعد در اپ فینگت روی گوشی ورود را تأیید میکند. اما از نظر نتیجه به کد پیامکی نزدیکتر است، چون سایت شمارهی موبایل تأییدشدهی کاربر را دریافت میکند.
سایت پس از تأیید سه چیز میگیرد: نام کاربر، شمارهی موبایل تأییدشده و یک شناسهی ثابت. نه رمزی در کار است و نه برای هر بار ورود پیامکی فرستاده میشود. اگر این شماره از قبل در سایت ثبت بوده باشد، ورود به همان حساب میرود و حساب تازهای ساخته نمیشود.
حدود این روش را صادقانه بدانید
اپ فینگت فعلاً فقط برای اندروید است، پس کاربر آیفون را نمیتوانید به این روش بیاورید. روشهای فعلی سایت باید کنار آن بماند. در وردپرس، دکمه فقط در فرم ورود ووکامرس خودکار ظاهر میشود و در جاهای دیگر با شورتکد finget_login یا ابزارکها جایگذاری میشود؛ در صفحهی wp-login.php و فرم ثبتنام خود وردپرس نیست و حسابهای مدیر هرگز با فینگت وارد نمیشوند. ریزتر شدن این بحث در ورود بدون رمز عبور و جایگزین پیامک تأیید آمده است.
سناریوهای نمونه: برای هر سایت کدام روش جور است؟
سناریوهای زیر فرضیاند و فقط منطق تصمیمگیری را نشان میدهند، نه تجربهی مشتری واقعی.
سناریوی نمونه
نمونه: ابزار آنلاین برای توسعهدهندهها
کاربران این ابزار بیشترشان حساب گیتهاب دارند و شمارهی موبایلشان لازم نیست. OAuth همینجا بهترین انتخاب است: ثبتنام یککلیکی است و رمزی هم ذخیره نمیشود. اگر وابستگی به سرویس خارجی برایشان مشکل شد، یک ورود با ایمیل هم کنارش نگه میدارند.
سناریوی نمونه
نمونه: داروخانهی آنلاین محلی
مشتریها سالمندان و میانسالاند. حساب گوگل همهشان فعال نیست ولی شمارهی موبایل همه را دارند و پیگیری سفارش با تماس انجام میشود. کد پیامکی طبیعیترین گزینه است، به شرط اینکه خط پیامکی معتبر و سقف تلاش برای هر شماره تنظیم شود.
سناریوی نمونه
نمونه: فروشگاه کوچک لوازم یدکی با مشتری تکراری
مشتریها هر هفته برمیگردند، پس پیامک ورود هر بار هزینه جمع میکند. صاحب فروشگاه ورود فعلی را نگه میدارد و دکمهی فینگت را کنارش میگذارد؛ مشتری اندرویدی که اپ را دارد بدون پیامک وارد میشود و بقیه مثل قبل. هزینهی پیامک ورود با افزایش اپنصبها کم میشود، ولی عددی از پیش قابل وعده نیست.
اشتباههای رایج در انتخاب بین OAuth و ورود با پیامک
OAuth را جای احراز هویت ساده گرفتن
اگر فقط یک توکن دسترسی دارید و هویت کاربر را از آن نتیجه میگیرید، ممکن است توکن یک برنامهی دیگر را بهعنوان ورود بپذیرید. برای ورود از لایهی هویتی (مثل OpenID Connect) استفاده کنید و ادعای هویت را اعتبارسنجی کنید.
اعتماد به شمارهی بدون تأیید
شمارهای را که کاربر خودش نوشته و کدی به آن نرفته، «شمارهی تأییدشده» حساب نکنید. هر فیلد شمارهای که پشتش اثبات مالکیت نیست، فقط یک متن است.
بیسقف گذاشتن درخواست کد
اگر برای هر شماره و هر آیپی سقف تلاش نگذارید، سایت هدف ارزانترین حملهی هزینهتراشی میشود. حداقل فاصلهی ارسال مجدد و سقف روزانه تعیین کنید.
حذف روش جایگزین
اگر ورود را فقط به یک روش ببندید، با قطع آن روش کل سایت قفل میشود. OAuth با قطع سرویس بیرونی و کد پیامکی با مشکل اپراتور از کار میافتد. یک مسیر پشتیبان داشته باشید.
نگهداشتن توکن در جای ناامن
توکنهای OAuth را در localStorage بدون ملاحظه یا در لاگها ننویسید؛ دسترسی به آنها به معنی دسترسی به حساب کاربر است.
فرضکردن اینکه همهی کاربران یکجور فکر میکنند
مخاطب جوان فنی با OAuth راحت است و مخاطب دیگری شمارهی موبایل را سادهتر میداند. بهجای حدس، دو روش را آزمایش کنید و ببینید کاربران واقعی چه میکنند.
چکلیست انتخاب روش ورود برای سایت شما
پیش از تصمیم، به این پرسشها صادقانه جواب بدهید. جواب «بله» به هر مورد، یک امتیاز به روش مربوط میدهد.
شمارهی موبایل تأییدشده برایم لازم است اگر بله، OAuth تنها کافی نیست؛ سراغ کد پیامکی یا تأیید در اپ بروید.
اکثر کاربرانم یک حساب بزرگ مشترک دارند اگر بله، OAuth میتواند ثبتنام را بسیار کوتاه کند.
هزینهی پیامک ورود برایم محسوس است اگر بله، به راهی فکر کنید که ورودهای تکراری پیامک نخواهند؛ راهنمای کاهش هزینه پیامک تأیید را ببینید.
کاربرانم میتوانند اپ نصب کنند اگر بله، تأیید در اپ را کنار روش فعلی امتحان کنید.
میتوانم یک مسیر پشتیبان نگه دارم اگر نه، سایت شما با اولین قطعی روش اصلی از کار میافتد.
برای سقف تلاش و مهلت کد برنامه دارم اگر روش پیامکی را انتخاب میکنید، این دو مورد از ابتدا لازماند، نه بعد از حمله.
نمونه کد: تأیید کد پیامکی با مهلت و هش
اگر روش کد پیامکی را انتخاب کردید، چند اصل ساده از بیشتر مشکلها جلوگیری میکند: کد را هششده ذخیره کنید، مهلت کوتاه بگذارید و تعداد تلاش را محدود کنید. قطعهی زیر منطق هسته را با Node.js و یک نقشهی ساده در حافظه نشان میدهد. در پروژهی واقعی بهجای نقشه از پایگاهداده یا Redis استفاده کنید.
ساخت و تأیید کد یکبارمصرف
import { randomInt, createHash, timingSafeEqual } from 'node:crypto'
const store = new Map() // phone -> { hash, expires, tries }
const hash = (code) => createHash('sha256').update(code).digest()
export function issueCode(phone) {
const code = String(randomInt(0, 1_000_000)).padStart(6, '0')
store.set(phone, { hash: hash(code), expires: Date.now() + 2 * 60_000, tries: 0 })
return code // این را از طریق خط پیامکی بفرستید
}
export function verifyCode(phone, code) {
const rec = store.get(phone)
if (!rec || Date.now() > rec.expires || rec.tries >= 5) return false
rec.tries += 1
const ok = timingSafeEqual(rec.hash, hash(String(code)))
if (ok) store.delete(phone) // یکبار مصرف
return ok
}
مقایسه با timingSafeEqual جلوی حدسزدن از روی زمان پاسخ را میگیرد و حذف رکورد بعد از موفقیت یعنی کد دوباره قابل استفاده نیست. جزئیات امنیتی بیشتر را در امنیت کد یکبارمصرف میخوانید.
کی OAuth، کی کد پیامکی؛ جمعبندی تصمیم
OAuth مناسبتر است وقتی
کاربرانتان حساب سرویس بزرگی دارند و شمارهی موبایل برایتان ضروری نیست.
میخواهید ثبتنام تا حد یک کلیک کوتاه شود.
میتوانید وابستگی به یک سرویس بیرونی را تحمل کنید.
کد پیامکی یا تأیید در اپ مناسبتر است وقتی
شمارهی موبایل تأییدشده برای پیگیری سفارش یا تماس لازم است.
کاربران شما بیشتر ایرانیاند و حسابهای بیرونی را همه ندارند.
میخواهید هزینهی پیامک ورود را با ورود تأییدشده در اپ کم کنید و آمادهاید روش فعلی را کنارش نگه دارید.
در نهایت، پاسخ پرسش تفاوت OAuth و ورود با پیامک این نیست که کدام بهتر است، بلکه این است که کدام به کاربر شما میخورد. بسیاری از سایتها ترکیب میکنند. یک روش اصلی، یک روش سریع برای کاربران وفادار و یک مسیر پشتیبان. برای دیدن جای هر روش در یک سایت کامل، راهنمای بهترین روش ورود فروشگاه هم مفید است.
واژهنامهی کوتاه
OAuth 2.0
استاندارد تفویض دسترسی که به برنامهها اجازه میدهد بدون دانستن رمز کاربر به منابع او دسترسی محدود بگیرند.
OpenID Connect
لایهی هویتی روی OAuth که میگوید کاربر واردشده چه کسی است.
توکن دسترسی
مجوز کوتاهعمری که برنامه با آن از طرف کاربر درخواست میزند.
PKCE
افزونهای که با یک verifier و challenge جلوی سوءاستفاده از کد مجوز دزدیدهشده را میگیرد.
OTP
رمز یکبارمصرف؛ معمولاً کدی ششرقمی با مهلت کوتاه.
SIM swap
انتقال شماره به سیمکارت دیگری با فریب یا سوءاستفاده از فرایند اپراتور.
تأیید در اپ
ورودی که کاربر آن را روی دستگاه خودش و در اپ تأیید میکند، بدون تایپ کد.
پرسشهای متداول درباره تفاوت OAuth و ورود با پیامک
تفاوت OAuth و ورود با پیامک چیست؟
OAuth پروتکل دادن اجازه است؛ کاربر به برنامه اجازه میدهد از حسابش در سرویس دیگری استفاده کند. ورود با پیامک مالکیت شمارهی موبایل را با یک کد یکبارمصرف وارسی میکند. یکی دربارهی اجازه است و دیگری دربارهی اثبات در لحظه.
OAuth چیست و آیا همان ورود با گوگل است؟
ورود با گوگل از OAuth و لایهی هویتی OpenID Connect بهره میبرد، ولی OAuth بهتنهایی برای ورود طراحی نشده و برای تفویض دسترسی است. در گفتگوی روزمره این دو اغلب قاطی میشوند.
آیا ورود با OAuth شمارهی موبایل کاربر را به سایت میدهد؟
معمولاً نه. بیشتر سرویسها فقط شناسه، نام و ایمیل میدهند. اگر سایت شما شمارهی تأییدشده لازم دارد، باید روش دیگری کنار آن بگذارید.
کدام روش امنتر است، OAuth یا کد پیامکی؟
پاسخ یکخطی وجود ندارد. OAuth با پیادهسازی درست رمز را از دست سایت بیرون میبرد، ولی به سرویس بیرونی وابسته است. کد پیامکی ساده است، ولی با تأخیر، فیلتر و SIM swap روبهروست. هر دو به پیادهسازی درست نیاز دارند.
ورود با تأیید در اپ فینگت از کدام دسته است؟
از نظر شکل به OAuth شبیه است، چون کاربر ورود را در یک صفحه و اپ تأیید میکند، و از نظر نتیجه به کد پیامکی، چون سایت شمارهی موبایل تأییدشده را میگیرد. در عمل سومین راه است. اپ فعلاً فقط اندروید دارد.
میتوانم OAuth و ورود با پیامک را در یک سایت با هم داشته باشم؟
بله و بسیاری از سایتها همین کار را میکنند. فقط دقت کنید دو حساب برای یک نفر ساخته نشود؛ بهتر است شمارهی تأییدشده یا ایمیل را معیار اتصال بگذارید.
برای فروشگاه ایرانی کدام روش بهتر است؟
اغلب مشتری ایرانی شمارهی موبایل را همیشه در دست دارد، پس روشهای مبتنی بر شماره طبیعیترند. اگر هزینهی پیامک نگرانتان کرده، ورود با تأیید در اپ را کنار روش فعلی امتحان کنید.